De Amerikaanse president Joe Biden heeft toestemming gegeven om antipersoonsmijnen te leveren aan Oekraïne. Dat schrijft The Washington Post. Het is de 2e maatregel in korte tijd die Biden neemt om Oekraïne te steunen in de oorlog tegen Rusland. Toch is het een controversiële beslissing. In 1997 tekenden Oekraïne en meer dan 160 landen een verdrag om de mijnen nooit meer te gebruiken. Rusland en de VS namen nooit deel aan het verdrag.
VS levert controversiële antipersoonsmijnen aan Oekraïne ondanks internationaal verdrag om gebruik te stoppen
Joppe De Hert
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Joe Biden wil in zijn laatste maanden als Amerikaans president de positie van Oekraïne in de oorlog tegen Rusland versterken. Na de goedkeuring om langeafstandsraketten te gebruiken, stemt hij nu in met de levering van antipersoonsmijnen. Dat zeggen 2 Amerikaanse functionarissen aan The Washington Post.
Mijnen werden vooral vroeger als een groot wapen gebruikt. "Maar ook nu is het nog steeds een zeer effectief wapen om de tegenstander tegen te houden als die territorium wil veroveren", zegt Nils Duquet, directeur van het Vlaamse Vredesinstituut, in De Ochtend.
Toch worden mijnen nog amper tot niet gebruikt tijdens oorlogen over de hele wereld. "Het is ook een onmenselijk wapen. Ze veroorzaken veel leed en burgerlijke slachtoffers, onder wie veel kinderen, lang nadat de oorlog voorbij is."
Verdrag tegen mijnen, zonder Rusland en de VS
Daarom kwam er in 1997 het Verdrag van Ottawa, om landmijnen nooit meer te gebruiken. 164 landen, waaronder Oekraïne, tekenden dat verdrag. "Al is er 1 groot probleem. Zowel Rusland als de Verenigde Staten hebben dat verdrag nooit ondertekend."
Toch hebben ook de Verenigde Staten die antipersoonsmijnen al jaren niet meer gebruikt. In 2022 beschikte de VS over een voorraad van ongeveer 3 miljoen mijnen. Sinds 1991, tijdens de Golfoorlog, zijn ze nooit meer gebruikt. Op 1 incident na in Afghanistan, in 2002.
Dat ligt bij Rusland anders. "Het klopt dat zij de mijnen in de oorlog tegen Oekraïne gebruiken. Oekraïne wordt beschouwd als het land waar de meeste mijnen liggen, door de Russische invasie."
Wereldwijde stijging van aantal slachtoffers van landmijnen
Vorig jaar zijn er wereldwijd 1.983 mensen gedood door landmijnen, vele anderen liepen ernstige verwondingen op. Een scherpe stijging met zowat 1.000 slachtoffers ten opzichte van het jaar ervoor. Dat zegt een internationale coalitie die aandringt op de afschaffing ervan.
Landmijnen blijven vaak tientallen jaren onopgemerkt in de grond liggen en vorig jaar waren 84 procent van alle slachtoffers kinderen en andere burgers die er later per ongeluk op stapten. Het militaire regime in Myanmar legt naar verluidt ongekend veel landmijnen. Ook Rusland, Iran en Noord-Korea worden ervan beschuldigd dat ze nieuwe mijnen hebben gelegd. Deze landen hebben het Verdrag van Ottawa niet ondertekend.
Ook gewapende groepen gebruiken regelmatig landmijnen in conflictgebieden zoals de Gazastrook, Colombia, India, Myanmar en delen van Afrika's Sahelgebied, waaronder Burkina Faso en Mali.
Landmijnen die zichzelf kunnen vernietigen
Tot nu bleven de Verenigde Staten altijd terughoudend in het leveren van antipersoonsmijnen. Volgens de functionarissen heeft Biden zeer lang getwijfeld om de levering goed te keuren. De president vindt dat het risico voor onschuldige slachtoffers onaanvaardbaar hoog is.
Toch heeft hij toegegeven, omdat Oekraïne beloofd zou hebben het gebruik van de mijnen beperkt te houden. Ze mogen de wapens ook niet gebruiken in dichtbevolkte gebieden. De antipersoonsmijnen van de VS zouden zichzelf ook vernietigen als de batterij leeg is. Na enkele dagen of weken kunnen ze dus niet meer ontploffen.
"Een belangrijke nuance", vindt Duquet. "Al is het afwachten wat er precies zal geleverd worden aan Oekraïne." Toch blijft het risico hoog dat die mijnen op langere termijn veel schade kunnen aanrichten.
De voorbije jaren zijn Europa en de Verenigde Staten zeer terughoudend geweest in het leveren van wapens. "En de laatste weken zijn we Oekraïne volop aan het versterken. Het lijkt cynisch, maar dat is natuurlijk met oog op de onderhandelingen."
Zoals verschillende oorlogskenners al beweren, denkt ook Duquet dat de VS de positie van Oekraïne wil versterken, zodat ze even krachtig als Rusland aan de onderhandelingstafel kunnen zitten. Toch blijft hij sceptisch over de levering van antipersoonsmijnen.
"Je moet voorzichtig zijn met welke soort wapens je levert. Voor die mijnen is er een internationale consensus dat we die niet gebruiken. Het internationaal recht is geen menukaart waar je iets uit kan kiezen waar je op dat moment zin in hebt. Dat is een heel gevaarlijke situatie."
"Desastreuze beslissing"
Niet alleen Duquet is kritisch over de beslissing van de VS. Heel wat mensenrechtenorganisaties reageren verontwaardigd op de levering van antipersoonsmijnen. "Een desastreuze beslissing", zegt de Internationale Campagne tegen Landmijnen (ICBL).
"De ICBL veroordeelt deze beslissing van de Verenigde Staten. Oekraïne moet duidelijk stellen dat het deze wapens niet kan en niet zal accepteren." De groep, die de Nobelprijs voor Vrede won in 1997, zal zich inspannen om "de Verenigde Staten te overtuigen deze beslissing terug te draaien".
