Boys don’t cry? "We moeten stoppen met gevoelens aan geslacht te verbinden"

'Boys don’t cry': dat wisten de bandleden van The Cure al in 1979. Anno 2024 gaat dat ultieme gendercliché nog steeds op. "Het is een van de genderstereotypes waar we jongens mee opvoeden", zegt socioloog en genderexpert Katrien Van der Heyden in 'De wereld van Sofie'.

"Huilen wordt gezien als een zwakte, en dat mogen jongens niet hebben. Ze mogen alleen maar sterk zijn. We geven ze de voortdurende boodschap om hun emoties te onderdrukken, weg te stoppen, en er niet over te praten." Dat is niet zonder gevolgen. "Als je opgroeit met die voortdurende boodschap, dan ga je het als volwassene heel moeilijk hebben om dat wel te doen."

Het is niet zo dat mannen niet huilen, omdat ze geen emoties voelen. Er is geen biologisch verschil in de emotionele leefwereld van mannen en vrouwen, zegt Van der Heyden. "Alle dingen die nodig zijn om emoties te ervaren, zijn aanwezig in het lichaam van zowel mannen als vrouwen."

"Het is een probleem van genderstereotypen en kent niet zozeer een biologische oorzaak", benadrukt ze. "Als we jongens opvoeden met de boodschap dat ze emoties niet mogen uiten of zelfs voelen, dan leren ze dat weg te stoppen. Als we aan meisjes zeggen dat ze wel mogen wenen en troost zoeken, gaan ze net die competenties meer ontwikkelen."

"Het lijkt biologisch omdat het overal massaal aanwezig is, maar eigenlijk is het iets wat we cultureel aanleren."

Het wegduwen van emoties komt met een prijskaartje in de vorm van mentale gezondheidsproblemen, zegt Van der Heyden. Al worden die niet altijd meteen als dusdanig opgemerkt.

"Het aantal alcoholverslavingen bij mannen is even hoog als het aantal diagnoses van depressies bij vrouwen. Maar als je die alcoholverslavingen behandelt, komt er vaak een diepere depressie naar boven die niet werd vastgesteld. Die probeerden ze op te lossen door te drinken, want dat machogedrag wordt wél getolereerd."

"Als overlevingsmechanisme grijpen mannen vaak naar alcohol in plaats van mentale problemen naar boven te halen. Laat staan er hulp voor te zoeken." Het hoger zelfmoordcijfer bij mannen is daar een gevolg van. "De gemiddelde man zal minder snel naar een therapeut stappen, minder snel hulp krijgen, waardoor de problematiek vaak ernstiger wordt en kan eindigen in een zelfmoord."

"Het is belangrijk om te beseffen dat hoewel mannen vaak de geprivilegieerde posities in de samenleving innemen, ze ook onder de genderstereotypen lijden. Het is voor een man niet aangenaam dat hij niet kan worden getroost of eens een goede huilbui hebben. Dat is niet gezond voor het mentaal evenwicht."

"De genderstereotypering in onze samenleving is geen cadeau voor mannen", klinkt het. "Er zijn veel mannen die wél behoefte hebben aan het woord, een troostend gebaar, en verbinden met makkers."

"We moeten stoppen met ons binaire denken", betoogt Van der Heyden. "Nu denken we over alles in termen van mannelijkheid en vrouwelijkheid. Alles wat niet mannelijk is, is vrouwelijk en omgekeerd. Alles wat een man eigenlijk niet wil zijn, is vrouw. Daarom proberen mannen krampachtig geen enkele 'vrouwelijke emotie' te tonen: ze willen de stempel van vrouwelijkheid niet krijgen."

"Een belangrijke eerste stap is de deconstructie van de gedachte dat wat vrouwelijk is, zwak zou zijn. Maar vooral ook de boodschap verspreiden dat emoties niet vrouwelijk of mannelijk zijn, maar menselijk. Het is menselijk om verdriet te hebben, en ook om troost en menselijke verbinding op te zoeken."

De boodschap die gedeeld moet worden? "Het is oké om emoties te voelen en dat is niet verbonden aan je geslacht." De verantwoordelijkheid voor het verspreiden voor die boodschap dragen we allemaal, zegt Van der Heyden. Ongeacht geslacht of huidige huilgewoontes.