Na steekpartij in Wuustwezel: waarom plattelandsdorpen niet meer immuun zijn voor stedelijke problemen

Je hoort het wel vaker in steden als Antwerpen of Brussel, maar voor de inwoners van Wuustwezel was het zaterdag schrikken toen een steekpartij had plaatsgevonden in de gemeente. Het hele dorp was zwaar onder de indruk van de feiten en ook burgemeester Dieter Wouters (CD&V) vroeg zich af waarom er iemand een mes zou meenemen naar een kinderfeest.

Volgens jeugdcriminoloog Johan Deklerck zijn zulke incidenten geen uitzondering meer voor plattelandsgemeenten. "De verstedelijking heeft zich verspreid als een golf tot in plattelandsgemeentes. Wat zich vroeger alleen in de kernstad - zoals Antwerpen – afspeelde, gebeurt nu ook in rustige gemeentes of de ‘boerenbuiten’."

De verklaring? Sociale media. "De grens tussen stad en platteland verdwijnt steeds meer door sociale media. Het houdt niet op aan de grens van grote steden. Jongeren zien voortdurend filmpjes op sociale media en leren daaruit, ook dingen die niet koosjer zijn."

Toch is er meer nodig om tot zo’n gedrag over te gaan. "Vaak gaat zo’n gedrag gepaard met trauma. Het zijn jongeren met een achtergrond waarbij geweld als middel gezien wordt om macht te tonen, om je te profileren of oplossingen af te dwingen. Het zijn vaak jongeren die kind geweest zijn in een thuissituatie met onrust, verwaarlozing of afwezige ouders. Die laten zich dan voeden door wat er op sociale media te zien is", zegt Deklerck.

Dat het incident tot veel onrust heeft geleid in de gemeente, heeft natuurlijk ook te maken met de locatie. "Er staan hier 2 zaken in fel contrast. Enerzijds heb je de Lichtstoet dat geacht wordt om een warm, liefdevol feest te zijn. Anderzijds is er het geweld. Dat past daar niet bij en daardoor ontstaat er een soort kortsluiting die de goegemeente choqueert en een onveiligheidsgevoel creëert. Maar de locatie is volgens mij een toevalstreffer. Het had evengoed een kilometer verder kunnen zijn."

Zijn er dan ook effectief steeds meer jongeren die zulke zware vormen van geweld plegen? "Als we kijken naar de cijfers zien we dat er op de lange termijn een globale afnemende tendens is van het aantal jeugdbeschermingszaken", licht jeugdcriminoloog Yana Jaspers aan de VUB nog toe. "Maar als we kijken naar de meest recente cijfers sinds de coronacrisis zien we op korte termijn wel een stijging."

"Vanuit het veld bij jeugdwerkers hoor ik ook signalen dat zij tijdens hun werk steeds vaker te maken krijgen met agressie en dat zij de indruk hebben dat het escaleert. Het kan een indicatie zijn, maar het is nog te vroeg om daar harde uitspraken over te doen. Om over een tendens te kunnen spreken, moeten we cijfers hebben over een langere termijn", aldus Jaspers.