Nederland wil extra materieel en mensen van private bedrijven inhuren om zijn stuk Noordzee beter te bewaken. Dat werd bekendgemaakt in de nasleep van een groot Europees onderzoek naar Russische spionage op zee waar ook VRT NWS aan meewerkte. Omdat de Belgische en Nederlandse marine samenwerken, werd België al op de hoogte gebracht van de plannen. Ook Duitsland versterkt intussen zijn capaciteit om gevoelige infrastructuur beter te beveiligen.
Nederland wil privébedrijven inschakelen om Noordzee te beveiligen tegen spionage, sabotage en smokkel
Luc Van Bakel
Gepubliceerd:
Nederland wil patrouillecapaciteit inhuren om zijn deel van de Noordzee beter te bewaken tegen spionage en sabotage. Het is de 1e keer dat Defensie in Nederland voor die taak externe partners zoekt. Het Nederlandse deel van de Noordzee beslaat zo’n 58.500 vierkante kilometer, een stuk groter dus dan het Belgische gedeelte dat ongeveer zo’n 3.400 vierkante kilometer groot is.
Hoe die extra capaciteit er gaat uitzien wordt momenteel nog besproken, maar er wordt naast de inhuur van materieel ook gekeken naar inhuur van personeel. En zo laat het Nederlandse kabinet van Defensie weten aan KRO NCRV Pointer. “Daarover wordt met meerdere partijen en instanties overlegd. De Tweede Kamer zal worden geïnformeerd over de nadere invulling van de inhuur van patrouillecapaciteit”, aldus een woordvoerder van Defensie. "De inzet van zo’n patrouilleschip – eenmaal operationeel – kan dus wel plaatsvinden in een internationale coördinatie.”
Verdachte Russische schepen
De zenuwen staan hoe dan ook gespannen in Europa. Maandag raakte bekend dat 2 datakabels in de Oostzee beschadigd zijn geraakt en hoewel de oorzaak daarvan nog niet duidelijk is, wordt sabotage niet uitgesloten. En dan kijkt men vooral in de richting van Rusland.
Eind september wees een journalistiek onderzoek van onder meer VRT NWS, het Nederlandse KRO NCRV Pointer en media uit Duitsland, Estland en Finland al aan dat er vermoedelijk op grote schaal wordt gespioneerd in de Baltische en Noordzee. Door middel van het decoderen van morsecodes en AIS-signalen werden tientallen verdachte bewegingen van Russische schepen vastgesteld, vlak bij onderzeese leidingen en kabels.
In de nasleep van dat onderzoek kreeg de Nederlandse minister van Defensie Ruben Brekelmans (VVD) vragen in de Nederlandse Kamer. "Op korte termijn worden belangrijke stappen gezet, waaronder het inkopen van satellietbeelden en de inhuur van patrouillecapaciteit”, liet die in een schriftelijk antwoord weten.
België op de hoogte van Nederlandse plannen
De Nederlandse plannen zijn ook belangrijk voor ons land. Omdat de Belgische en Nederlandse marine onder 1 bevel opereren, werd ons land al op de hoogte gebracht van de plannen. Hoe die samenwerking tussen onze marine en de eventueel ingehuurde patrouilleschepen gaat verlopen is nog niet duidelijk.
“De aard van inzet zal hierbij afhangen van de exacte juridische status van het schip. Is het een marineschip of een hulpschip, maar er is zeker samenwerking mogelijk?”, klinkt het in een schriftelijk antwoord van het kabinet van uittredend minister van Defensie Ludivine Dedonder (PS)
Dat er met externe partners wordt samengewerkt is uitzonderlijk, maar het gebeurt soms wel. De Belgische marine doet bijvoorbeeld een beroep op het inhuren van externe capaciteit voor haar opleidingen, door de huur van het opleidingsschip Almak. "Maar die schepen worden niet ingezet voor beveiligingsopdrachten van militaire aard", zo laat defensie ons nog weten.
Opnieuw incidenten met Russische spionageschepen
In september publiceerde VRT NWS samen met media in 5 landen een groot onderzoek naar spionage in Europese zeeën. Sindsdien zijn er nog incidenten bekend geraakt. Afgelopen vrijdag bijvoorbeeld begeleidde de Ierse marine het Russische onderzoeksschip Yantar uit haar EEZ (Exclusieve Economische Zone). De Yantar is een schip met apparatuur aan boord om bodemonderzoek te doen en kan dus ook Europese onderzeese infrastructuur in kaart brengen. Het schip beschikt ook over onderwaterdrones.
Het schip begeleidde vorige week nog een Russisch oorlogsschip, de Admiraal Golovko, door de Noordzee, maar zette daarna koers richting Ierse wateren, naar een gebied met tal van onderzeese internet- en energiekabels richting Verenigd Koninkrijk.
Vaak ook bewapend
De Yantar had bovendien z’n AIS-signaal uitgezet, wat eigenlijk verboden is. Via AIS-signalen zendt een schip een signaal uit over z’n locatie, snelheid en identiteit. Als een schip z’n transponder uitzet kan dat wijzen op spionage.
De Ierse marine probeerde contact te leggen, maar volgens de marine is dat niet gelukt. Het schip verliet wel de Ierse wateren.
Soms zijn de onderzoeksschepen zelf ook bewapend, zo bleek begin deze maand toen het Russische onderzoeksschip Kildin werd gefotografeerd nabij Denemarken. Het schip heeft geschut op z'n voordek staan.
Alsmaar meer werk
Dat Nederland op korte termijn versterking wil voor de bewaking van zijn stuk Noordzee is niet onlogisch. Noch defensie noch de kustwacht beschikt over genoeg materieel en mensen om aan de stijgende vraag naar bewaking te voldoen. Het wil wel twee patrouilleschepen kopen , maar die zijn er nog niet.
Het moet daarom ‘groot grijs’ inzetten, grotere fregatschepen, om bewakingsopdrachten te doen. Daar is steeds meer vraag naar, onder meer door smokkel en de toenemende dreiging van spionage en sabotage. Ook schepen van niet-NAVO-landen worden steeds vaker geëscorteerd. En met dat extra werk erbij beschikt Nederland niet over de juiste capaciteit.
Ook Duitsland schroeft capaciteit op
Voor België is dat anders. Onze land heeft met de Castor en Pollux al 2 snelle patrouilleschepen in dienst. En daar komt volgend jaar een derde bij. Die bestelling is geplaatst.
Nederland en België zijn overigens niet de enige landen die extra maatregelen nemen. Ook Duitsland kondigde recent aan de capaciteit i n de Oostzee te verhogen. Zo krijgt de antiterreureenheid GSG9 een permanente basis nabij Neustadt in Sleeswijk-Holstein om sneller te kunnen ingrijpen op de Oost- en Noordzee. Ook hier omwille van spionage- en sabotagedreiging.
Dit artikel maakt onderdeel uit van een langere onderzoeksreeks naar spionage op de Belgische en Nederlandse Noordzee en kwam tot stand in samenwerking met onder meer KRO NCRV Pointer, Marineschepen.nl en met de steun van het Fonds Pascal Decroos voor bijzondere journalistiek.
