Bom met mosterdgas uit WO I komt ongemerkt in baal stro terecht in Langemark, ontsteker ontploft in landbouwmachine

Meer dan honderd jaar nadat een yperietbom in de Westhoek is afgeschoten, dreigde het projectiel gevuld met mosterdgas vandaag alsnog zwaar menselijk leed te veroorzaken.

Op een landbouwbedrijf in Langemark was de bom ongezien in een baal stro terechtgekomen. Toen de landbouwer het stro met een "stroblaaswagen" in een veestal wou rondblazen, ging het mis. “De ontsteker van het projectiel ontplofte”, zegt Dirk Vandekerckhove, kapitein van Brandweer Westhoek.

“Het moet een krachtige ontploffing zijn geweest want er was serieuze schade aan de landbouwmachine. Er vielen geen gewonden. Men was wel geschrokken, want het kon veel erger afgelopen zijn.”

De obus is hierna op de laadbak gelegd van een ander voertuig op de binnenkoer van de hoeve, maar daar begon de bom te lekken. “Er vormde zich een plasje met vloeistof rond de bom”, getuigde de landbouwer, die liever anoniem blijft.

Het bleek te gaan om gelekt mosterdgas, ook wel yperiet genoemd naar het nabijgelegen Ieper waar het chemisch wapen voor het eerst op grote schaal werd ingezet tijdens de Eerste Wereldoorlog.

Yperiet wordt het meest onmenselijke wapen van de oorlog genoemd. Het gevaarlijk gif leidt pas na enkele uren tot ernstige brandwonden, blindheid en zware ademhalingsproblemen.

“Yperiet is een zeer agressief en gevaarlijk product”, stelt Vandekerckhove, die geen enkel risico nam. “De bevuiling werd geneutraliseerd door een gespecialiseerd team van Brandweer Westhoek.”

Het landbouwbedrijf situeert zich aan de rand van de bebouwde kom van Langemark. Evacuaties of een perimeter waren uiteindelijk niet aan de orde. “Maar als de hele bom zou ontploft zijn, dan was het een drama.”

Naast de chemische impact zou de explosie tot grotere schade geleid hebben. “Bij de mensen van DOVO, die het projectiel kwamen verwijderen, hoorden we dat een deel van de koeienstal weg kon zijn.”

Ontmijningsdienst DOVO, brandweer en politie hameren al jaren op voorzichtigheid: bij een vondst mag oorlogsmunitie niet aangeraakt of verplaatst worden, en moet meteen de lokale politie verwittigd worden om de exacte omschrijving van de vindplaats over te maken. “Wij verwittigen dan DOVO dat deze munitie op deskundige wijze komt ophalen en onschadelijk maakt”, klinkt het op de website van politiezone Arro Ieper.

“Gelukkig was deze bom nog niet aan het lekken, toen die werd verplaatst”, zegt Vandekerckhove. “Als je die vloeistof op je huid zou krijgen, kunnen enorm grote blaren ontstaan."

"Men vindt in deze streek bijna dagelijks projectielen. Meestal gaat het om klassieke bommen, maar dit keer was het dus een yperietbom die hier afgeschoten werd tijdens de Eerste Wereldoorlog.” Dat zo’n bom in een stromachine belandt, had de landbouwer nog niet meegemaakt.