Donald Trump mag dan zowel het presidentschap, het Huis van Afgevaardigden als de Senaat hebben binnengehaald, dat betekent niet dat hij zomaar zijn zin kan doen. "De meerderheid van de Republikeinen in beide kamers is namelijk flinterdun", zegt VS-correspondent Björn Soenens. Toch wordt Trumps invloed op de overheid niet te onderschatten: hij heeft zowel in de wetgevende, uitvoerende als rechtelijke macht een vinger in de pap.
Trump haalt 'trifecta' binnen, maar "volledige controle over overheid is geen garantie"
Ann Willems
Gepubliceerd:
Het is een ‘trifecta’ wanneer de Democraten of de Republikeinen in de Verenigde Staten zowel het presidentschap als beide kamers van het Congres in handen krijgen. Vorige week werd al duidelijk dat de Republikeinen de president mogen leveren én een meerderheid in de Senaat binnenrijven, gisteren kwam daar ook een meerderheid in het Huis van Afgevaardigden bij. Krijgt Donald Trump daarmee de volledige controle over de overheid?
Dat is veel gezegd, weet VS-correspondent Björn Soenens. De meerderheid van de Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden is met voorlopig 218 op 435 namelijk flinterdun. "De tellingen zijn nog niet afgelopen, maar hoe dan ook zullen ze zich niet veel dissidentie kunnen permitteren (leden die er andere ideeën op nahouden, red)."
Hoe werkt het Congres in de Verenigde Staten?
Het Congres is het federale parlement van de Verenigde Staten. Het is verantwoordelijk voor de wetgevende macht: het keurt wetten en begrotingen goed en houdt toezicht op de regering. Het Congres bestaat uit 2 kamers: het Huis van Afgevaardigden en de Senaat.
Het Huis van Afgevaardigden bestaat uit 435 leden, die elke 2 jaar worden gekozen. De Senaat telt 100 leden. Zij worden voor 6 jaar gekozen. Elke 2 jaar wordt ongeveer 1/3 van de Senaat vernieuwd.
Budgettaire kwesties moeten eerst worden goedgekeurd in het Huis van Afgevaardigden, daarna gaat de vraag door naar de Senaat. Het is ook het Huis dat bijvoorbeeld een impeachment of afzettingsprocedure tegen de president in gang zet, terwijl het proces wordt gevoerd in de Senaat.
In de Senaat heb je dan weer pas een comfortabele meerderheid als je 60 op 100 senatoren hebt. Dat aantal is nodig om een zogenoemde filibuster op te heffen: de procedure waarbij een senator langdurig debatteert om de stemming op een wetsvoorstel te blokkeren. "De Republikeinen halen slechts 53 senatoren", aldus Soenens. Voor een aantal budgettaire zaken is een meerderheid van 50+1 wel voldoende.
Oftewel: Trump kan er niet zomaar álle wetsvoorstellen of begrotingen doorduwen. "Kijk maar naar de voorbije 2 jaar", schetst Soenens. "Toen hadden de Republikeinen eveneens een meerderheid in het Congres, maar geen enkele begroting werd goedgekeurd. Het ging steeds om noodbegrotingen waarvoor de steun van de Democraten moest worden gezocht, die luisterden naar Joe Biden. Nu zij geen president meer hebben, is er ook geen druk meer om de Republikeinen te helpen."
Desalniettemin is de 'trifecta' een gunstige uitkomst voor de herkozen president. "Laat daar geen twijfel over bestaan. Mogelijk kan de terugkeer en het grote gezag van Trump de parlementsleden bovendien meer in de pas doen lopen."
Massadeportaties
Voor de uitvoering van een reeks verkiezingsbeloftes heeft Trump het Congres overigens niet nodig: die bevoegdheden zijn in handen van de uitvoerende (regerings)macht.
De massadeportaties van migranten, bijvoorbeeld. Daarvoor hoeft hij niet verder te gaan dan het departement Binnenlandse Veiligheid (Homeland Security) en de ICE (Immigration and Customs Enforcement). Voor Homeland Security heeft hij zopas Kristi Noem als hoofd aangesteld. Zij is een trouwe Republikeinse bondgenoot.
"Het Congres komt er aan te pas wanneer Trump bijvoorbeeld meer geld wil om zijn muur aan de grens met Mexico af te werken." Of wanneer hij op budgettaire tekorten stoot om zijn massadeportaties uit te voeren. Zelf verwacht hij over voldoende middelen te beschikken.
Eigenlijk kan je zeggen dat Trump ook de derde macht – de rechtelijke – in handen heeft
Björn Soenens
Met de wetgevende macht (het Congres) en de uitvoerende macht (de regering) heeft Trump invloed op 2 van de 3 machten binnen het zogenoemde ‘checks and balances’-systeem, dat is bedoeld om onderlinge controle en een evenwicht tussen de staatsmachten te waarborgen.
"Eigenlijk kan je zeggen dat hij ook de derde macht – de rechtelijke – in handen heeft", sluit Soenens af. Het Hooggerechtshof bevat namelijk 6 conservatieve rechters, tegenover slechts 3 liberale. Dat verkleint de kans dat zijn beleid wordt teruggefloten.
