Naar hoofdinhoud
Trekpaarden zijn trager dan machines, maar wel wendbaarder en nauwkeuriger.

Toppers van morgen – Eva (27) ziet trekpaarden als de toekomst van ons natuurbeheer: "We zijn nooit weggeweest"

Eva Fillet (27) uit Halle is een van de weinige paardenmenners in Vlaanderen die met trekpaarden land- en bosbouwwerken verricht. Die typisch Belgische knowhow heeft nochtans tal van ecologische voordelen. "Toch heb ik moeten vechten voor mijn plek." Tegelijk is het verre van evident om ervan te leven.

Belgodyssee Kasper Nollet
Gepubliceerd:

Wat is Belgodyssee?

7 weken lang brengt VRT NWS elke zaterdag een portret van een inspirerende jongere, met een boeiend verhaal, een uitzonderlijk talent, een uitgesproken mening. De portretten worden geschreven door studenten.

Dit past in Belgodyssee, een zoektocht naar jong journalistiek talent. De wedstrijd is een initiatief van het Prins Filipfonds, de RTBF en de VRT, in samenwerking met Knack en L’Avenir en met steun van de kanselarij van de eerste minister.

Er valt geen tractor te bespeuren op de wijngaard in Roosbeek waar Eva Fillet (27) aan het werk is. Met haar paard Jean-Baptiste voorop, ploegt ze de stroken aarde langs de wijnstokken om. "Tegen het onkruid", vertelt ze. "In de winter staan wijngaarden daar kwetsbaar tegenover."

Eva’s niche-beroep is beter bekend onder de Franstalige naam: 'débardeur à cheval'. Zulke paardenmenners gebruiken trekpaarden voor werkzaamheden waar we vandaag de dag misschien eerder machines verwachten.

Toch is volgens belangenvereniging Vlaams Trekpaard vzw het beroep aan een stille opmars bezig, en dat heeft volgens Eva alles te maken met de vele ecologische en praktische voordelen ervan. 

Ecologische voordelen

"Trekpaarden beschadigen de bodem veel minder, ze vervuilen niet, laten geen randschade achter en zorgen bovendien ook niet voor geluidsoverlast", steekt Eva van wal.

"Zo krijgt de aardbodem meer zuurstof en wordt het bodemleven beter beschermd." Gezonde biotopen zijn dan ook belangrijk in de strijd tegen de klimaatverandering. Wetenschappelijk onderzoek wees al op de voordelen van trekpaarden.

Als de paarden ziek zijn of een slechte dag hebben, dan kan je simpelweg niet werken

Paardenmenner Eva Fillet

Duurzaamheid is een belangrijke drijfveer voor de jonge paardenmenner uit Halle. "Ik zal met mijn paarden de wereld niet veranderen", geeft Eva toe. "Maar ik geloof wel dat ik mijn steen bijdraag."

Ze hoopt dan ook om in de toekomst meer jonge mensen warm te maken voor de job. Die moeten wel weten waar ze aan toe zijn. "Het is onzeker werk", benadrukt Eva, "iedere week ziet er anders uit."

BEKIJK

Als zelfstandige moet ze voortdurend opdrachten zoeken, haar middelen onderhouden en staat ze zelf in voor het onderhoud van de paarden. "Opdrachtgevers zien vaak de waarde in van wat je doet, maar je moet vechten voor je plaats tussen de grote spelers", benadrukt ze.

"Mensen beseffen vaak niet dat paarden individuele wezens zijn met specifieke zorgnoden", voegt ze toe. "Als ze ziek zijn of een slechte dag hebben, dan kan je simpelweg niet werken."

Trekpaarden in Vlaanderen

"Je kan het aantal voltijdse Vlaamse trekpaardmenners op één hand tellen", duidt Jurgen Talpe van het Vlaams Paard vzw. "De meesten doen het hobbymatig of deeltijds." Het is geen erkend beroep en dus er zijn geen exacte cijfers. In Wallonië zou het aantal voltijdse menners ieder geval op bijna 20 liggen (Cijfers: Canopea).

Toch groeit volgens Talpe de vraag naar trekpaarden, al is het kostenplaatje een groot struikelblok. "Het werk met paarden is gemiddeld 2 tot 3 keer duurder dan machines. Dat kan niet iedere natuurbeheerder zich veroorloven."

Volgens milieufederatie Canopea verdient de gemiddelde trekpaardmenner niet veel meer dan 1.270 euro netto per maand. Dat schrikt jonge potentiële menners af.

Ook langs de vraagzijde zijn er hindernissen. "Landbouwers en natuurbeheerders hebben vaak eigen machines of vaste contracten. Ze staan dus niet te popelen om hetzelfde werk door paarden te laten doen", zegt Talpe.

Volgens hem heeft het niche-beroep subsidies nodig. Als menners hun prijzen kunnen drukken, wordt het werk aantrekkelijker dan machines. "Helaas is er in Vlaanderen nog geen volwaardige belangenvereniging om daar namens trekpaardmenners voor te lobbyen", besluit Talpe.

Voor iedere taak een geschikt paard

Momenteel lopen de zaken goed. "Onze grote troef is de diversiteit van onze paarden", verklaart Eva. Ze heeft er maar liefst 9. "Elk heeft zijn eigen sterktes: voor iedere taak hebben we een geschikt paard." 

"Daar gaat wel een lange opleiding aan vooraf", vertelt ze. "We trainen ze om op geluiden te kunnen reageren. En ook de menners zelf moeten de juiste instincten kweken."

Op de wijngaard schakelt Eva haar Brabantse trekpaard Jean-Baptiste in.

Ze heeft zelf geen achtergrond in de landbouw, maar groeide wel op met paarden. Toen ze pas aan de slag wilde gaan met de dieren, leverde dat al snel een ontmoeting op met haar toekomstige man, Corentin. Die was wel landbouwer. 

De 2 hebben vandaag een eigen onderneming en een dochter van 3 jaar. "Het is handig dat we dit werk met 2 doen, want het vraagt toewijding. Ons hele levensritme is er ondergeschikt aan." 

Trekpaarden spreken tot de verbeelding, maar wij moeten er wel onze boterham mee kunnen verdienen

Paardenmenner Eva Fillet

Werken met trekpaarden ontvangt geen subsidies. "We zoeken die zelf ook niet actief op", zegt Eva. "Ondernemingszin is belangrijk in ons vak: als je te veel geholpen wordt, dan ga je het werk misschien minder goed verrichten. Toch zou steun welkom zijn, zeker voor de opleiding van nieuwe mensen."

Eva hoopt daarom vooral dat landbouwers en natuurbeheerders zelf de waarde van trekpaarden leren inzien. "Er is altijd veel interesse in wat we doen, omdat de paarden tot de verbeelding spreken, maar wij moeten er wel onze boterham mee kunnen verdienen." 

In beeld – Eva maakt haar Brabants trekpaard, Jean-Baptiste, klaar voor een werkdag op de wijngaard.

  • 1/5

    Trekpaard Jean-Baptiste

  • 2/5

    Trekpaard Jean-Baptiste

  • 3/5

    Trekpaard Jean-Baptiste

  • 4/5

    Trekpaard Jean-Baptiste

  • 5/5

    Camion voor de paarden

Meer weten over

Meest gelezen

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

Wat schuilt er achter Go Church? En hoe komt het dat vooral kwetsbare minderjarigen hier slachtoffer van worden? VRT NWS Pano trok op onderzoek.

Lees ook

  • general.player.loading"
  • general.player.loading"
  • general.player.loading"
  • general.player.loading"
  • general.player.loading"