Tentoonstelling reist naar Duitse steden met straatnamen die verwijzen naar Langemark

Wie al eens in een Duitse stad rondliep, heeft misschien zonder het te weten al eens in een 'Langemarckstraße' of op een 'Langemarckplatz' gewandeld. Hoewel de meeste zijn verdwenen, vind je ze nog terug in 33 Duitse steden, meestal in het Westen van het land. En allemaal verwijzen ze naar die ene West-Vlaamse gemeente: Langemark.

Of beter, naar de Eerste Slag om Ieper. Daar eindigde in het najaar van 1914 de Duitse opmars in het Westen. Het Duitse leger leed er zware verliezen, toch werd 'Langemarck' een verhaal van heroïsche mislukking voor de Duitsers. De militaire tegenslag werd geherinterpreteerd als een morele overwinning.

Zo ontstond de Langemarck-mythe, over de zelfopoffering van de Duitse jeugd. Jonge regimenten van vrijwilligers zouden vrijwillig de dood tegemoet gestormd zijn, terwijl ze tijdens de aanval "Deutschland über alles" zongen.

Na de oorlog, tijdens de Weimarrepubliek, ontstonden heel wat Langemarckstraten in Duitsland. Maar pas tijdens de periode van het Derde Rijk werd Langemark verheven tot een door de staat gesponsorde mythe. Hitler wierp zich zelfs op als een veteraan van de Slag om Ieper en bezocht ook de Duitse militaire begraafplaats in Langemark.

Na de oorlog werden de meeste straten hernoemd, om de verwijzingen naar het nazi-verleden uit te wissen. Vooral in Oost-Duitsland werden alle zichtbare herinneringen aan 'Langemarck' snel verwijderd. In West-Duitsland heerste verwarring. Heel wat straten werden hernoemd, maar in zo’n 30 steden en gemeenten bleef de straatnaam behouden.

Ook vandaag wil Duitsland nog komaf maken met de herinnering aan 'Langemarck'. "Je kunt het vergelijken met de discussie rond de standbeelden van Leopold II in België", zegt schepen Laurent Hoornaert (TOPE 8960).

Daarom nam de Universiteit van Kent, samen met het In Flanders Fields museum en het lokaal bestuur van Langemark-Poelkapelle, het initiatief om die Duitse Steden aan te schrijven en hen te vragen de naam niet te wijzigen, maar ze te duiden op een correcte manier. 

Een aantal van die Duitse steden gingen in op het voorstel en plaatsten een QR-code naast de straat- en pleinnaam. "Die QR-code verwijst naar de ontstaansgeschiedenis van de straatnaam, maar maakt ook duidelijk dat de stad Ieper en de gemeente Langemark-Poelkapelle vooral een vredesgedachte willen overbrengen wanneer het gaat om herdenken van de Eerste Wereldoorlog."

Het project krijgt nu dus een vervolg. De 3 initiatiefnemers  hebben een reizende tentoonstelling gemaakt: 'Langemackstraße – History Abused or Common Memory'.

"We zien zelfs dat gemeenten en steden extra initiatieven organiseren, zoals bordjes met uitleg zonder dat je daarbij je smartphone moet uithalen", zegt Hoornaert. "Maar nog niet alle gemeenten hebben deelgenomen, we hopen ook hen nog te overtuigen."