In Noorwegen heeft het parlement officiële excuses aangeboden aan de Sami, Bosfinnen en Kvenen voor meer dan 100 jaar onderdrukking. Die volgen op een rapport van een verzoeningscommissie. Al is niet iedereen het daarmee eens. "De grootste partij in de peilingen, de rechts-conservatieve Vooruitgangspartij, heeft niet ingestemd met de excuses", weet correspondent Jeroen Visser.
Parlement van Noorwegen biedt excuses aan voor onderdrukking van Sami, Bosfinnen en Kvenen
Het Noorse parlement heeft gisteren officieel excuses aangeboden aan verschillende minderheidsgroepen voor de decennialange 'vernoorsing' van de groepen. Dat vond plaats in een 'lavvu', een traditionele tent van de Sami, in het centrum van Oslo.
"Dit alles is het resultaat van een verzoeningscommissie die vorig jaar een rapport uitbracht", legt correspondent Jeroen Visser uit in 'Nieuwe feiten' op Radio 1. "Dat gebood het Noorse parlement excuses aan te bieden voor meer dan 100 jaar aan onderdrukking."
Het gaat niet enkel om de Sami, de inheemse bevolking die zich al duizenden jaren in Scandinavische gebieden bevindt, maar ook om de Bosfinnen en de Kvenen. "Die laatste twee groepen komen oorspronkelijk uit Finland en emigreerden honderden jaren geleden naar Zweden en Noorwegen", weet Visser.
Wie zijn de Sami?
Inheemse en van oorsprong nomadische bevolking verspreid over Noorwegen, Zweden, Finland en een klein deel van Rusland.
Totale bevolking bedraagt 80.000, minder dan 20.000 spreekt nog een variant van het Samisch.
Traditioneel leefde de bevolking een nomadisch bestaan. Rendieren en trektochten spelen een cruciale rol in de cultuur.
'Vernoorsing' met gevolgen
Het parlement biedt excuses aan voor jarenlange 'vernoorsing' van die culturen, of het gedwongen opgaan in de Noorse cultuur. "In de 18e eeuw leefde het idee dat de Sami een primitief en onderontwikkeld ras waren dat zo snel mogelijk in de vaart der volkeren moest worden meegenomen."
In de praktijk werden kinderen weggehaald uit hun dorpen, onder dwang naar kostscholen gestuurd en er de voeling met hun taal ontzegd. Ook ijzererts en ander kostbaar goed in de bodem waren voer voor discussie en conflict.
Noors parlement biedt excuses aan voor onderdrukking van minderheidsgroepen
"Het Noorse ras werd als 'beter' en 'meer ontwikkeld' gezien, terwijl voor de Sami eigenlijk geen plek was", zegt Visser. "Dat is best lang geleden allemaal. In Noorwegen is dat beleid officieel gestopt in de jaren 60. De koning bood ook in de jaren 90 al eens excuses aan. Maar nu pas is de tijd rijp voor officiële excuses."
Naast die excuses moeten er volgens de commissie ook specifieke investeringen worden gedaan, onder andere in het onderwijs. "Zo moeten de Noren meer te horen krijgen over de geschiedenis van de minderheden in hun land. Over wat er allemaal in het verleden gebeurd is, maar ook over de mooie dingen die in die culturen zitten."
In het reine?
Die officiële excuses werden geïnspireerd door Canada, waar in 2015 een soortgelijke commissie al uitspraak heeft gedaan. Volgend jaar worden gelijkaardige verzoeningscommissies verwacht in Zweden en Finland voor de Sami.
"Het is belangrijk om in het reine te komen met de geschiedenis", zegt Visser. Al was niet iedereen het daarmee eens. "De grootste partij in de peilingen, de rechts-conservatieve Vooruitgangspartij, heeft niet ingestemd met de excuses. Waarom zouden wij excuses moeten aanbieden voor iets wat wij niet hebben gedaan, was daar het argument."
