Gedwongen ontheemding in Gazastrook komt neer op oorlogsmisdaden en etnische zuivering, zegt Human Rights Watch

Israël maakt zich sinds oktober 2023 - de start van de oorlog in de Gazastrook - wel degelijk schuldig aan een "massale, doelbewuste, gedwongen ontheemding" van Palestijnse burgers in de Gazastrook, stelt Human Rights Watch (HRW) in een nieuw rapport  van meer dan 150 bladzijden.

Volgens HRW gaat het om meer dan 90 procent van de bevolking van de Gazastrook, of zo'n 1,9 miljoen Palestijnen. Tegelijk vond er de voorbije 13 maanden een wijdverspreide vernietiging van de Gazastrook plaats, waarbij huizen en civiele infrastructuur doelbewust vernield werden. Dat gebeurde onder meer in gebieden waarvan gedacht wordt dat Israël er bufferzones en veiligheidscorridors wil creëren.

De vernietiging is er zo substantieel dat ze een intentie aangeeft om een groot aantal mensen permanent te ontheemden, schrijft HRW. In tegenstelling tot wat Israël beweert, valt dat niet onder het oorlogsrecht, stelt de mensenrechtenorganisatie.

HRW wijst erop dat het oorlogsrecht maar in uitzonderlijke gevallen ontheemding van burgers toelaat, zoals voor dwingende militaire redenen of om de veiligheid van de bevolking te verzekeren. Israël zegt dat het daartoe het recht had omdat gewapende Palestijnse groepen zich onder de bevolking mengen om te vechten. HRW stelt dat eigen onderzoek aantoont dat die bewering grotendeels vals is.

Volgens HRW is er geen enkele plausibele militaire reden die de massale ontheemding van bijna de hele bevolking van de Gazastrook rechtvaardigt. In plaats van de veiligheid van burgers te verzekeren, hebben de vele evacuatiebevelen net grote schade aangericht, zegt HRW. Ze hebben angst en ongerustheid veroorzaakt, waren onsamenhangend en onnauwkeurig en vaak niet lang genoeg op voorhand aangekondigd, waardoor burgers niet voldoende tijd kregen om te evacueren.

Bovendien gebeurde dat niet één, maar meerdere keren. HRW wijst erop dat ook het nieuwe offensief in het noorden van de Gazastrook de voorbije weken waarschijnlijk een nieuwe golf van verplichte ontheemding van honderdduizenden mensen heeft veroorzaakt.

HRW stelt dat Israël onmogelijk kan beweren dat het Palestijnse burgers wil beschermen als het hen doodt op evacuatieroutes en zogezegde veilige zones bombardeert. Bovendien heeft Israël verzaakt aan zijn verplichting om de geëvacueerde burgers degelijke opvang te bieden. Zo is er amper eten, water en sanitair aanwezig. 

Israël heeft volgens HRW ook zijn verplichting geschonden om te verzekeren dat Palestijnen kunnen terugkeren naar hun thuisregio. In de plaats daarvan heeft Israël grote delen van de Gazastrook onbewoonbaar achtergelaten, stelt de mensenrechtenorganisatie.

Het HRW-rapport is gebaseerd op interviews met 39 ontheemde Palestijnen in de Gazastrook, maar ook op een analyse van het evacuatiebeleid van Israël, waaronder 184 evacuatiebevelen, op satellietbeelden die de wijdverspreide vernietiging bevestigen en op geverifieerde foto's en video's van aanvallen op toegewezen veilige zones en evacuatieroutes. 

Een groot deel van de geïnterviewden zei de huidige situatie in de Gazastrook als een tweede 'Nakba' te ervaren. Nakba is de naam die Palestijnen geven aan de verdrijving van zo'n 750.000 Palestijnen uit hun dorpen en steden eind jaren 1940, bij de oprichting van de staat Israël en de daaropvolgende oorlog (nakba betekent catastrofe).

Human Rights Watch concludeert dat de verplichte ontheemding "wijdverspreid", "systematisch" en "deel van een overheidsbeleid" is. En dat komt neer op een misdaad tegen de mensheid. Dat er in sommige delen van de Gazastrook waarschijnlijk sprake is van een permanente ontheemding, komt volgens HRW neer op etnische zuivering.

HRW roept de internationale gemeenschap dan ook op om in actie te schieten, om de Israëlische regering onder druk te zetten om aan haar internationale verplichtingen te voldoen om de Palestijnse burgers te beschermen. Andere overheden moeten gerichte sancties treffen, de wapenverkoop en militaire steun aan Israël stopzetten en bilaterale akkoorden herbekijken.

Wie nu nog wapens levert aan Israël, geeft eigenlijk een blanco cheque voor verdere wreedheden, stelt HRW. Bovendien bestaat het risico op medeplichtigheid aan oorlogsmisdaden, misdaden tegen de mensheid en andere ernstige schendingen van de mensenrechten.

HRW vindt ook dat de aanklager van het Internationaal Strafhof in Den Haag de verplichte ontheemding van Palestijnen en de belemmering door Israël van het recht op terugkeer naar hun thuisregio als een misdaad tegen de mensheid moet onderzoeken.