"Superster" Elon Musk heeft zijn droomfunctie in team-Trump beet: wat gaat hij precies doen?

Verkozen president Donald Trump heeft officieel bekendgemaakt welke rol zakenman en rijkste man ter wereld Elon Musk zal krijgen in zijn team. Musk zal samen met zakenman en voormalig Republikeins presidentskandidaat Vivek Ramaswamy een nieuwe 'dienst voor bestuurlijke efficiëntie' leiden.

In zijn mededeling had Donald Trump het over "hoe deze twee wonderlijke Amerikanen het pad zullen effenen om de bureaucratie van de overheid te ontmantelen, overbodige reguleringen te schrappen, verkwistende uitgaven te schrappen en federale overheidsagentschappen te herstructureren."

Volgens Trump kan het werk van het Department of Government Efficiency wel eens neerkomen op het "Manhattan Project van onze tijd". Het 'Manhattan Project' is de naam van het Amerikaanse programma om de eerste atoombom te ontwikkelen tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Het zijn grote woorden, maar hoe zal die dienst precies gaan werken en hoe ver zal de macht van Elon Musk reiken? Dat blijkt allemaal nog heel onduidelijk. Volgens Trumps mededeling wordt het een dienst die van buitenaf de regering zal adviseren en ondersteunen. De dienst maakt dus geen deel uit van de formele overheidsstructuren en is ook geen ministerie. Musk wordt geen minister.

De naam Department of Government Efficiency wordt nu al 'Doge' genoemd, en dat is niet toevallig. Het is een verwijzing naar de dogecoin, een digitale munt zoals de bitcoin. Begonnen als parodie, maar Musk zette de dogecoin op X geregeld in de kijker, en die uitspraken deden de waarde telkens stijgen.

Er zijn nog veel vraagtekens over de mensen en middelen waarover 'Doge' zal beschikken en hoeveel macht het zal hebben. Volgens Trump zal de dienst samenwerken met het Witte Huis en het agentschap voor management en budget aan een "structurele hervorming op grote schaal".

Musk en Ramaswamy zouden juli 2026 als deadline voor hun werk hebben gekregen. Het is niet duidelijk wat er dan met hun positie zal gebeuren.

Sinds Trumps herverkiezing lijkt Musk bijna permanent in diens residentie in Mar-a-Lago, Florida, te verblijven. Dat hij nauw betrokken is bij de Trump-familie, bleek uit een 'familieportret' dat Trumps 17-jarige kleindochter Kai een dag na de verkiezingen postte op X. Daarop is Musk te zien met een van zijn kinderen.

Musk lijkt ook een grote rol te spelen in de plannen en de samenstelling van het team van Donald Trump. Na verkiezingsdag woonde hij een telefoongesprek bij van Trump met de Oekraïense president Volodimir Zelenski.

Nochtans waren Musk en Trump niet altijd bondgenoten. In het verleden kwam Musk ervoor uit dat hij Democratisch stemde. In 2020 koos hij voor Joe Biden en niet voor Donald Trump, "met enige tegenzin".  In 2022 zei Musk op X dat de Democraten volgens hem een partij van verdeeldheid waren geworden, en dat hij dus Republikeins zou stemmen.

Musk was toen niet overtuigd van Donald Trump. Trump moest volgens Musk maar "de zonsondergang tegemoet varen." Trump van zijn kant zei dan weer dat Musk "op zijn knieën zou moeten smeken voor subsidies" als hij verkozen werd.

In Ron DeSantis, de gouverneur van Florida, vond Musk een "centrumfiguur". DeSantis startte zijn presidentscampagne met een livestream op X, gehost door Musk. Een livestream die niet van een leien dakje liep en waarvoor Musk heel wat hoon moest incasseren. DeSantis stapte al snel uit de presidentiële race.

Na de overname van Twitter (nu X) eind 2022 verwelkomde Elon Musk Donald Trump opnieuw op het platform. Twitter had Trump gebannen na de bestorming van het Capitool in januari 2021, omdat hij in zijn tweets bleef aanzetten tot geweld.

In zijn eigen excentrieke posts op X kantte Musk zich steeds meer tegen Biden en de Democraten en schoof hij met zijn standpunten op in de richting van Trump. Daarnaast lanceerde hij ook (wilde) voorstellen over (inter)nationale politiek. Zo polste hij in 2022 in een enquête naar de mening van X-gebruikers over 4 voorstellen waarmee hij de oorlog tussen Rusland en Oekraïne wilde beëindigen.

Na de aanslag op Trump in juli gaf Musk openlijk zijn endorsement aan Trump. En begon hij aanzienlijke geldsommen te pompen in diens campagne. Musk werd een van de belangrijkste financiële bijdragers van Trump, hij zou tot zo'n 200 miljoen dollar hebben uitgegeven.   In augustus was er een gesprek van 2 uur tussen Musk en Trump, te volgen via een livestream op X. Opgezet als een interview over Trumps plannen, maar het leek meer op een gesprek onder vrienden. Daarin bood Musk zijn diensten aan. Hij dacht aan een commissie die de werking en de middelen van de overheid efficiënter moet maken.

De overheid afslanken, "overbodige" regels en belastingen schrappen, het waren boodschappen die Musk herhaalde op X en bij de rally's waarop hij met de regelmaat van de klok verscheen. Maar critici stelden zich veel vragen over de vermenging van Musks economische en politieke activiteiten.

Dat gebeurde ook toen hij eind oktober een opvallende stunt lanceerde. Hij wilde 100 dollar geven aan elke geregistreerde Republikeinse kiezer die een petitie ondertekende voor vrije meningsuiting en vrij wapenbezit. En tot verkiezingsdag wilde hij elke dag 1 miljoen dollar verloten onder kiezers uit strijdstaten die zijn petitie tekenden.

Verkiezingsdag zelf volgde Musk samen met Trump in diens verblijf in Mar-a-Lago, Florida. Hij verscheen niet op het podium tijdens Trumps toespraak, maar kreeg wel een meer dan eervolle vermelding. "Een supergenie. We hebben een nieuwe ster: Elon!".

Elon Musk had het tijdens de campagne geregeld over zijn visie op bestuurlijke en financiële efficiëntie bij de overheid. In zijn gesprek met Trump op X in augustus zei Musk dat "de zuurverdiende centen van de belastingbetaler efficiënter ingezet en beter gespendeerd kunnen worden."

Op Trumps rally in New York eind oktober zei hij dat er volgens hem zeker 2 biljoen dollar bespaard kan worden op het totale overheidsbudget van 6,5 biljoen dollar. Ter verduidelijking: 1 biljoen bij ons is een 1 met 12 nullen.

"Uw geld (dat van de Amerikaanse bevolking, red) wordt verspild. De dienst voor bestuurlijke efficiëntie gaat dat oplossen", zei Musk.

Recent schreef hij op X dat er "veel verspilling en onnodige regelgeving is bij de overheid, en dat moet weg." In een andere post klonk het dat "federale overheidsuitgaven de VS failliet laten gaan, tenzij er actie ondernomen wordt."

Musk suggereerde ook meermaals dat het aantal mensen in dienst van de overheid aanzienlijk verkleind moet worden.

Elon Musk is nu prominent politiek aanwezig, maar daarnaast hij is ook de rijkste man ter wereld en eigenaar van Tesla, SpaceX, Neuralink en X. Hij heeft dus verschillende belangen, en de vraag is wat de wisselwerking tussen die belangen zal zijn.

"Welke garanties gaan er zijn om belangenvermenging te voorkomen tussen Elon Musk en de overheid die hij moet saneren", oppert VS-correspondent Björn Soenens. "Hij heeft via SpaceX bijvoorbeeld contracten lopen bij de overheid. Regeringsagentschappen voeren processen tegen Musk en zijn bedrijven."

Zo voert de National Highway Traffic Safety Administration een onderzoek naar de rol van Tesla bij zelfrijdende technologie in wagens, na enkele ongevallen. En er loopt ook een proces wegens vervuiling, omdat de lanceerbasis voor de raketten van Space X naast een natuurgebied ligt.

Een dienst die bestuurlijke efficiëntie nastreeft, zou wel eens beslissingen kunnen nemen die een impact kunnen hebben op de tech-industrie in Silicon Valley en op de beursgenoteerde bedrijven in Wall Street. En dus ook op de bedrijven van Musk.

Analisten in de VS lijken er vooralsnog niet van uit te gaan dat de aanstelling van Musk zijn rol als bedrijfsleider sterk zal beïnvloeden. Het financiële adviesbedrijf Wedbush zegt dat er geen impact zal zijn op Musks activiteiten bij Tesla en SpaceX, vanuit Wall Street bekeken.

Beslissingen die 'Doge' neemt over het schrappen van overbodige reguleringen en overheidsdiensten zullen alleszins kritisch bekeken worden.  

Donald Trump en Elon Musk hebben elk een sterk ego en zijn het ook niet over alles eens, denk maar aan elektrische wagens. Er wordt dan ook met veel aandacht gekeken naar hoe de twee in de toekomst zullen blijven samenwerken.

Musk heeft op zijn eigen X-account nog niet gereageerd op zijn nieuwe functie. In een reactie op een post van de radicaal-rechtse Britse activist Tommy Robinson schreef Musk wel: "Mensen hebben er geen idee van hoe dit alles zal veranderen."