De Doema, het Russische parlement, heeft een wet goedgekeurd die het promoten van een kinderloze levensstijl verbiedt. Wie kinderloosheid promoot in de media, films of reclame riskeert voortaan stevige boetes. Via de wet wil de overheid het krimpende geboortecijfer ombuigen en de traditionele waarden verdedigen.
Parlement van Rusland keurt wet goed die "propaganda voor kinderloze levensstijl" verbiedt
Sara Van Poucke
Gepubliceerd:
"We nemen dit wetsvoorstel aan om onze jongeren te beschermen tegen nutteloze ideologieën", zei Nina Ostanina, voorzitster van de Commissie Gezinsbeleid van de Doema, het Russische parlement.
Tegenover die "nutteloze ideologieën" verdedigt de wet "traditionele Russische waarden". Daarnaast is de wet vooral bedoeld om iets te doen aan de diepe demografische crisis in Rusland.
Het lage geboortecijfer is een erfenis uit het Sovjettijdperk, die de autoriteiten nooit hebben kunnen indammen. Dit jaar zal het vruchtbaarheidscijfer in Rusland 1,41 kinderen per vrouw bedragen, volgens de eerste schattingen van het Russische bureau voor de statistiek (Rosstat).
President Vladimir Poetin maakt zich grote zorgen over het aanhoudend krimpende geboortecijfer. De oorlog in Oekraïne, die veel soldaten eist, heeft zijn angst nog doen toenemen.
Poetin heeft van de demografische ontwikkeling dan ook een van de speerpunten van zijn beleid gemaakt. Afgelopen zomer loofde hij in sommige Russische regio's premies uit voor vrouwen om meer kinderen te krijgen. Hij riep 2024 ook uit tot "Jaar van de Familie" en roemt het moederschap als het hoogste doel in het leven van een vrouw.
Films, romans, reclame, bloggers geviseerd
Poetin zal de nieuwe wet ondertekenen nadat hij ook door het Hogerhuis is goedgekeurd. Dat moet gebeuren op 20 november.
Wat houdt de wet juist in? Wie wordt beschuldigd van het voeren van "propaganda voor een kinderloze levensstijl" kan een boete krijgen van 400.000 roebel (ongeveer 4.000 euro). Voor ambtenaren ligt dat bedrag 2 keer zo hoog, terwijl rechtspersonen een boete riskeren tot 5 miljoen roebel (47.000 euro).
Wat "propaganda voor een kinderloze levensstijl" juist inhoudt, wordt in de wettekst niet precies gedefinieerd. Het zou kunnen gaan om film en tv-series, reclamespots en romans waarin kinderloze mensen als gelukkig worden voorgesteld, terwijl kroostrijke gezinnen bijvoorbeeld worden getoond in ellendige omstandigheden.
Ook bloggers of influencers die een leven zonder kinderen als interessant of glamoureus voorstellen, zouden geviseerd kunnen worden. Maar mogelijk volstaat het dat moeders op sociale media ervaringen delen over moeilijke bevallingen of gebroken nachten om een doelwit te worden van de wet, vrezen vrouwenrechtenactivisten.
Opstapje naar strengere anticonceptie- en abortuswetgeving?
Een populaire groep op VKontakte, zeg maar de Russische versie van Facebook, is meteen offline gegaan op het moment dat de wet werd goedgekeurd. De groep heette - met zin voor ironie - 'De weldaden van het moederschap' en was een forum waarop moeders hun zorgen en problemen deelden.
Veel vrouwen deden hun beklag over mannen die geen huishoudelijk werk op zich nemen, over kleine appartementen of over hoe duur het leven met kinderen is.
"Als de hypotheekrente 20 procent per jaar bedraagt, lijkt het me geen gunstig moment om meerdere kinderen te krijgen", zegt ook Jana, een 40-jarige bewust kinderloze vrouw, bij het persagentschap Reuters.
Zij vindt dat de overheid beter iets zou doen aan de levensomstandigheden in Rusland in plaats van een wet uit te vaardigen die propaganda voor een kinderloze levensstijl verbiedt. "Om het geboortecijfer op te krikken, moeten mensen vertrouwen hebben in de toekomst."
Vrouwenrechtenactivisten vrezen dat de nieuwe wet een opstapje is naar strengere anticonceptie- en abortuswetgeving. Rusland heeft van oudsher een liberale abortuswetgeving, maar de voorbije jaren is het recht op abortus meer ingeperkt.
