In Nederland heeft de openbare omroep een programma uitgezonden waarin het land getroffen wordt door een grote, weliswaar fictieve, stroomstoring. In de 'live'-uitzending ziet de kijker hoe mensen overal zonder elektriciteit zitten, met alle gevolgen van dien. Het is de bedoeling om mensen bewust te maken van de mogelijkheid dat zo'n ramp "op ieder moment" kan gebeuren. Hoe groot is die kans écht, en wat moeten we dan doen?
Uitzending over grote (fictieve) stroomstoring zet Nederland op scherp: kan het ook écht gebeuren?
Stef Van Chaze
Gepubliceerd:
Een vreemd moment gisteravond op NPO 1 in Nederland. Het programma Black-out opent plots met een grote stroomstoring die een groot deel van Nederland platlegt. De vertrouwde nieuwsankers berichten over uitgevallen telefoonmasten, plunderingen, en ziekenhuizen die noodgedwongen moeten terugvallen op dieselgeneratoren.
Ondertussen geven experts duiding in de studio en brengen journalisten overal te lande 'live' verslag uit van de situatie. Zelfs minister-president Dick Schoof, de minister van Justitie en de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid spelen het spel mee.
"Let op! Deze gebeurtenissen zijn niet echt"
Dat de uitzending fictief is, weten de kijkers na enkele minuten, wanneer onderaan het scherm een banner verschijnt met daarop de woorden: "Let op! Deze gebeurtenissen zijn niet echt, maar geven een realistisch beeld van de gevolgen van een grote stroomuitval". De tekst blijft gedurende de rest van de uitzending voorbijkomen.
Ik denk niet dat mensen er bij stilstaan wat er allemaal niet meer gaat functioneren als de stroom uitvalt
Patrick Reyniers, energie-expert
De bedoeling van de uitzending is mensen bewust te maken van de gevolgen van een grootschalige stroomstoring. Toch zijn de meningen van het Nederlandse publiek achteraf verdeeld. De ene vindt het geslaagd, de ander noemt het paniekzaaierij en vraagt zich af of dit wel de juiste manier is om te sensibiliseren.
Onafhankelijk energie-expert Patrick Reyniers denkt alvast van wel. "Ik denk niet dat mensen er bij stilstaan wat er allemaal niet meer gaat functioneren als de stroom uitvalt. We zijn daar totaal niet op voorbereid", aldus Reyniers. "Het licht en de verwarming zullen niet meer werken, er zal geen telefonie of wifi meer zijn, en tenzij je op gas kookt, zal je ook niet meer kunnen koken."
Realistisch?
De slagzin van de uitzending luidde: "Het is niet de vraag of, maar wanneer", erop wijzende dat zo'n grote, langdurige stroompanne elk moment zou kunnen gebeuren. Volgens Reyniers is dat ietwat overdreven, al is het in België wel al effectief gebeurd.
"Op 4 augustus 1982 was er een grote stroomstoring in ons land", aldus de energie-expert. "De reden was een ontploffing in een energiecentrale door een technische fout. Daaruit hebben de netbeheerders veel geleerd en sindsdien zijn er maatregelen genomen om ervoor te zorgen dat zoiets niet meer kan gebeuren. Zo hebben we een robuust energienet dat bovendien verbonden is met onze buurlanden."
Nepuitzending over black-out op Nederlandse TV: "Mensen staan er niet bij stil wat er niet meer zal functioneren"
De kans op een grootschalige stroomstoring in ons land – maar ook in onze buurlanden - is dus quasi nul, maar volgens Reyniers zijn er een paar (eerder onwaarschijnlijke) scenario's waardoor het toch zou kunnen gebeuren.
"Het zou kunnen door een samenloop van heel wat verschillende omstandigheden. Bijvoorbeeld als de energiecentrale van Doel, een zware connectielijn uit het buitenland én een windmolenpark op zee allemaal tegelijk volledig zouden uitvallen. Maar dat is uiteraard zeer onwaarschijnlijk."
Een ander scenario zou zijn dat een bepaald netwerk uitvalt, en dat windturbines vervolgens te veel energie produceren, waardoor het hele energienet uit evenwicht zou geraken. Dat is in Duitsland gebeurd in 2006, waarop toen beslist is dat alle windparken van op afstand afgeschakeld kunnen worden."
"Met de toename van zonnepanelen bij mensen thuis, rijst de vraag of we ook die niet collectief zouden moeten kunnen platleggen, indien dat nodig zou zijn."
Eerste hulp bij stroomstoring
Stel dat ons land toch ooit getroffen zou worden door een stroomstoring, dan heeft Reyniers nog een aantal tips. "Zorg voor kaarsen en een opgeladen zaklamp. Verder moet je vooral geduld hebben en niet panikeren, want als er al een storing zou zijn, zou die toch niet lang duren."
