Prijsstijging energie-eiland voor kust kan huishoudens jaarlijks "20 euro" extra kosten 

Voor de berekening maakt de CREG een aantal aannames. Ten eerste dat de prijs van het energie-eiland - nu geschat tussen 7 en 8 miljard euro - niet verder oploopt. Ten tweede gaat de federale energieregulator uit van een gebruik van 3,5 megawattuur voor een modaal gezin. 

Op dit moment is al voorzien dat een deel van de kostprijs voor het energie-eiland zal worden doorgerekend via de zogenoemde ‘transmissienettarieven’ op onze elektriciteitsfactuur. Maar nu de kosten voor het project oplopen, zullen ook die tarieven verder moeten stijgen. 

Dat zou gebeuren in “de periode van 2028 tot 2031”, al worden de kosten pas doorgerekend “als de investering gerealiseerd is en de bedragen effectief betaald zijn”, zegt Ilse Tant, directielid bij de CREG. De extra kosten voor het energie-eiland zouden dan bij “de totale indienstname leiden tot een jaarlijkse kost van 630 miljoen euro”, aldus Tant.

Omgerekend zou dat “een maximale kost van 27 euro per jaar” per huishouden betekenen. Maar afhankelijk van hoeveel elektriciteit we zullen gebruiken, kan dat bedrag per huishouden nog variëren tussen “17 tot 27 euro” per jaar, aldus de CREG. “Een briefje van 20 euro per jaar”, vereenvoudigde directeur van de CREG Sigrid Jourdain. 

Die 27 euro dekt enkel de extra kosten die nu bij het Prinses Elisabeth-eiland komen kijken. Eerder was al aangekondigd dat de transmissienettarieven van Elia gevoelig zouden stijgen, van 40 naar 80 euro per jaar, vanaf 2025. Daarin zitten ook kosten voor andere projecten vervat. Maar vanaf 2028 zou daar dus nog wat bijkomen.

De berekening komt ongeveer overeen met cijfers van netbeheerder Elia, die het energie-eiland moet realiseren. Elia spreekt van een “eerste schatting” van de kosten per huishouden. Wel nuanceert Elia dat de berekening van de CREG geen onderscheid maakt tussen de kostenstijging die er zou zijn voor de industrie en voor huishoudens. 

Tegelijk zegt Elia ook dat het energie-eiland zou zorgen voor een verlaging van de elektriciteitsprijs van “5 tot 10 euro” per megawattuur. Dat komt vooral omdat België door het energie-eiland beter geconnecteerd zou zijn en zo voordeliger elektriciteit zou kunnen afnemen. De prijsverlaging is een berekening van Elia en geldt enkel als het volledige eiland, met al z’n deelprojecten, wordt uitgevoerd. 

De CREG en Elia moesten vandaag opdraven in de commissie Energie in het federaal parlement, nadat vorige week Energieminister Tinne Van der Straeten (Groen) al aan de beurt was. De commissieleden vroegen meer uitleg nadat bekend raakte hoezeer de kosten van het project oplopen. 

Tijdens de commissie kreeg Elia het verwijt dat het niet voldoende transparant is. Wanneer was het bedrijf op de hoogte dat de kosten zo zouden oplopen? De CREG werd naar eigen zeggen op 13 mei 2024 ingelicht over de inschatting van 7 miljard euro, terwijl dat bedrag sinds maart 2024 al intern bij Elia zou circuleren. 

Dat Elia niet transparant zou communiceren, werd in de verf gezet door Koen Locquet, voorzitter van het directiecomité bij de CREG. Nadat Elia een uiteenzetting deed, zei Locquet dat hij een deel van de cijfers pas in de commisise "kwam te ontdekken". "We zullen dat verder bekijken en analyseren. Sommige (cijfers, red.) zijn nieuw en sommige zijn anders dan hetgeen wij al in ons bezit hebben." 

De CREG zei dat het al in november 2021 een advies gaf aan minister Van der Straeten waarin stond dat het plan van Elia voor het energie-eiland “niet voldoende gekwantificeerd is”, de kosten-batenanalyse van het project “niet volledig en niet duidelijk” was en dat de “onzekerheidsmarge in de investeringskosten niet duidelijk genoeg” was.

“Door een gebrek aan gegevens worden we geconfronteerd met een soort black box”, zei Laurent Jacquet, directielid bij de CREG, onomwonden. Alternatieven voor het energie-eiland zouden volgens de CREG ook niet voldoende zijn onderzocht. 

Elia verdedigde zich door te wijzen op de noodzaak voor het project als we ons energiegebruik duurzamer willen maken en de bevoorrading willen verzekeren. Andere, gelijkaardige projecten kampen bovendien met gelijkaardige oplopende kosten, zei Elia. In z'n slides verwees het bijvoorbeeld naar het Oosterweelproject.

Dat de Britse energieregulator net vandaag groen licht gaf voor een deel van het project van Elia, was een opsteker voor de netbeheerder. De Britse regulator gaf z'n fiat voor een nieuwe onderzeese Nautilus-hoogspanningsverbinding tussen ons land en het Verenigd Koninkrijk, onderdeel van het project rond het energie-eiland.

Op de raad van bestuur van Elia op 28 november 2024 ligt een volgende fase van het project rond het energie-eiland voor. 2 kandidaten hebben zich gemeld om kabels voor gelijkstroom aan te leggen. Net dat deel van het project dreigt fors duurder uit te vallen. 

Verschillende parlementsleden vroegen daarom aan Elia om te wachten met de gunning van dat deelproject, tot de CREG zijn evaluatie ervan klaar heeft. Febeliec, de federatie van de grote industriële stroomverbruikers, vroeg eerder al om nieuwe aanbestedingen uit te stellen. 

Of Elia op die vraag wil ingaan, blijft echter onduidelijk. Elia-directielid Markus Berger zei tijdens de commissie dat het “aangewezen” zou zijn om de beslissing uit te stellen. Tegelijk was te horen dat de offertes van de kandidaten om de kabels aan te leggen ook niet oneindig blijven gelden. 

In een eerdere versie van dit artikel stond foutief dat de jaarlijkse kost van het energie-eiland die wordt afgeschreven via de tranmissienettarieven 613 miljoen euro bedraagt volgens de CREG. Dat werd aangepast naar 630 miljoen euro.