Een kinderboek van de hand van de Britse celebritykok Jamie Oliver zal niet langer verkocht worden, omdat het racistische stereotyperingen zou bevatten van de Australische inheemse bevolking. In 'Billy and the epic escape' wordt een inheems meisje ontvoerd, maar voor de inheemse bevolking leunt die verhaallijn te dicht aan bij het trauma van de 'gestolen generaties'. Toen werden duizenden inheemse kinderen door de overheid gescheiden van hun families, om bij westerse families te worden geplaatst.
Beschuldigingen van stereotypering dwingen tv-kok Jamie Oliver om kinderboek uit de rekken te halen
Mariska Schalck
Gepubliceerd:
Wie tv-kok zegt, zegt Jamie Oliver. De Brit werd in 1999 bekend bij het grote publiek als 'The Naked Chef', sindsdien werd hij het gezicht van tientallen tv-shows en kookboeken. Sinds 2005 zet Oliver zich ook in voor gezonde schoolmaaltijden, een initiatief dat uiteindelijk ook op overheidssteun kon rekenen.
Sinds vorig jaar waagt Oliver zich ook aan kinderboeken, want vorig jaar verscheen 'Billy and the giant adventure'. Afgelopen voorjaar was het al tijd voor opvolger 'Billy and the epic escape', een avonturenroman die zich grotendeels afspeelt in Engeland. "Het is vrolijk geschreven, het is behoorlijk geestig", weet VK-correspondent Lia van Bekhoven. Maar niet iedereen wordt even vrolijk van het boek.
"Er is 1 hoofdstuk waar mensen aanstoot aan hebben genomen", vertelt van Bekhoven. "In dat hoofdstuk gaat de slechterik van het verhaal naar Alice Spring in Australië, waar hij een inheems meisje ontvoert uit een opvangtehuis. In Australië wordt het als aanstootgevend beschouwd omdat het een heleboel stereotypen bevestigt."
Gestolen generaties
Oliver zou de zogenoemde 'First Nations'-bevolking wegzetten als geldwolven, en als mensen die het niet zo nauw nemen met de veiligheid van hun kinderen. En dat ligt niet toevallig in Australië heel gevoelig, vertelt van Bekhoven. "In Australië is er nog veel onverwerkt zeer over de ontvoering van inheemse kinderen door de overheid en kerken. Die haalden decennialang kinderen weg bij de inheemse bevolking, om hen dan in westerse tehuizen te plaatsen. Dat trauma van die gestolen of weggehaalde kinderen is pas recent erkend. Dat Oliver daar nu met zijn boek bovenop komt, dat valt niet goed."
"Het boek houdt een racistische stereotype in stand dat al langer dan een eeuw wordt gebruikt om ontvoeringen van kinderen te rechtvaardigen", laat Sharon Davis optekenen in de Britse krant The Guardian. Davis staat aan het hoofd van de Natsiec, een belangenvereniging van de inheemse bevolking. "Deze weergave is niet alleen beledigend, maar ze versterkt ook schadelijke vooroordelen".
De aanpak van Oliver is makkelijk, slordig en komt koloniaal over. Maar dat de uitgeverij er niet met de rode pen doorheen is gegaan, dat begrijp ik ook niet
Lia van Bekhoven, VK-correspondent
"De publicatie van het boek van Oliver is een verontrustend voorbeeld van hoe inheemse volkeren nog steeds worden geconfronteerd met verkeerde voorstellingen en culture toe-eigening in de reguliere media", reageerde ook Sue-Anne Hunter op sociale media. Hunter zetelt in een commissie die onderzoek doet naar het onrecht dat de inheemse bevolking wordt aangedaan in de Australische staat Victoria.
Volgens Hunter worden in het boek ook inheemse talen en culturen vermengd, wat volgens haar wijst op "een fundamenteel gebrek aan respect voor de verschillende identiteiten van de verschillende gemeenschappen".
Hunter tilt ook zwaar aan de voorstelling van de inheemse bevolking als een bevolking met mystieke krachten, "die meer verbonden zijn met de natuur". Volgens haar worden culturele en spirituele tradities daardoor gereduceerd en te simpel voorgesteld.
Verontschuldigingen
Oliver is op dit moment in Australië om zijn laatste nieuwe kookboek te promoten. In een reactie bij The Guardian liet hij weten er het hart van in te zijn. "Ik ben er kapot van dat ik mensen beledigd heb, en verontschuldig me uit de grond van mijn hart."
Volgens Van Bekhoven wordt het Oliver vooral kwalijk genomen dat hij niemand heeft geraadpleegd tijdens het schrijven van het boek. "Er zijn films, boeken en zelfs documentaires gemaakt over die gestolen generaties. Het is niet alsof er geen mensen zijn die je kon raadplegen. Maar dat is niet gebeurd. Iemand lag te slapen, misschien zelfs meerdere mensen."
Jamie Oliver moet nu even stevig door het stof, maar ook zijn uitgeverij Penguin Random House moet het bekopen, zo vertelt ook Van Beckhoven. "De aanpak van Oliver is makkelijk, slordig, en komt koloniaal over. Maar dat de uitgeverij er niet met de rode pen doorheen is gegaan, dat begrijp ik ook niet. Er is hier een grote beoordelingsfout gemaakt, en de uitgeverij zegt zelf ook verantwoordelijk te zijn voor dit fiasco."
"Het was nooit mijn bedoeling om deze diep pijnlijke kwestie verkeerd te interpreteren", liet Oliver nog weten. "Samen met mijn uitgevers heb ik besloten om het boek uit de verkoop te halen."
