Ruimtemysterie in Verenigd Koninkrijk: satelliet werd duizenden kilometers "verplaatst", maar niemand weet door wie

In 1969, enkele maanden nadat Neil Armstrong een voet heeft neergezet op het maanoppervlak, lanceert het Verenigd Koninkrijk de Skynet-1A, een militaire communicatiesatelliet, van op Cape Canaveral. Dankzij de satelliet kan het Verenigd Koninkrijk communiceren met militaire troepen overal ter wereld. Het ruimtetuig werd hoog boven het Afrikaanse continent geplaatst, een centrale plaats om alle uithoeken van de wereld te kunnen bereiken. 

De lancering lijkt aanvankelijk een succes, maar na enkele jaren stopt de communicatiesatelliet met werken. Verwacht wordt dat de satelliet door de zwaartekracht verder naar het oosten werd getrokken, maar nu hangt de satelliet - tegen alle verwachtingen in - boven het Amerikaanse continent, ruim 35.000 kilometer verderop. 

Volgens wetenschappers is het zo goed als onmogelijk dat de Skynet-1A simpelweg duizenden kilometers is afgedreven. "Naar alle waarschijnlijkheid heeft iemand halverwege de jaren 70 de stuwraketten van het ruimtetuig geactiveerd", schrijft BBC. "De vraag is alleen: wie heeft dat gedaan, met welke autoriteit en tot welk doel?"

Skynet-1A is nu terechtgekomen in een stuurloze baan rond de aarde. De zwaartekracht houdt de Skynet-1A dicht bij de aarde, maar zijn snelheid leidt ertoe dat het toestel niet naar beneden valt, maar in een cirkel rond onze planeet blijft bewegen. Het ruimtetuig bevindt zich in een baan of "orbit" rond de aarde.

Daar komen wel enkele gevaren bij kijken. Zo komt de satelliet gevaarlijk dicht bij andere ruimtetuigen, en kan dat leiden tot een botsing. "Omdat het een 'dode' satelliet is, bestaat het risico dat het toestel ergens tegenaan botst", vertelt ruimtekenner Stuart Eves aan BBC. "Omdat het onze satelliet is, zijn wij daar nog steeds verantwoordelijk voor."

Het gebeurt wel vaker dat oude satellieten in de ruimte niet langer gebruikt worden. Nu worden die vaak in de richting van een "ruimtekerkhof" gezonden, een regio een stuk verder weg van de aarde waar oude 'ruimterommel' belandt en het niet kan botsen met actieve communicatiesatellieten. Dat is nu een standaardpraktijk, maar in de jaren 70 lag niemand wakker van een duurzame ruimteomgeving. 

"Wie de satelliet heeft verplaatst, heeft er het Verenigd Koninkrijk alvast geen plezier mee gedaan", schrijft Eves in een verslag. "Op een dag zal Skynet-1A onvermijdelijk botsen met een ander toestel, want op dat punt in de ruimte is er erg veel satellietverkeer. Tenzij er binnenkort andere bewijzen opduiken, zal het Verenigd Koninkrijk aansprakelijk worden gesteld voor die schade."

De Britse overheid zal dus grondig moeten overwegen om de oude satelliet te verplaatsen naar een veilige locatie.

Eves heeft al verschillende oude satellietcatalogi doorploeterd, het Nationaal Archief geraadpleegd en met satellietexperts over de hele wereld gesproken, maar voorlopig moet hij het antwoord op de mysterieuze kwestie schuldig blijven. Niemand lijkt te weten hoe de satelliet daar is beland, en of iemand destijds de opdracht tot een speciaal manoeuvre heeft gegeven.

Eves heeft wel ontdekt dat een Amerikaan in 1970 het laatste commando naar de satelliet heeft gestuurd, om stationair met de aarde te blijven op de 105e lengtegraad. Dat is op zich niet vreemd, want de Amerikanen en de Britten werkten vaak samen voor de controle van de satelliet.

Wat er daarna is gebeurd, zal toekomstig onderzoek moeten uitwijzen. Eves blijft alvast niet bij de pakken zitten, en is vastberaden om "het mysterie" te ontrafelen.