In Nederland is het zwaarbeveiligde militaire netwerk NAFIN de afgelopen 2 jaar meerdere keren uitgevallen. Dat blijkt uit een onderzoek van de Algemene Rekenkamer. Te veel overheidsdiensten zouden aangesloten zijn op het netwerk, waardoor er te weinig ruimte over is voor militaire communicatie. De storingen veroorzaken onder meer problemen op de luchthaven van Schiphol en bemoeilijken de communicatie met militairen in missiegebieden.
"Systeem dat nooit mag falen, viel toch uit": zwaarbeveiligd netwerk van Nederlandse defensie meerdere keren gecrasht
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Een groot softwareprobleem op de luchthaven van Eindhoven, storingen op het netwerk van de hulpdiensten en de communicatie van de militaire luchtverkeersleiding die uitvalt. Drie verschillende incidenten, maar wel met dezelfde oorzaak, blijkt na een onderzoek van de Algemene Rekenkamer.
De afgelopen 2 jaar zou het defensienetwerk NAFIN tot 3 maal toe zijn uitgevallen, met die landelijke chaos tot gevolg. Dat zou normaal gezien onmogelijk moeten zijn, want het netwerk is zwaarbeveiligd en moet essentiële infrastructuren en systemen (als energievoorziening, water, transport, telecom, ...) in Nederland net beschermen.
Wat is NAFIN?
Het NAFIN is een glasvezelnetwerk van het Ministerie van Defensie en telecomdienst KPN. Het maakt veilige communicatie tussen Defensieonderdelen mogelijk. Ook de politie, de meldkamers van noodnummer 112 én alle ministeries en Eerste en Tweede Kamer maken gebruik van het netwerk om onderling te communiceren. Het is daarmee van groot belang voor de nationale veiligheid.
Het NAFIN-netwerk bestaat uit ruim 3.000 kilometer aan kabels onder de grond. Er zijn zo’n 250 aansluitingen op het netwerk, vooral militaire gebruikers, zoals kazernes. Daar komt de glasvezelkabel boven de grond, in technische ruimtes die permanent worden bewaakt.
Meerdere storingen
In december 2022 is er een eerste grote storing. De militaire luchtverkeersleiding verliest plots alle communicatie met toestellen in de lucht. Door de storing kan defensie ook niet langer communiceren met Schiphol. Al snel wordt duidelijk dat het probleem veroorzaakt wordt door problemen bij het netwerksysteem NAFIN, maar het systeem is erg log en complex, en het is moeilijk de precieze oorzaak van de storing te achterhalen.
Pas na een paar dagen wordt duidelijk dat de bron van alle problemen bij de Belastingsdienst ligt. Ook zij maken gebruik van NAFIN, en ze hadden zoveel data over het netwerk verstuurd, dat er geen ruimte meer over was voor het dataverkeer van de luchtverkeersleiding.
De storing in 2022 was lang geen alleenstaand geval. De afgelopen jaren viel het systeem een aantal keren uit. Steeds meer niet-militaire overheidsdiensten zijn gebruik beginnen te maken van NAFIN. "Zolang die het Defensiebelang niet schaden, is er geen probleem", werd lang geredeneerd. Nu wordt duidelijk dat die aanpak niet het gewenste effect heeft en dat de veiligheid van Defensie in gevaar wordt gebracht door de overbevolking op het netwerk.
Fouten bij Defensie
Dat heeft trouwens niet enkel een impact op de communicatie binnen de grenzen van Nederland, ook ver daarbuiten veroorzaakt de overbevolking op het net problemen. Zo had Defensie door netwerkproblemen in januari dit jaar urenlang geen contact met militairen in missiegebieden. "Het cruciale systeem dat nooit mag uitvallen, viel toch uit", schrijft RTL Nieuws.
Normaalgezien moeten 2 netwerkkabels de stabiliteit van het netwerk garanderen, maar in dit geval was er tegen de regels in slechts 1 werkende kabel geïnstalleerd. Daardoor kon het netwerk niet terugvallen op het back-upsysteem toen het overbelast geraakte, en viel de communicatie met de missiegebieden weg. "Defensie houdt zich niet aan zijn eigen regels", concludeert de Rekenkamer. "Ze hebben bovendien ook geen goed zicht op de kwetsbaarheid van bepaalde diensten."
De Nederlandse minister van Defensie heeft wel verschillende maatregelen genomen om de kwetsbaarheden van NAFIN zoveel mogelijk te beperken. "De kans dat het netwerk nog zal uitvallen, is relatief klein", schrijft de Rekenkamer. "Op papier is de beveiliging goed geregeld, maar desondanks blijkt het in de praktijk voor onbevoegden mogelijk om fysiek toegang te krijgen tot beveiligde ruimtes en netwerkkasten."
"Defensie is dus onvoldoende alert voor de sabotagerisico's", concludeert de Rekenkamer.
