De comeback van Donald Trump als president van de Verenigde Staten beheerst een informele top van de Europese leiders in Boedapest. Europa moet zijn lot in eigen handen nemen, klinkt het. Maar wat als de VS zijn steun aan Oekraïne terugtrekt? De EU blijft pal achter Oekraïne staan, beklemtonen veel leiders de EU-lijn, maar "zwart schaap" Viktor Orbán zegt dat "Europa deze oorlog niet alleen kan financieren".
Comeback van Donald Trump beheerst EU-top in Boedapest: "Europa kan oorlog in Oekraïne niet alleen financieren", zegt "zwart schaap" Orbán
Sara Van Poucke
Gepubliceerd:
Wat betekent de overwinning van Donald Trump voor de toekomst van Europa? Deze vraag staat centraal op de Europese bijeenkomst waarop niet alleen de 27 leiders van de EU-lidstaten aanwezig zijn, maar ook die van een reeks andere landen van het continent, zoals Oekraïne, Turkije, het Verenigd Koninkrijk en Albanië.
De top vindt plaats in Boedapest, omdat Hongarije momenteel voorzitter is van de Raad van de Europese Unie. Gastheer Viktor Orbán verwelkomde de Europese leiders in het Puskás-stadion, een voetbaltempel genoemd naar de legendarische Hongaarse speler Ferenc Puskás.
"Het is bijzonder om heel Europa verenigd te zien in de kooi van zijn zwarte schaap", zo vatte premier Edi Rama van Albanië de bijeenkomst samen.
Gastheer Viktor Orbán geldt als een dwarsligger in de EU: een nieuwe ambtstermijn van Trump zou alvast zíjn positie binnen de EU kunnen versterken. Eerder had hij aangekondigd dat hij de champagne zou laten aanrukken bij een overwinning van Trump.
Wat met steun aan Oekraïne?
Net als Trump wil Orbán dat Oekraïne zo snel mogelijk over vrede onderhandelt met Rusland. Tot irritatie en nervositeit van de Oekraïense president Volodimir Zelenski, die ook aanwezig is in Boedapest. In een emotionele speech haalde hij fel uit naar "sommigen van jullie die willen dat ik met Poetin aan tafel ga zitten". "Dat zou suïcidaal zijn, niet alleen voor Oekraïne", zei Zelenski.
Door de overwinning van Trump lijkt de Amerikaanse militaire steun aan Oekraïne op losse schroeven te staan."De Amerikanen zullen stoppen met deze oorlog, in de eerste plaats omdat ze die niet aanmoedigen", herhaalde Orbán vanmorgen zijn standpunt op de Hongaarse radio. "Europa kan deze oorlog niet alleen financieren".
Volgens Orbán vindt ook in Europa een groeiend aantal mensen dat we geen "enorme bedragen meer moeten sturen voor een verloren oorlog", en "dat we ons moeten aanpassen aan de nieuwe situatie."
Toch lijkt bij de Europese leiders de consensus te zijn dat Trump ervan moet kunnen worden overtuigd dat een softe aanpak van Moskou op termijn ook tot veiligheidsrisico's voor de VS zal leiden.
"Het gaat over een conflict dat een stuk breder is dan alleen Oekraïne", vindt ook ontslagnemend premier Alexander De Croo. "De geopolitieke implicaties beginnen ook voor de VS bijna in hun achtertuin te komen."
Europa moet meer op eigen benen staan
Volgens De Croo "moeten we als Europeanen duidelijk bereid zijn samen te werken met de VS, maar moeten we ook heel sterk op onze strepen staan om onze belangen te verdedigen."
Ook dat is een duidelijke boodschap. Europa moet meer op eigen benen staan, zeker op gebied van defensie, maar ook economisch, nu de VS nog meer uitgesproken zal kiezen voor "America First".
De Franse president Emmanuel Macron hield een pleidooi voor een Europa dat met meer zelfvertrouwen zijn rol op het wereldtoneel opneemt.
"Willen we de geschiedenis lezen die door anderen geschreven wordt, of willen we zelf geschiedenis schrijven?", stelde Macron de vraag. "We moeten de hand aan de ploeg slaan, onze nationale en Europese belangen verdedigen, geloven in onze strategische autonomie, in onze soevereiniteit, want we willen geen figuranten zijn."
Eerst moet er met Trump gepraat worden
In de eerste plaats moet er met Trump worden gepraat, klinkt het eensluidend. "We moeten analyseren wat onze gedeelde interesses zijn, en daarmee aan de slag gaan", zegt Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen.
Volgens haar "moeten de autocraten in de wereld de boodschap krijgen dat het niet brute macht is die telt, maar de rechtsstaat". "De grote buur mag niet de pestkop van de andere landen zijn, hun integriteit moet worden verdedigd", herhaalde zij het Europese voornemen om Oekraïne te blijven steunen.
NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte zegt dat hij met Trump wil samenzitten over de manier waarop het Noord-Atlantisch verbond zich kan verdedigen tegen collectieve dreigingen. "Waar ik vooral aan denk, is hoe de rol die Noord-Korea nu speelt in de Russische oorlog tegen Oekraïne, aantoont hoe deze landen samenwerken: Rusland, Noord-Korea, China en Iran. Dat is niet alleen een bedreiging voor de Europese tak van de NAVO, maar ook voor de Verenigde Staten."
"Het zijn gevaarlijke ontwikkelingen, en ik wil met president Trump samenzitten om te kijken hoe we collectief deze bedreigingen kunnen aanpakken en ons deel van de wereld veilig houden."
