Door de 'Dunkelflaute', een periode van weinig zon en wind, zijn de stroomprijzen hoog. Al verschillende dagen zit de prijs van elektriciteit op de groothandelsmarkt op het hoogste niveau in ruim een jaar, met prijzen boven de 100 euro per megawattuur. Niet alleen de wind en de zon spelen de prijzen parten, ook het onderhoud van kernreactor Doel 4 beïnvloedt de prijs.
Hoe de 'Dunkelflaute' de stroomprijzen omhoog duwt naar hoogste niveau in ruim een jaar
Wie naar buiten heeft gekeken, heeft het ongetwijfeld al gemerkt. De dagen kleuren zeer grijs en dat kunnen we mogelijk ook voelen in onze portefeuille, als de 'Dunkelflaute' langer aanhoudt. Dat sombere weer heeft namelijk ook een effect op de elektriciteitsprijzen.
Een gebrek aan zon én wind leidt ertoe dat de opbrengst van zonnepanelen en windmolens bijzonder laag is. Vandaar ook het Duitse woord Dunkelflaute: een combinatie van windstilte en donker weer.
Uit onderstaande grafieken, op basis van data verzameld door hoogspanningsnetbeheerder Elia, is meteen duidelijk dat de opbrengst van stroom uit zonnepanelen de afgelopen week zeer laag is geweest.
Als we kijken naar de opgewekte energie door zon, dan zien we dat er op 25 oktober nog een piek was van 5.256 megawatt. Gisteren ging het om nauwelijks 650 megawatt op het piekmoment, bijna 10 keer minder dus.
Ook op het vlak van energie opgewekt door de wind zien we een vergelijkbaar tafereel. De afgelopen maand was 20 oktober de beste dag met een piek van 4.243 megawatt. Gisteren werd op het piekmoment maar 548 megawatt opgewekt, bijna 8 keer minder dus.
Hoogste prijzen in ruim een jaar
Concreet leidt dat tot de hoogste prijzen in ruim een jaar op de groothandelsmarkten. Gisteren kostte de levering van stroom 129 euro per megawattuur, met een piek van 233 euro tussen 18 uur en 19 uur.
Op 6 november was er zelfs een piek van 363 euro per megawattuur tussen 18 uur en 19 uur. Dat is een pak hoger dan de gemiddelde dagprijs van het afgelopen jaar, zo'n 69 euro per megawattuur.
Het is nu aan de energiesector om energie te halen uit andere bronnen, zoals kerncentrales of gascentrales. Die gascentrales leveren vandaag zelfs meer elektriciteit dan onze kerncentrales. Ruim een derde van onze stroom komt uit gas tegenover een kwart uit kernenergie.
Dat komt onder meer omdat kernreactor Doel 4 - goed voor 1.000 megawatt - nog in onderhoud is tot eind november. Een bijkomende oplossing kan zijn om elektriciteit te kopen bij onze buurlanden.
Ook in het buitenland problemen
Maar ook daar kampen ze met problemen. In Denemarken, hét land van de windenergie, draaide vanochtend amper 3 procent van het totale windmolenpark. De Denen waren zelfs verplicht oude steenkoolcentrales en centrales op aardolie aan te zetten om hun stroomverbruik te kunnen opvangen.
Die tekenden voor 13 procent van hun stroomproductie, terwijl de talloze windmolenparken op zee en op land amper 4 procent van de stroom leverden.
De Denen kampen al dagen met een bijna totale windstilte én amper zon. En zij niet alleen: grote delen van Europa liggen onder een grijs en windstil wolkentapijt. De Duitsers, de Nederlanders, de Britten, ze moeten allemaal overschakelen op duurdere en meer vervuilende gas en steenkool.
Effect op factuur
Variabele en dynamisch energiecontracten krijgen wel degelijk de stijgende stroomprijzen doorgerekend. Veel variabele contracten zijn gekoppeld aan de groothandelsmarkt. Als de prijzen daar stijgen, zal ook het gemiddelde op hun factuur stijgen.
Bij dynamische contracten is de band nog sterker: die contracten volgen uur na uur de prijs op de groothandelsmarkt. Erg interessant wanneer de energieprijzen negatief staan: mensen met dynamische contracten krijgen dan zelfs geld terug wanneer ze stroom verbruiken. Maar het omgekeerde geldt ook: hoge prijzen zorgen direct voor een hogere factuur. Het stroomverbruik nauwgezet opvolgen en op het juiste moment (niet) gebruiken, is dan de beste uitweg. Mits een slim stroomverbruik kunnen de effecten van hoge prijzen behoorlijk gemilderd worden.
Alleen consumenten met een vast contract moeten zich niet meteen zorgen maken. Hoe de wind ook draait of keert: hun stroomprijs blijft minstens een jaar dezelfde. De effecten van de 'Dunkelflaute' zullen zij niet meteen merken op de factuur.
Momenteel wordt er trouwens de komende dagen beter weer voorspeld, toch op het vlak van wind. Vanaf zondagavond zouden de windsnelheden wat hoger moeten liggen. Elia verwacht dat er dan opnieuw tot 2.700 megawatt kan opgewekt worden.
Op het vlak van zonne-energie zal er naar schatting de komende dagen niet al te veel veranderen: het donkere, grijze weer houdt aan.
