Waarom zware fietsagressie zoals in Lippelobos zeldzamer is dan geweld achter het stuur

Ruim 54 procent van de Belgen was in 2022 het slachtoffer van verkeersagressie. Dat blijkt uit de meest recente bevraging van veiligheidsinstituut VIAS . "Maar zware verkeersagressie zien we vaker bij automobilisten dan bij fietsers en wandelaars", zegt Stef Willems van veiligheidsinstituut VIAS.

Het geweld zoals in Lippelo, in Puurs-Sint-Amands, waar een fietser een wandelaar in het ziekenhuis slaat, is volgens VIAS echt zeldzaam. Terwijl er om de haverklap autobestuurders voor de politierechter verschijnen voor zware gevallen van verkeersgeweld. Hoe kan je dat verschil verklaren?

Eerst en vooral valt het op dat er amper cijfers zijn of onderzoek is over agressie van en tussen fietsers. "Ik heb weet van één Australische studie uit 2019 en één Finse uit 2021. Het is altijd gevaarlijk om die context naar Vlaanderen over te zetten", nuanceert Willems al ziet hij wel grote lijnen.

"De conclusie was in beide gevallen: er is weinig agressie bij fietsers, die gaat snel liggen, de meeste wrevel is er met gemotoriseerd verkeer en het leidt zelden tot fysieke confrontaties. Als het toch zo ver komt, zijn vooral jonge mannen geneigd over te gaan tot geweld."

Volgens VIAS is er een duidelijke reden waarom verkeersagressie tussen automobilisten sneller ontaardt dan tussen fietsers of wandelaars. "Een auto is een cocon waarin mensen zich onaantastbaar wanen. Ze kunnen niet met andere weggebruikers communiceren behalve met hun richtingaanwijzers, claxon of maneuvers. Anderen interpreteren dat op hun eigen manier. Bij sommige mensen leidt dat sneller tot agressief gedrag", aldus Willems.

Op de fiets is dat volgens Willems helemaal anders. "Je kan elkaar horen en elkaars gezicht zien. Dat ontmijnt situaties en emoties die in een auto alleen maar blijven toenemen." Of kortweg samengevat: geroep op de fiets is vaak het eindpunt van het conflict, geroep tussen automobilisten het begin van meer onheil.

Is het dan allemaal peis en vree in de wereld van wielerpakjes, bakfietsen en speedpedelecs? "Uiteraard speelt het karakter van mensen een rol, kijk maar naar wat er in Lippelo gebeurd is. Maar we merken de laatste jaren steeds meer frictie tussen snelle en trage fietsers", zegt Willems. "De ene steekt de ander voorbij op een te smal fietspad, of snijdt de pas af. Meestal blijft dat bij snel verbaal geweld. Al moeten we zeggen dat die conflicten vaak te wijten zijn aan de infrastructuur die te smal is voor de veelheid aan fietsers."