In Mozambique, in zuidelijk Afrika, wordt er opnieuw op verschillende plaatsen betoogd tegen de verkiezingsuitslag. Die hield regeringspartij Frelimo aan de macht. Er waren al protestacties de voorbije weken, maar nu heeft de gevluchte oppositiekandidaat Venancio Mondlane opgeroepen tot een mars op de hoofdstad Maputo. Daar en op andere plaatsen zijn rellen uitgebroken.
Het is erg onrustig in Mozambique, een buurland van Zuid-Afrika. Duizenden betogers komen de straat op tegen de omstreden verkiezingsuitslag van een maand geleden. Sommigen trekken vanuit verschillende richtingen op naar de hoofdstad Maputo. Daar proberen ze zo dicht mogelijk tot bij de regeringsgebouwen te geraken.
"De demonstranten gooien met stenen, de politie schiet met rubberkogels en traangas. Maputo en ook andere plaatsen zijn hermetisch afgesloten en burgers is gevraagd om thuis te blijven", zegt de Vlaming Koen Schyvens, die in de buurt van de hoofdstad woont.
Omstreden resultaat
Oppositieleider Venancio Mondlane had opgeroepen tot de grootste betoging sinds de regeringspartij Frelimo twee weken na de verkiezingen van 9 oktober werd uitgeroepen tot winnaar. Presidentskandidaat Daniel Chapo haalde het toen met 70 procent. De belangrijkste oppositiekandidaat, voormalig tv-presentator Venancio Mondlane van de partij Podemos, strandde op 20 procent, nog ver boven de traditionele oppositiepartij Renamo.
Nadat twee van de medewerkers van Mondlane werden gedood, vluchtte hij naar een onbekende plaats in het buitenland. De oppositie, maar ook internationale waarnemers en burgerrechtenorganisaties zeiden dat er op grote schaal was gefraudeerd.
"Cruciaal moment"
Nadat de uitslag bekend was gemaakt, is het niet meer rustig geweest in Mozambique. Er braken stakingen en betogingen uit, aangestuurd door de gevluchte oppositieleider, die erg populair is bij de jongeren. De protestacties verliepen vrij vreedzaam, maar er vielen minstens 18 doden en honderden gewonden, meestal door politiegeweld.
Voor opposant Mondlane is dit een "cruciaal moment". "Ik voel dat er een revolutionaire sfeer hangt", zei Mondlane in een videobericht, "en dat we aan de rand staan van een unieke historische politieke omwenteling." Zelf houdt hij vol dat hij de macht niet met geweld wil grijpen.
Staat van beleg?
"Maar nu lijkt de situatie te escaleren", zegt Koen Schyvens vanuit Maputo. "Zal de overheid de staat van beleg uitroepen? Wordt het protest gewelddadig? Het is allemaal heel spannend. Ontslagnemend president Felipe Nyusi heeft nog geen commentaar gegeven, maar de minister van Defensie dreigt ermee het leger te laten ingrijpen. Ook buurland Zuid-Afrika heeft zijn grens met Mozambique uit voorzorg gesloten, nadat Mozambikaanse grenswachten naar daar waren gevlucht.
De VN-Hoge Commissaris voor de Mensenrechten, Völker Türk, heeft gisteren de Mozambikaanse overheid opgeroepen om vreedzaam protest toe te staan. "De politie mag geen onnodig of buitensporig geweld gebruiken." Ook verschillende landen waaronder het Verenigd Koninkrijk, Noorwegen en de Verenigde Staten, hebben alle partijen opgeroepen tot kalmte.
