Nadat overlijden van man in Duffel maandenlang onontdekt bleef: zo'n uitvaart krijgen mensen die eenzaam sterven

Dinsdag werd in Duffel het lichaam teruggevonden van een 64-jarige man. De man was maanden geleden in zijn appartement een natuurlijke dood gestorven, maar dat werd dus deze week pas ontdekt.

Hoe uitzonderlijk is zoiets? 

Het is heel moeilijk om exacte cijfers terug te vinden over het aantal eenzame overlijdens in België. Geen enkele overheidsdienst lijkt die gegevens op een gecentraliseerde manier te bewaren. Ook Sciensano, dat onderzoek doet naar vereenzaming, heeft geen cijfers ter beschikking.

Het is bovendien niet zeker of de man uit Duffel vereenzaamd was, maar het lijkt wel de tragische conclusie. Volgens Het Laatste Nieuws had de overledene al jaren geen contact meer met zijn familie.

Welke uitvaart krijgt iemand die eenzaam sterft? Voor dit overlijden is dat niet bekend.

Er bestaat in ons land wel een initiatief. 'De Eenzame Uitvaart' probeert mensen die in eenzaamheid sterven op een poëtische manier een waardig einde te bezorgen. Het project bestaat al sinds 2009 in België en is een initiatief van productiehuis VONK & Zonen. Sinds de lancering in ons land werden er al meer dan 200 diensten begeleid.

Het verhaal uit Duffel doet Lotte Lola Vermeer, de nationale coördinator van het project, meteen denken aan een andere uitvaart die haar collega's recent hebben begeleid. De man was ook een zestiger en werd ook teruggevonden in een woning.

Over het leven van de overleden man was evenwel niets terug te vinden. Bij de uitstrooiing waren geen vrienden of familie aanwezig. "In zo'n geval stellen wij ons altijd de vraag: hoe kan het zijn dat mensen in zo'n situatie terechtkomen?"

De overlijdens waarmee 'De Eenzame Uitvaart' te maken krijgt, zijn zeer uiteenlopend. "Dat gaat niet alleen om mensen die pas lang na hun overlijden worden teruggevonden", zegt Vermeer. "Ook mensen die een heel rijk sociaal leven hadden, kunnen eenzaam achterblijven. In geval van dementie, bijvoorbeeld, wordt sociaal contact heel moeilijk. Maar relaties kunnen ook om andere redenen verwateren."

Wat is dan de eerste stap? "Het eerste wat we doen bij een eenzaam overlijden, is mensen uit de sociale kring proberen opsporen en verwittigen. Er kan altijd nog iemand opduiken."

Vermeer herinnert zich zo een verhaal van een overledene bij wie een lidkaart van de fanfare werd teruggevonden. Uiteindelijk kwam een aantal mensen uit de achterban toch op de begrafenis opduiken. "Maar als wij hen niet hadden gecontacteerd, hadden ze nooit geweten dat de man overleden was."

Toch kan zo'n zoektocht ook op niets uitdraaien.

"Als dat niet lukt, beginnen we informatie op te zoeken over iemands leven. Voor uitvaartdiensten is het vaak niet mogelijk om diep in het leven te duiken van mensen die eenzaam sterven. Wij kunnen dat wel. Met de informatie die we vinden, schrijven we een persoonlijk gedicht dat we voordragen op de uitvaart."

Op die manier krijgen eenzaam gestorvenen dankzij het project een eervol laatste woord.

Eenzame overlijdens kunnen helaas ook op zeer jonge leeftijd voorkomen.

"De oudste persoon van wie we een uitvaart hebben begeleid, was ongeveer 96 jaar oud, maar de jongste nog geen jaar. We hebben dus ook al een aantal baby's ten grave moeten dragen. Dat zijn natuurlijk bijzonder tragische situaties."

Over welke situaties gaat het dan? "Ook die zijn heel uiteenlopend", vertelt Vermeer. "Dat kan gaan om een overlijden in een ziekenhuis, waarbij de ouders vertrekken en niet meer gecontacteerd willen worden. Anderen kunnen het vanwege het ongelofelijke verdriet niet aan om zelf de uitvaart te regelen. Ook specifieke geloofsovertuigingen spelen soms een rol."

Wanneer een lichaam pas weken of zelfs maanden na het overlijden wordt ontdekt, zoals het geval was deze week in Duffel, is de uitdaging voor Vermeer en haar collega's natuurlijk extra groot. "Dan moet de crematie of begraving heel snel plaatsvinden en hebben we nog minder tijd."

Achteraf worden de verslagen van de uitvaarten die het project begeleid heeft wel netjes op de website gedeeld.

"Het gebeurt soms dat mensen achteraf, jaren later zelfs, contact opnemen met ons. Dat zijn vaak mensen die een overleden persoon hebben gekend, maar nooit vernomen hebben dat die heengegaan is. Zij zijn meestal erg dankbaar dat wij alsnog een mooie uitvaart tot stand hebben kunnen brengen."

Naar de oorzaken van vereenzaming blijft het ook voor Vermeer gissen. "Soms hebben mensen wel nog een sociale kring, maar is er bij vrienden of familie geen interesse om de begrafenis te regelen, omdat het contact al te lang uitgedoofd is. Zoals gezegd: het kan iedereen overkomen. De verhalen die wij zien en horen, zijn zeer uiteenlopend."

Dat eenzaamheid niet altijd makkelijk te detecteren is, kan Vermeer bevestigen. "Er is heel veel verborgen eenzaamheid en er bestaan veel verborgen levens."

Mede daarom worden de verslagen van de uitvaarten online gedeeld. "De bedoeling is om mensen een blik te laten werpen op hun eigen omgeving. Misschien kennen zij, zonder dat meteen te beseffen, wel iemand die eenzaam is."

"Wij koesteren de hoop dat mensen dankzij ons wat meer zorg voor elkaar gaan dragen", wil Vermeer nog kwijt. "Misschien is een project zoals dat van ons dan op een dag niet meer nodig."