Zowel het onderwijs als de welzijnssector in Vlaanderen maken zich grote zorgen over de aangekondigde besparingen. De Vlaamse regering wil het budget voor de werkingskosten in beide sectoren niet laten meestijgen met de inflatie. Volgens de koepels en vakbonden komt de werking van zorginstellingen en scholen "ernstig in het gedrang". Maar Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) is het niet helemaal eens met de kritiek.
Onderwijs en zorgsector slaan alarm over aangekondigde besparingen Vlaamse regering: "Kwaliteit in het gedrang"
Een halve indexering, en 2 jaar lang zelfs helemaal geen indexering van de werkingsmiddelen voor onderwijs en welzijn de komende jaren. Het is een van de besparingen die de Vlaamse regering deze legislatuur wil doorvoeren. De maatregelen werden voor de herfstvakantie al goedgekeurd. De verwachting is dat de Vlaamse regering vandaag definitief groen licht geeft.
Maar de onderwijskoepels, vakbonden en welzijnssector hopen dat de plannen toch nog bijgestuurd worden. "Als de Vlaamse regering de werkingsmiddelen opnieuw niet volledig gaat indexeren, komt de kwaliteit ernstig in het gedrang", klinkt het in een gezamenlijk persbericht.
Rusthuizen, thuiszorg en andere zorginstellingen
Dat de werkingsmiddelen opnieuw niet of maar gedeeltelijk worden geïndexeerd, leidt tot een structurele onderfinanciering, zeggen de zorgkoepels. "Het is een 'stille' besparing, die al in 2010 werd ingevoerd door de Vlaamse regering en intussen al bijna 15 jaar doorloopt."
"Had een organisatie 100 euro aan werkingsmiddelen in 2010, dan zouden die door indexering vandaag 137 euro moeten bedragen. Maar door de niet-indexering van de werkingsmiddelen en andere extra besparingen is dat vandaag nog slechts 90 tot 95 euro. Dit brengt organisaties in financiële moeilijkheden."
De zorg- en welzijnskoepels roepen de Vlaamse regering daarom op om de werkingsmiddelen volledig te indexeren en structureel te investeren in toegankelijke zorg en ondersteuning voor iedereen.
Scholen, internaten en CLB
Ook in het secundair onderwijs zou er opnieuw geen volledige indexering van de werkingsmiddelen komen. In 2025, 2028 en 2029 wordt de index voor de helft verrekend, in 2026 en 2027 komt er zelfs helemaal geen indexering van de middelen.
"Er zijn nu al veel scholen die het financieel moeilijk hebben en dat zal alleen maar sterk toenemen", zegt Bruno Vanobbergen van het Katholiek Onderwijs Vlaanderen. "De facturen voor energie, onderhoud van gebouwen, schoolmateriaal, zwemlessen, busreizen... zijn allemaal gestegen de voorbije jaren. Maar het budget stijgt niet mee, waardoor veel scholen het vandaag bijzonder moeilijk hebben om rond te komen."
Je kan onmogelijk verwachten dat scholen kwaliteit blijven leveren als er voortdurend wordt bespaard
Bruno Vanobbergen, directeur-generaal Katholiek Onderwijs Vlaanderen
Volgens de onderwijskoepels heeft het secundair onderwijs sinds 2008 maar 3 jaar de volledige index gekregen. 3 jaar is er niet geïndexeerd en 8 jaar is de index voor 60 procent toegekend.
Daardoor heeft een school die 100 euro aan werkingsmiddelen had in 2008, nu "slechts 126 euro", klinkt het. "Terwijl ze eigenlijk 147 euro zou moeten hebben door de indexering."
"Alles bij elkaar heeft het Vlaamse onderwijs daardoor al 336 miljoen aan koopkracht verloren", zegt Vanobbergen. "Je kan onmogelijk van scholen verwachten dat ze kwaliteit blijven leveren als ze voortdurend geconfronteerd worden met besparingen."
Onderwijs en zorginstellingen luiden alarmbel over aangekondigde besparingen van Vlaamse regering
"Alarmkreet"
Het Oscar Romerocollege in Dendermonde vreest dat ze de komende jaren een aantal geplande investeringen zullen moeten uitstellen. "Het gaat dan bijvoorbeeld over de aankopen van nieuwe smartboards, laptops of nieuw schoolmeubilair", zegt directeur Joeri Deblauwe.
"Maar we zullen ook noodzakelijke investeringen aan enkele oude schoolgebouwen noodgedwongen moeten uitstellen. En het is natuurlijk jammer dat we niet kunnen investeren in manieren om energie te besparen, terwijl die energie altijd maar duurder wordt."
We gaan de aankoop van nieuwe computers en smartboards, maar ook noodzakelijke investeringen aan oude schoolgebouwen moeten uitstellen
Joeri Deblauwe, algemeen directeur Oscar Romerocollege
Het basisonderwijs blijft buiten schot, maar de indexeringsmaatregel treft ook de centra voor volwassenenonderwijs, CLB, onderwijsinternaten en leersteuncentra. "Als er geen bijkomende investeringen komen, dan zullen er internaten moeten sluiten", waarschuwt Vanobbergen. "Dit is geen loze oproep, maar een alarmkreet."
Niet zwart-wit
In een reactie laat Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) weten dat Vanobbergen "niet de volledige realiteit weergeeft". "Wij hebben met de Vlaamse regering afgesproken dat de hele Vlaamse overheid een aantal besparingen moet doen. Maar bij het Departement Onderwijs is er wel een gedeeltelijke indexering van de werkingsmiddelen, net zoals in 2028 en 2029. Het grootste deel van die middelen zijn ook de lonen van de leerkrachten en die blijven wel geïndexeerd worden."
Ze wijst ook op de geplande nieuwe investeringen in het onderwijs. "Er komen extra budgetten, zoals voor de aankoop van materiaal in het technische onderwijs, voor schoolinfrastructuur, voor extra lessen Nederlands, ... Het is dus geen zwart-witverhaal."
Het persbericht/de open brief is ondertekend door het Vlaams Welzijnsverbond, koepelorganisatie Zorgnet-Icuro, de federatie van sociale ondernemingen (SOM vzw), Zorggezind, Katholiek Onderwijs Vlaanderen, GO!, Onderwijsvereniging van Steden en Gemeenten (OVSG), Overleg Kleine Onderwijsverstrekkers (OKO), Christelijke Onderwijzersverbond, Christelijke Onderwijscentrale (COC), ACOD Onderwijs, VSOA Onderwijs
