Toppers van morgen - Tatjana (29) toont kracht van trage en ethische fotografie: "Loskomen van clichés"

In België heeft 1 op de 3 inwoners een migratieachtergrond. In Antwerpen, Tatjana’s thuisstad, is dat intussen 57 procent, met jongeren als grootste groep (Cijfers: Statbel). 15 jaar geleden leende Tatjana de analoge camera van haar vader. Sindsdien gebruikt ze het om de representatie te tonen die ze als jongere zelf vaak miste.

Met haar Vietnamese achtergrond wordt ze regelmatig geconfronteerd met stereotypen. "Mensen staan er soms niet bij stil dat Aziaten ook heel creatief kunnen zijn", vertelt ze. "We zijn meer dan animeseries, koken of wiskunde." Door verder te kijken dan de typische beelden die ze in de media ziet, hoopt ze dit hokjesdenken te doorbreken.

Diversiteit en inclusie zijn voor de fotograaf dus geen modewoorden, maar vanzelfsprekende elementen in haar artistieke werk. "Ik sta niet altijd stil bij deze thema’s, omdat ze heel organisch tot stand komen", legt ze uit. "We bevinden ons in een overgangsfase waarin mensen zich bewust worden van de diversiteit in onze samenleving."

Toch kan er volgens haar meer: "Fotografen, filmmakers en journalisten hebben de kracht om deze verhalen te omarmen en te delen." Ze fotografeert voor tal van modemerken, begeleidt jongeren in hun creatieve zoektocht en heeft een uitgebreide persoonlijke collectie van verre reizen.

Tatjana gelooft dat fotografen een grote verantwoordelijkheid hebben in het beeld dat we creëren van bepaalde culturen. Op reis gaat ze daar heel bewust mee om. "De eerste 3  dagen neem ik geen foto’s om eerst te wennen aan een plek en me niet te laten beïnvloeden door clichés van hoe een land eruit 'hoort' te zien."

Een andere cultuur in beeld brengen, vindt ze iets heel kwetsbaars. "Op elke reis ben ik al op een punt gekomen waarop ik denk: is dit wel het verhaal dat ik hoor te vertellen?" Zo wil ze vooral de verhalen naar voren brengen die zelden aan bod komen. Een ethische benadering, waar wederzijds respect en een gevoel van veiligheid voor de geportretteerde centraal staan, is voor haar van groot belang. 

Nochtans waren haar eerste idolen Steve McCurry en Jimmy Nelson, fotografen die bekendstaan om het tonen van de 'harde realiteit' in verre landen. Door hevige postproductie (nabewerking, red.) blijkt deze realiteit ironisch genoeg juist enorm vervormd, met vaak negatieve gevolgen voor de geportretteerden.

Tatjana merkt op dat ze nu bewust het omgekeerde doet. "Ik was vroeger fan van fotografen die aan 'poverty porn' deden." Dat is de sensationele weergave van armoede om emotie of schok op te wekken, vaak zonder de context of oorzaak ervan uit te leggen. "Nu wil ik alles juist zo puur mogelijk laten en het land in zijn waarde houden."

Ze benadrukt dat hun benadering ook sterke ‘kolonialistische wortels’ heeft; het idee om naar een plek te reizen, daar te fotograferen en te laten zien ‘hoe het leven daar is’. Ze kijken naar de wereld vanuit een westers perspectief en een gevoel van superioriteit om te bepalen hoe andere culturen worden gezien en behandeld.

In beeld - een fotoreeks met werk van Tatjana:

"We mogen verhalen niet als een vluchtige hype beschouwen", vertelt de jonge fotograaf. Voor haar is het van cruciaal belang dat we goed nadenken over wat we willen vastleggen en vooral waarom, "in plaats van ons te laten leiden door esthetiek, populariteit of eigenbelang", gaat ze verder.

Een ontmoeting op een vlucht naar India zette deze denkwijze op scherp. De negatieve verhalen die ze hoorde over het land maakten haar nerveus, maar een medepassagier moedigde haar aan: "Ja, je gaat vuile dingen zien, maar probeer je te richten op het mooie dat je nog niet hebt gezien."

Die woorden werden een leidraad in haar werk en bepalen sindsdien haar werkethiek. "Ik laat alle negatieve vooroordelen over plekken en culturen achter me en richt me op schoonheid in alles wat ik vastleg."

In beeld - Tatjana werkt altijd analoog:

Frisse kleuren en vormen staan centraal in haar werk. "Door me te laten leiden door kleur, beland ik automatisch op plekken en in situaties met bijzondere mensen", verklaart ze. In landen waar ze de taal niet spreekt, krijgt ze soms hulp. "Zo krijgt het individuele van fotografie juist iets heel interactiefs."

Wat begon als een persoonlijke nood om iets te vertellen, is geëvolueerd naar een collectieve ervaring. "Het is nu iets dat we samen doen", vertelt ze trots.

Dit sociale aspect komt ook tot uiting in haar werk bij MINO Art Space in Antwerpen, een kunsthuis waar vooral jongeren met een migratieachtergrond zich artistiek kunnen ontplooien. Ze begeleidt er residenties waar ze niet enkel focussen op het produceren van werk, maar ook op de weg ernaartoe. "Vroeger had ik nood aan een platform waar het oké was om heel hard te falen."

Ook op het jongerenkunstenfestival GEN-ZIE gaf ze vorige week workshops aan de nieuwe generatie. "Ik wil hen meegeven dat elk verhaal belangrijk is. Voor mij is geen enkel verhaal te persoonlijk", onderstreept ze.

Tatjana benadrukt de waarde van dat gemeenschapsgevoel. Ze kijkt op naar organisaties als Untold Asian Stories, Skin Mutts, of Saigon Kiss, die mensen met een migratieachtergrond samenbrengen en hen een platform geven om verhalen en ervaringen te delen. "Dat zijn organisaties waar ik mij heel hard tot verbonden voel. Dat zoiets bestaat, vind ik ontzettend mooi."

In een stad als Antwerpen, waar meer dan de helft van de inwoners een migratieachtergrond heeft, ziet Tatjana dat jongeren hun identiteit steeds bewuster beleven. Het is een van haar missies om hen te ondersteunen in het vertellen van hun eigen verhalen.