2024 wordt zo goed als zeker het warmste jaar ooit gemeten. Het zal ook de geschiedenis ingaan als het eerste volledige kalenderjaar waarin de wereldwijde opwarming boven de anderhalve graad uitkomt. Dat meldt de Europese klimaatdienst Copernicus op de vooravond van COP29, de VN-klimaattop in Azerbeidzjan.
2024 wordt warmste jaar ooit en eerste jaar dat door barrière van 1,5 graad opwarming breekt
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
De gemiddelde wereldwijde temperatuur die van januari tot en met oktober werd gemeten is zo hoog dat het heel raar zou moeten lopen opdat 2024 niet het warmste jaar zou worden. De voorbije maand oktober bijvoorbeeld verliep 1,65 graden warmer dan het pre-industriële niveau (1850-1900). Het was daarmee de op 1 na warmste oktober ooit gemeten wereldwijd, na oktober vorig jaar.
Vorig jaar bleek al een recordjaar qua temperatuur wereldwijd, maar nu komt daar wellicht nog een schepje bovenop. Naar alle waarschijnlijkheid wordt dus de symbolische drempel van anderhalve graad (zie verder) overschreden. Huidige projecties gaan zelfs richting 1,55 graden Celsius.
Het is veel meer dan El Niño
Vorig jaar werd vaak gewezen naar het terugkerende weerfenomeen El Niño. Ook dit jaar speelt dat nog mee, hoewel El Niño intussen is uitgedoofd.
El Niño zorgt wereldwijd voor iets hogere temperaturen, maar we mogen niet de fout maken om daar te veel naar te kijken: het is gewoon de algemene klimaatopwarming (door de ophoping van broeikasgassen in de atmosfeer, red.) die speelt, zegt Carlo Buontempo, hoofd van de dienst Klimaatverandering bij Copernicus.
De fundamentele, onderliggende oorzaak is de klimaatverandering zelf. Het wordt warmer op alle continenten, in alle oceanen
Carlo Buontempo, Copernicus
"De fundamentele, onderliggende oorzaak van het record van dit jaar is de klimaatverandering zelf. We zien een algemene opwarming. Het wordt warmer op alle continenten, in alle oceanen. Er zullen dus nog records volgen", vertelt Buontempo.
Wat nu met die symbolische anderhalve graad?
We hadden al eens 12 opeenvolgende maanden met een gemiddelde temperatuur die hoger lag dan anderhalve graad extra vergeleken met de pre-industriële periode (1850-1900). Maar nu is het dus zover voor een heel kalenderjaar, een negatieve primeur. Die opwarming met anderhalve graad is nog niet structureel, maar wetenschappers verwachten dat ze dat wel wordt rond 2030.
In het Klimaatakkoord van Parijs spraken bijna 200 landen en de Europese Unie af om de structurele opwarming van de aarde "ruim onder de 2 graden te houden, en het liefst op anderhalve graad." Die laatste doelstelling lijkt alvast weg.
Toch blijft het belangrijk om te vechten voor elk tiende van een graad minder opwarming, want elke tiende betekent een minder zware impact in de vorm van rampen zoals droogte, hittegolven, overstromingen of zware tropische stormen.
"Hopelijk kan dit rapport helpen"
Onlangs bleek in Spanje nog hoe de opwarming van de aarde extreme weerfenomenen verder kan voeden. Het is geen toeval dat Copernicus 4 dagen voor de start van COP29 nog eens aan de boom schudt. Samantha Burgess van Copernicus hoopt alvast dat de data "kunnen dienen als katalysator om tijdens de volgende COP de ambities te verhogen."
