Donald Trumps terugkeer naar het Witte Huis belooft een ommezwaai in het Amerikaanse buitenlandse beleid te worden. Ook voor de oorlogen in Oekraïne en Gaza geldt zijn slagzin 'America First'.
Wat betekent Trump als verkozen VS-president voor de oorlogen in het Midden-Oosten en Oekraïne?
Emilie Joubert
Gepubliceerd:
Donald Trump beloofde tijdens zijn campagne dat hij de vrede in de wereld zou herstellen. Hij zou "binnen de 24 uur" een vredesakkoord tussen Rusland en Oekraïne op touw zetten én "de rust" terugbrengen naar het Midden-Oosten.
Een kleine kanttekening: hij belooft ook onvoorwaardelijke (militaire) steun aan Israël en een streng optreden tegen Iran. Trump en zijn running mate J.D. Vance staan ook sceptisch tegenover de Oekraïense president Volodomir Zelenski die "elke keer dat hij naar de VS komt, wegwandelt met 60 miljard dollar". Ze willen de Amerikaanse steun aan Oekraïne sterk verminderen.
Belofte van vrede in het Midden-Oosten
Trump voerde tijdens zijn eerste ambtstermijn een duidelijk pro-Israël beleid. In 2018 schortte hij de steun op aan UNRWA, de VN-organisatie voor Palestijnse vluchtelingen. Hij verplaatste de Amerikaanse ambassade in Israël van Tel Aviv naar Jeruzalem. Jeruzalem wordt internationaal niet erkend als de Israëlische hoofdstad.
Trump erkende ook de Golanhoogten als Israëlisch grondgebied. Een controversiële beslissing die bekritiseerd werd door de Europese landen van de VN-veiligheidsraad.
Als president zorgde hij met de Abraham-akkoorden voor hechtere banden tussen Israël en een aantal Arabische landen. Huidig president Joe Biden draaide de beslissingen van Trump niet terug.
Nu belooft Trump in zijn beleidsvisie 'Agenda 47' dat hij altijd achter Israël zal blijven staan en dat hij vrede wil stichten in het Midden-Oosten. Op X zei hij ook al dat de Libanezen het verdienen om in rust en harmonie te leven. Hij wil de oorlog tussen Hezbollah en Israël een halt toeroepen. Hij specifieert niet hoe hij precies te werk zou gaan.
Trump heeft ook meerdere keren gezegd dat de situatie in het Midden-Oosten nooit geëscaleerd zou zijn, als hij in de plaats van Biden president was geweest. Hij zegt dat hij "maximale druk" op Iran zou hebben uitgeoefend.
Buitenlandjournalist Jan Balliauw zegt in het VRT NWS Journaal dat Trump eerder voorstander is van een harde aanpak van Iran: "Iran komt snel in het vizier omdat het Hamas en Hezbollah steunt. In Amerikaanse ogen is Iran de bron van heel veel onrust in het Midden-Oosten."
In Iran reageert de woordvoerster van de regering onaangedaan op de verkiezingen in de VS: "Dat zijn niet echt onze zaken. Het Iraanse beleid staat vast en wordt niet aangepast voor één persoon die wel of niet wint. Dit zal geen effect hebben op het leven van onze burgers."
Israëlische ministers opgetogen na winst Trump
Intussen woedt de oorlog tussen Israël en Hamas verder in Gaza. Sinds 7 oktober vorig jaar zijn er 43.341 Palestijnen gedood. Er zijn nog 101 Israëlische gijzelaars in Gaza, maar zeker 35 onder hen zouden overleden zijn.
De Knesset, het Israëlische parlement, besliste onlangs om UNRWA, de VN-organisatie voor Palestijnse vluchtelingen, "in het territorium van de staat Israël" te verbieden. Volgens VN-baas Antonio Guterres zal het verbod "de inspanningen om het menselijke lijden in de Palestijnse gebieden te verlichten, verstikken". "Het zou een catastrofe zijn in wat al een totale ramp is."
Antony Blinken, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, vroeg Israël om dit verbod in te trekken. Als Israël daar binnen de 30 dagen geen gehoor aan geeft, zouden de Verenigde Staten beperkingen stellen op de invoer van wapens naar Israël. De deadline is op 12 november.
Als het Witte Huis dan effectief minder wapens levert, verwachten analisten niet dat Benjamin Netanyahu zich zorgen zal maken. Hij kan dan een paar maanden wachten totdat Trump de plaats van Joe Biden inneemt.
VRT NWS-journalist Jan Balliauw voorspelt dat Israël de overwinning van Trump "als een soort van vrijgeleide zal zien om te blijven doen waar ze mee bezig zijn".
Bij de Israëlische regering zijn de reacties op Trumps overwinning opgetogen. Benjamin Netanyahu benadrukt zijn vriendschap met Trump op X en noemt het "de grootste comeback in de geschiedenis".
Proficiat met de beste comeback uit de geschiedenis! Je terugkeer naar het Witte Huis zal zorgen voor een krachtige bevestiging van het bondgenootschap tussen Israël en Amerika
Benjamin Netanyahu na Trumps overwinning
Hamas vraagt aan de volgende president van de Verenigde Staten om "te luisteren naar de oproep van de Amerikaanse gemeenschap die de agressie in Gaza verwerpt".
De Palestijnse president Mahmoud Abbas zegt er vertrouwen in te hebben dat de Verenigde Staten onder Trumps leiding "de legitieme aspiraties van het Palestijnse volk zullen steunen".
Oekraïne hoopt dat Amerikaanse steun niet wegvalt
Ook in Oekraïne is er nog geen zicht op een einde van de Russische oorlog. Analisten zeggen dat Kiev meer militaire steun nodig heeft om de bovenhand te kunnen krijgen tegen de Russische troepen.
Hoewel Trump ermee dreigt de Amerikaanse steun terug te schroeven, feliciteerde de Oekraïense president Zelenski hem meteen met zijn winst. "Ik kijk ernaar uit om president Trump persoonlijk te feliciteren en samen te bekijken hoe we de strategische band tussen Oekraïne en de VS kunnen versterken."
Als goede zakenman heeft Trump er een dodelijke hekel aan om geld uit te geven aan slechte liefdadigheidsprojecten
Voormalig Russisch president Dmitri Medvedev
Trump zou een geheim plan hebben om de oorlog in Oekraïne tot een einde te brengen. "Zijn vicepresident J.D. Vance heeft wel al een tipje van de sluier gelicht", zegt VRT NWS-journalist Jan Balliauw: "Oekraïne zou worden verplicht om te onderhandelen en grondgebied in het Oosten van het land moeten opgeven. Ze zouden ook een neutrale status moeten accepteren, waardoor het land geen lid van de NAVO kan worden."
"En als Rusland blijft weigeren om te onderhandelen, zou Trump tegen Poetin zeggen dat Oekraïne dan alles krijgt om de oorlog te winnen."
In het Kremlin zijn de eerste officiële reacties terughoudend. De woordvoerder zegt dat ze Trump niet zullen feliciteren, omdat Amerika "een vijandige staat" is.
De minister van Buitenlandse Zaken zegt dat ze met de "nieuwe Amerikaanse administratie" zullen samenwerken om hun "gestelde doelen" in Oekraïne waar te maken. Hij zegt dat hun voorwaarden voor een einde van de oorlog "onveranderd" zijn en dat ze daar in Washington D.C. van op de hoogte zijn.
Voormalig president Dmitri Medvedev deelt via Telegram dat Donald Trump "1 handige kwaliteit heeft" voor Rusland. "Als goede zakenman heeft Trump er een dodelijke hekel aan om geld uit te geven aan domme handlangers, aan slechte liefdadigheidsprojecten en aan vraatzuchtige internationale organisaties".
Met "liefdadigheidsprojecten" doelt Medvedev op de oorlog in Oekraïne. Met de woorden "vraatzuchtige internationale organisaties" verwijst Medvedev naar Trumps frustraties met NAVO.
NAVO-bondgenootschap in het gedrang
De Noord-Atlantische Verdragsorganisatie telt nu 32 lidstaten. Trump heeft zich altijd kritisch uitgelaten over het bondgenootschap. Hij vindt dat de Europese landen goedkoop profiteren van Amerika's belofte voor militaire bescherming.
"We weten dat Trump Europa niet de essentie vindt", zegt Jan Balliauw. "Hij vindt Europa zelfs een blok aan het been. Het rampscenario voor Europa is dat als Rusland zijn zin krijgt in Oekraïne, het dan een paar jaar kan herbewapenen."
"Daarna zou Rusland kunnen proberen om het NAVO-bondgenootschap uit te testen door een infiltratie-actie. En het is niet zeker dat Trump dan Amerikaanse troepen zal inzetten om die infiltratie tegen te gaan. Dat maakt Europese landen veel kwetsbaarder."
NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte reageerde al op de Republikeinse overwinning. "Trumps leiderschap zal opnieuw enorm belangrijk zijn om ons bondgenootschap sterk te houden. Ik kijk ernaar uit om opnieuw met hem samen te werken om vrede door kracht via de NAVO te bevorderen."
