Naoorlogs Amerika in 600 foto's en een blik achter de schermen van de Vivaldi-regering: dit zijn de 5 boeken van de week   

'Magnum Amerika' (uitgeverij Thoth) is een selectie van 600 foto's uit 80 jaar Magnumfotografie en toont de Verenigde Staten van Amerika door de ogen van de beste fotografen, waaronder landgenoten Carl De Keyzer en Bieke Depoorter.

Frank Albers, hoofddocent Engelse & Amerikaanse Cultuur & literatuur (UA), heeft het lijvige fotoboek doorgenomen. "De missie van het prestigieuze fotoagentschap Magnum, opgericht in 1947 door onder anderen Cartier-Bresson en Robert Capa, is dat fotografie nooit vrijblijvend mag zijn maar een soort kritische interventie in het publieke debat moet zijn", licht hij toe op Klara. 

De foto's zijn per decennium geordend en ieder hoofdstuk wordt voorafgegaan door een kort essay met achtergrondinformatie over de belangrijkste gebeurtenissen uit dat tijdperk. Terugkerende thema's zijn oorlog, armoede, religie, ongelijkheid en racisme.

In het boek wordt gewerkt met contrasten met op de linkerpagina een foto, die op de rechterpagina wordt tegengesproken. "Dat zijn de beste pagina’s. Je hebt bijvoorbeeld een pagina uit 1939 met feestende, dansende jonkies en dan heb je ernaast een foto uit 1948 waaruit een soort somberheid spreekt. Dan vraag je je af: wat is er gebeurd? Nou, de Tweede Wereldoorlog is gebeurd." 

Albers maakt ook een kanttekening bij de foto's die soms te mooi zijn om te choqueren. "Er is een kloof tussen de morele of ethische bedoeling van die fotografen en het esthetische. Deze foto’s zijn niet choquerend, terwijl ze wel hele choquerende dingen vastleggen."

In ‘De val van België’ (uitgeverij Manteau) neemt politiek journalist Wouter Verschelden de lezer mee in de coulissen van de Wetstraat tijdens Vivaldi. Het boek brengt een ontluisterend portret van de federale regering-De Croo, van bij de vorming in 2020 tot aan de verkiezingen in 2024, die uitdraaien op een catastrofe voor Open VLD.

De titel verwijst naar 'De val van Icarus', de tragische held uit de Griekse mythologie die letterlijk door hoogmoed ten val komt. Volgens Verschelden komt niet alleen Alexander De Croo ten val, maar dreigt hij het hele land mee te sleuren door een dramatische begroting. 

Nochtans had de regering met 7 partijen veel potentieel, vertelt Verschelden op Radio 1, "maar het team verdampte snel en onderlinge rivaliteit leidde gewoon tot het niet beslissen over het pensioensdossier, de fiscale hervorming en nog andere zaken."

Binnen Vivaldi speelden niet alleen persoonlijke conflicten en ruzietjes, maar er werden ook strategieën uitgedokterd die regeringsleden genadeloos aan de kant zetten.

"Een van de meest pijnlijke dingen was het ontslag van staatssecretaris Eva De Bleeker." Volgens Verschelden had de top van Open VLD al in het voorjaar van 2022 het plan om haar weg te halen in ruil voor Lydia Peeters. Zij zou op haar beurt in de Vlaamse regering vervangen worden door Hilde Vautmans. 

Een andere anekdote van Verschelden is het telefoontje van Alexander De Croo naar Bart De Wever en Georges-Louis Bouchez -"zijn aartsrivalen" - waarin hij zichzelf voordraagt als Belgische kandidaat voor een Europese topfunctie. Dit wordt door De Croo ten stelligste ontkend. 

Een beeldverhaal maken van 'Lord of the flies', de debuutroman van William Golding uit 1954, was een droomproject van de Nederlandse striptekenaar Aimée de Jongh. 70 jaar na het verschijnen van de bestseller ligt de graphic novel 'De heer van de vliegen' (uitgeverij Scratch) in de winkel, met de zegen van de familie Golding. 

Het verhaal gaat over een groep schooljongens die na een vliegtuigongeluk op een onbewoond tropisch eiland strandt, waar ze moeten overleven. Het avontuur begint idyllisch. "Ze bouwen zandkasteeltjes, zwemmen en noem maar op. Er zijn geen volwassenen, dus dat lijkt natuurlijk heerlijk", vertelt De Jongh op Radio 1. 

Gaandeweg verliezen de kinderen hun speelsheid. "Ze hebben langere tijd op een eiland moeten overleven en dat laat natuurlijk zijn sporen na. Ze worden wat grauwer, wat ruwer, wat viezer."

VRT NWS-journalist en stripfanaat Marjan Temmerman heeft de graphic novel gelezen. "Van bij het begin grijpt de beeldtaal van Aimée de Jongh je vast en laat je niet meer los. Vanaf de woordeloze proloog ontrolt het verhaal zich als in een film."

"De Jongh bouwt prent na prent de spanning op, waardoor je als lezer samen met het hoofdpersonage Ralph tot het inzicht komt dat dit een ware overlevingsstrijd zal worden. En haar tekenstijl sleurt je mee in een intensiteit die naar de keel grijpt."

In 'Klassenjustitie. Hoe blind is Vrouwe Justitia?' (uitgeverij Pelckmans) maakt auteur en columniste Yasmien Naciri het proces van onze rechtspraak. Aanleiding voor het boek was de zaak Sanda Dia. Narciri ging op zoek naar onbewuste vooroordelen en ongelijke kansen die een rechterlijke uitspraak beïnvloeden.

Worden mensen uit lagere klassen systematisch benadeeld? Naciri, die zelf geen juriste is, heeft hierover gesproken met een 40-tal magistraten en advocaten.

"Het antwoord op de vraag of klassenjustitie bestaat, is veel complexer dan ik initieel dacht", vertelt ze op Radio 1. De term 'klassenjustitie' ligt gevoelig. Na lange gesprekken kwam een genuanceerd standpunt naar voren. "Er is niet per se klassenjustitie, maar er is wel ongelijkheid in justitie." 

Het gaat onder meer over de toegang tot justitie, het begrijpen van het juridische jargon, de lange wachttijden en de beschikbaarheid van pro-Deo-advocaten. "Als je je eigen dossier niet begrijpt, bovenop de andere uitdagingen: in welke mate kan je dan nog spreken over een eerlijk proces?", vraagt Narciri zich af. 

Naast aanbevelingen voor de hervorming van justitie geeft Naciri ook goede raad: bescherm jezelf en neem een rechtsbijstandverzekering. En voor wie in een proces betrokken raakt of veroordeeld wordt: zoek toegang tot de hulpverlening van non-profit organisaties. "Er zijn er best wel wat die inzetten op re-integratie, ouders en kinderen bijstaan die te maken gekregen hebben met het gerecht en slachtofferhulp bieden."

Rusland staat niet bekend om zijn vrije woord, maar wel om zijn beroemde schrijvers. In de Sovjet-Unie slaagden auteurs erin de censuur te omzeilen en hun boeken te publiceren. Hoe ze dat deden, vertelt Emmanuel Waegemans, professor emeritus Russische literatuur en cultuur, in 'Samizdat. Geschiedenis van de Russische ondergrondse' (uitgeverij Manteau).

"De term samizdat is uitgevonden omstreeks 1950 door een niet-gepubliceerde Sovjet-auteur", vertelt Waegemans op Radio 1. "Hij besliste om het boekje zelf uit te geven op enkele exemplaren, met een primitieve kartonnen kaft errond. Hij noemde de uitgeverij 'samizdat': ‘sam’ staat voor 'zelf' en ‘izdat’ betekent 'uitgeven’. Letterlijk: zelf-uitgeverij, parallel aan de bestaande staatsuitgeverij." 

Waegmans beschrijft hoe boeken hun weg vonden in het clandestiene circuit. Diplomaten, Slavisten en journalisten smokkelden manuscripten het land uit om ze in het Westen te publiceren en de verboden boeken opnieuw de Sovjet-Unie binnen te smokkelen. Sommige auteurs wachtten de censuur niet af en gingen onmiddellijk underground. 

Bekende 'samizdat'-boeken zijn 'Dokter Zjivago' van Boris Pasternak, ‘De meester en Margarita’ van Michail Boelgakov en 'Goelag archipel' van Aleksandr Solzjenitsyn. Volgens Waegeman heeft 'samizdat' bijgedragen tot het liberale intellectuele klimaat dat openstond voor de hervormingen van Gorbatjsov. "Zonder 'samizdat' geen val van de Berlijnse Muur in 1989."