Forse tv-interviews Rousseau zetten nog meer kwaad bloed bij andere Arizona-partijen: ruilen ze Vooruit weldra in voor Open VLD?

Maandagvoormiddag kon formateur Bart De Wever (N-VA) tijdens een laatste bijeenkomst van de partijvoorzitters niet anders dan het (voorlopige) einde van de Arizona-coalitie vaststellen. Vooruit wil niet verder onderhandelen op basis van de plannen die nu op tafel liggen.

Gelijktijdig vond enkele kilometers verderop het wekelijkse partijbureau van Open VLD plaats. Ook daar stond de formatie op de agenda. "We hebben kort van gedachten gewisseld over onze positie", zegt een aanwezige hierover. 

"Wij gaan Arizona niet depanneren", vertelde voorzitter Eva De Bleeker zaterdag al in een interview met de Franstalige krant Le Soir. "Het is aan diegenen die de verkiezingen hebben gewonnen om te regeren." De liberalen staan niet te springen om mee te doen, maar doen de deur ook niet volledig dicht. 

Open VLD beseft dat ze ideologisch beter in de coalitie passen met andere centrum(rechtse) partijen dan de socialisten. "Als de formateur belt, zal Eva zeker opnemen. Wij zijn bereid om te luisteren", klinkt bij een liberaal kopstuk. "Maar niemand in onze partij zegt: we moeten absoluut meedoen."

De liberalen willen vermijden dat ze gretig overkomen. "We moeten de perceptie dat we altijd kost wat het kost mee willen regeren niet zelf versterken", zegt een lid van het partijbestuur. Tot er een uitnodiging komt van formateur De Wever, wachten de liberalen af. Voorzitter Eva De Bleeker weigert zelf alle commentaar.  

Of die vraag er komt en hoe serieus de andere partijen een scenario met Open VLD nemen, hangt in de eerste plaats af van Vooruit. De andere partijen verwachten een signaal van de socialisten om te tonen dat ze nog steeds bereid zijn om met de vier andere partijen een regering te vormen. 

Volgens Vooruit is dat nog steeds het geval. Het perceptiespel over de mislukking woedt nog steeds. Volgens Rousseau is zijn partij "eruit geduwd".  Zijn partij wil wel degelijk nog een regering vormen met N-VA, MR, CD&V en Les Engagés, klinkt het. Maar die partijen twijfelen daarover. 

Zeker na de televisie-interviews van voorzitter Conner Rousseau gisterenavond is er twijfel. Zijn optredens in onder andere Terzake en VTM Nieuws zetten kwaad bloed bij de andere partijen.

"De verhoudingen in de nota zijn niet in evenwicht", verklaarde Rousseau er waarom Vooruit niet verder wil onderhandelen. Hij duidde de besparingen in de pensioenen en de volgens hem te beperkte bijdragen van grote vermogens met voorbeelden die "totale quatsch" zijn, klinkt het bij de anderen. "De simplismen, platitudes en halve waarheden vlogen in het rond".

Op Instagram nam CD&V-voorzitter Sammy Mahdi de tijd om vragen van zijn volgers te beantwoorden. Hij had het onder meer over "even de grootste leugen van Conner doorprikken". 

Drijft Rousseau de anderen zo richting Open VLD? Voorlopig ziet alleen MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez het echt zitten dat zijn Vlaamse zusterpartij mee aan tafel schuift.

Mahdi was gisteren duidelijk in De Afspraak: Open VLD erbij pakken is "onbespreekbaar" voor de christendemocraten. CD&V en Les Engagés worden dan de meest linkse partijen in de coalitie. Een herhaling van zo’n Zweeds scenario willen de centrumpartijen vermijden. 

Ook voor de N-VA is het allerminst evident om Open VLD mee aan boord te nemen. Bart De Wever heeft, zacht uitgedrukt, weinig sympathie voor de liberalen. De hele campagne van de N-VA was gericht tegen de Open VLD en Alexander De Croo, het liberale boegbeeld van de door de Wever zo verafschuwde Vivaldi-coalitie. 

Bovendien moet De Wever dan afstand doen van een ander groot principe van zijn partij: een federale regering met een Vlaamse meerderheid. N-VA, Open VLD en CD&V hebben samen niet de helft van Nederlandstalige zetels in de Kamer. Die meerderheid is niet verplicht, maar heel belangrijk voor de N-VA. 

"Ik eis een Vlaamse meerderheid in de federale regering en ik koppel daar de Vlaamse regeringsvorming aan. Eén keer een mes in de rug, maar geen twee keer" sneerde hij naar zijn collega-partijvoorzitters tijdens een debat in aanloop naar de verkiezingen in juni. De kans dat De Wever het overweegt die Vlaamse meerderheid los te laten en bovendien verkocht krijgt aan zijn achterban, lijkt klein. 

Een regering van N-VA, CD&V, Open VLD, MR en Les Engagés heeft geen meerderheid wat betreft Vlaamse zetels, maar ook de meerderheid in het volledige parlement zou bijzonder krap zijn. Samen tellen de partijen 76 van de 150 volksvertegenwoordigers in de Kamer. 

Je kan op die manier regeren, maar het houdt wel een groot risico in. In dat scenario krijgen de parlementsleden veel macht: leden van de meerderheid kunnen zo in hun eentje bepaalde beslissingen tegenhouden. Om een wet goed te keuren moet meer dan de helft van parlementsleden akkoord gaan.

Volksvertegenwoordigers klagen over een gebrek aan macht, maar dat de regeringspartijen het risico zullen lopen om met zo’n krappe meerderheid grote hervormingen door te voeren lijkt klein. 

Dat beseffen ze ook bij Open VLD. Alexia Bertrand, Open VLD-staatssecretaris voor begroting in de regering in lopende zaken, zei bij nieuwswebsite Doorbraak dat de partij zal "passen voor politieke avontuurtjes". Daarmee doelen ze op de krappe meerderheid. "Het parlement is geen gemeenteraad", klinkt het. 

De partij verwacht dus een plan van de formateur om komaf te maken met het risico van een krappe meerderheid voor ze een regeringsdeelname overweegt. Ondertussen circuleren in de Wetstraat verschillende plannen daaromtrent. Bouchez zou plannen op tafel gelegd hebben voor een zogenoemde bijzondere machtenwet of programmawet. 

Op die manier zouden grote hervormingen één keer kunnen worden goedgekeurd door het parlement. Zo is de kans dat de meerderheidspartijen erover struikelen kleiner. De regering zou op die manier wel niet het volledige traject kunnen uitdoen.

"Het lijkt wat op een minikabinet", verwijst iemand naar het plan dat De Wever tijdens de campagne opperde maar na de verkiezingen nooit aan de orde was. De optie van zo'n programmawet blijft voorlopig erg vaag en weinig partijen aan tafel nemen ze echt serieus.