De Europese organisatie voor nucleair onderzoek (CERN) zet eind deze maand de samenwerking met Russische wetenschappers definitief stop. Het CERN is een van de grootste wetenschappelijke onderzoeksinstellingen ter wereld. Zo'n 500 wetenschappers die verbonden zijn aan Russische instellingen zullen uit Genève moeten vertrekken.
Europese organisatie voor nucleair onderzoek zet eind deze maand samenwerking met Russische wetenschappers stop
Ellen Maerevoet
Gepubliceerd:
Aan het samenwerkingsakkoord tussen het CERN en Rusland komt eind deze maand een eind, het is niet meer verlengd. Dat is het gevolg van de Russische invasie in Oekraïne, nu al ruim 2,5 jaar geleden.
De beslissing om het samenwerkingsakkoord niet te verlengen werd al in 2022 genomen, deze maand loopt het huidige akkoord definitief af. Ook de samenwerking met Wit-Russische wetenschappers werd al stopgezet. Voor het CERN werken wereldwijd 17.000 wetenschappers.
Het CERN werd opgericht in 1954 en moest wetenschappelijk onderzoek in Europa bevorderen. De vreedzame samenwerking tussen wetenschappers uit alle landen is daarbij essentieel.
"De Russissche collega's waren erg actief", legt Pierre Van Mechelen, professor Fysica aan de UAntwerpen die ook meewerkt aan projecten bij het CERN, uit in De Ochtend op Radio 1.
"Ik neem deel aan het CMS-experiment met de Large Hadron Collider (de deeltjesversneller). Zij hebben delen van onze detector mee gebouwd. Ongeveer 30 procent van onze computing-capaciteit kwam uit Rusland. Dus dat voelen we wel dat die wegvalt, al zal het opgevangen worden door andere landen."
Russische onderzoekers moeten terugkeren naar Rusland
Vooral op menselijk vlak is de impact groot. "Sommige Russische collega's werken al 30 jaar in Genève. Ze wonen er, hebben zich tegen de oorlog uitgesproken. Nu vervalt als gevolg van het stopzetten van de samenwerkingsakkoorden ook hun verblijfsvergunning. Zij moeten terug naar Rusland, dat zijn menselijke drama's."
Als Russische wetenschappers van instituut kunnen veranderen, is er wel degelijk een oplossing, maar dat is niet altijd even gemakkelijk
Pierre Van Mechelen, professor Fysica UAntwerpen
Sommigen hebben zich wel kunnen voorbereiden op de stopzetting van de samenwerking. Russische wetenschappers die verbonden zijn aan een niet-Russische wetenschappelijke instelling kunnen trouwens wel voor het CERN blijven werken.
"Er is natuurlijk geen discriminatie tegen de individuen zelf", legt Van Mechelen uit. "Het is enkel tegen hun instituten. Dus als zij van instituut kunnen veranderen, als ze een andere thuis vinden, dan is daar wel degelijk een oplossing voor. Maar dat is niet altijd even gemakkelijk."
"De persoonlijke relaties zijn natuurlijk niet veranderd, maar er was wel een zekere druk vanuit sommige staten. Vanuit Oekraïne natuurlijk, maar ook landen zoals Polen en de Baltische staten die hun wetenschappers hebben verboden om nog samen te publiceren met Russische instellingen. Dat heeft wel wat wrijving veroorzaakt, dat was wel lastig."
De CERN Council is naast een wetenschappelijke raad ook een politieke raad, legt Van Mechelen uit. "En ik begrijp zeker dat er op het niveau tussen staten politieke diplomatieke relaties spelen, dat er politieke beslissingen genomen moeten worden. En het is ook dramatisch wat er nu gebeurt in Oekraïne, dus ik heb zeker ook begrip voor die beslissingen. Want Oekraïne is inderdaad ook een deel van de CERN."
