Zakkenrollers stelen meer smartphones én lopen vaker tegen de lamp in Gent: eerste gauwdiefstallenteam van Vlaanderen bestaat 35 jaar

De politie vat in Gent regelmatig zakkenrollers op evenementen en in winkelstraten, supermarkten en hotels. Het zijn bijna altijd internationale rondtrekkende bendes. Agenten kunnen ze op heterdaad betrappen, soms op basis van informatie van andere politiezones in binnen- en buitenland.  

Frank Deschuytter is er al bij van in het begin, in 1989. Het team in Gent was toen het eerste van Vlaanderen. "Er was toen een Chileense bende aan het werk, het was een fenomeen in heel Europa. Intussen zijn de bendes ook veranderd. Ik heb meer nationaliteiten zien passeren dan een wereldreiziger." Gent leidt intussen ook agenten op van andere politiezones die geen gespecialiseerd team hebben. 

De aanpak van de gauwdieven én de politie is veranderd. "Mensen hebben minder cash bij zich en daarom stelen zakkenrollers nu vaker smartphones. Ze verkopen die dan voor de onderdelen. Eén toestel is tot 100 euro waard", zegt teamleider Peter Van de Wynkele. De politie vindt soms wel 90 smartphones bij 1 dief. 

Ook het 'shoulder surfen' of schoudersurfen zit in de lift. "De gauwdieven kijken mee over de schouder bij een betaling of een geldafhaling, om de pincode van een bankkaart te zien. De zakkenroller steelt de kaart en doet dan meteen een aankoop of een afhaling. Dat kan erg snel gaan." Het contactloos betalen zit ook in de lift, op die manier kunnen zakkenrollers ook zonder code al kleine bedragen buitmaken. 

Toch blijven ook de klassiekere gauwdiefstallen voorvallen. De dieven zijn er soms heel erg bedreven in. "Soms stelen ze een portefeuille, halen ze het geld eruit en steken die dan terug", stelt Deschuytter. Ook halskettingen afrukken gebeurt nog altijd.  

Door de snelheid van de diefstallen is het belangrijk om de daders op heterdaad te betrappen. Anders is er soms amper bewijs. "Ogen en oren op het terrein zijn erg belangrijk. Gauwdieven gedragen zich afwijkend. In een winkelstraat kijken ze bijvoorbeeld niet naar de etalages, maar naar de shoppers of elkaar. Ze handelen zelden alleen en geven ook signalen door", zegt Deschuytter. 

Het team is geoefend om de gauwdieven te spotten en te volgen, soms uren aan een stuk. Ook camerabeelden helpen tegenwoordig. "Langs de ene kant hebben we zo signalementen van mensen die al elders hebben toegeslagen, langs de andere kant kunnen we daders zo verder volgen en opsporen."

De betrapping op heterdaad lukt niet altijd, maar camerabeelden kunnen wel een diefstal vastleggen. "Dit is belangrijk voor de bestraffing, zowel hier als in andere landen", zegt Van de Wynkele. "Als we een resem feiten aantonen, durft de rechter een zwaardere straf geven . Dat kan gaan tot 2 jaar."

De samenwerking met binnen- en buitenlandse teams werpt vruchten af. "Er is een 'most wanted'-lijst van voortvluchtige gauwdieven, 40 mensen zijn zo al herkend door ons team", stelt Deschuytter.  Regelmatig gaan teams ook op internationale uitwisseling, of komen er teams uit het buitenland. 

"In Barcelona – het walhalla van de pickpockets – zagen we dat bendes ook bedelaars inschakelen om te melden of er politie in de buurt is of niet. Wij observeren, maar ze observeren dus terug. Daar zijn we bewuster mee bezig", zegt Van de Wynkele.  

"Er zijn bendes die festivals afschuimen of naar concerten gaan. Ze zien eruit als bezoekers. Wij proberen dat ook te doen. In Duitsland zijn er collega’s die valse tattoo’s aanbrengen. Zo ver gaan we nog niet, maar in de zomer trekken we een korte broek aan om niet op te vallen tussen de toeristen”, zegt De Schuytter.

"De werkwijzen blijven al decennia ook hetzelfde. Zo is er de vlekkentruc waarbij een gauwdief een goedje op een kledingstuk achterlaat, alsof het vuil of vogelpoep is. Hij spreekt het slachtoffer dan aan om erop te wijzen, intussen slaat hij toe”, verklaart Van de Wynkele. 

Een andere klassieker is de rug-aan-rugtruc. "In een hotel gaat dan iemand met zijn rug naar je toegedraaid achter je zitten, hij kan dan onopgemerkt je handtas of je koffer nemen." Ook de Zidane-truc is een blijver. Daarbij doet de gauwdief een voetbalkunstje met de benen. "Het leidt af, intussen kan een gauwdief een horloge buitmaken."  

In het buitenland is het al gebeurd dat dieven cashloze bankkaarten hebben uitgelezen met een toestel, en zo geld hebben buitgemaakt. Dat is voorlopig in Gent het geval nog niet.

Het team in Gent heeft een dagelijkse werking en krijgt versterking bij evenementen. Sommige gauwdieven draaien al jaren mee. "Ik herkende onlangs iemand die we eerder hebben gevat voor feiten in 1991 en 1994", zegt De Schuytter. "Als ik afscheid zal nemen van het team, dan zal ik dit niet zomaar kunnen uitzetten."

"Het is een manier van kijken en observeren, ik kan het nu al moeilijk loslaten. Mijn vrouw gaat bijvoorbeeld niet graag naar de stad met mij. Het is al gebeurd dat ik daar ook iemand bezig zag, ik kan het dan natuurlijk niet laten om tussen te komen", zegt De Schuytter met een glimlach.