De sciencefictionroman ‘Gebied 19’ van Esther Gerritsen krijgt de Boekenbon Literatuurprijs. Gerritsen wint van haar Nederlandse collega-auteurs Bregje Hofstede, Frank Nellen en Frank Westerman en van de Vlaamse schrijver Guido van Heulendonk.
"Sciencefiction in de polder": 'Gebied 19' van Esther Gerritsen wint Boekenbon Literatuurprijs
Kristien Bonneure
Gepubliceerd:
De Nederlandse schrijfster Esther Gerritsen haalde al eerder verschillende shortlists, maar nu heeft ze echt prijs. Voor haar toekomstroman ‘Gebied 19’ (uitgeverij De Geus) krijgt ze de Boekenbon Literatuurprijs, een van de drie grote onderscheidingen in het Nederlands, goed voor 50.000 euro.
Nuttige en onnuttige mensen
“Als u dit leest, bent u achtergebleven. U kunt uw leven geheel naar eigen wens vormgeven, de door u gekende overheid is vertrokken.” In de roman ‘Gebied 19’ is opeens de helft van de wereldbevolking vertrokken naar een andere planeet. Wie achterblijft, heeft blijkbaar geen nut in de nieuwe wereld.
Dat is het geval voor hoofdpersonage Tomas Boom. Zijn vrouw en zoontje zijn plots weg; hijzelf blijft achter met hondje Toto (net als Dorothy in ‘De tovenaar van Oz’). De nieuwe planeet heet TOI-700D (de naam van een echte exoplaneet); de oude aarde dient enkel nog als reservoir.
De uitverkoren bewoners op de nieuwe planeet leven zonder herinneringen, het resultaat van een hersenmanipulatietechniek. De titel ‘Gebied 19’ verwijst naar een zone in de visuele schors van het brein. Daar worden binnenkomende beelden geregistreerd en verspreid naar andere hersengebieden om daar geïnterpreteerd te worden. In de roman sleutelen wetenschappers aan 'gebied 19' om traumatische ervaringen te neutraliseren, zodat de mensen gelukkiger worden.
Bevreemdend en pertinent actueel
De jury van de Boekenbon Literatuurprijs over 'Gebied 19' van Esther Gerritsen
“Bevreemdend, mysterieus en ongelofelijk,” zo noemt de jury van de Boekenbon Literatuurprijs de winnende roman. “Uitgestreken over tijden, sentimenten en plaatsen is ‘Gebied 19’ pertinent actueel. De roman is een fraai staaltje sciencefiction in de polder.”
“Haast op het potsierlijke af neemt Esther Gerritsen je mee in een verhaal dat zich afspeelt in twee verschillende werelden. Ze maakt het onbereikbare perspectief herkenbaar. Van Tomas’ wandelingen met de hond tot het gekeuvel in het buurthuis om de hoek. De dorpse gezapigheid gaat samen met een wat akelig toekomstverhaal.”
Inspiratie tijdens de lockdown
Gerritsen noemt het liever 'speculatieve fictie' dan sciencefiction. Ze kreeg het idee voor de roman tijdens de coronalockdown, toen ze met haar hond door lege straten wandelde en zich afvroeg: wat als iedereen echt weg is? 'Gebied 19' gaat over de macht van de overheid, over de vraag of een leven zonder lijden of ongeluk wel wenselijk is, over waarheid, leugen, manipulatie, feiten en fictie. De auteur is intussen al bezig aan een vervolg.
Esther Gerritsen (°1972) schrijft romans, theaterteksten, scenario's, verhalen en columns. Vier van haar romans waren eerder genomineerd voor de Libris Literatuurprijs: 'Superduif', 'Dorst', 'Roxy' en 'De Trooster'. Gerritsen schreef ook het scenario voor de film 'Instinct', de Nederlandse inzending voor de Oscars van 2019, en ze was coscenariste voor de tv-serie 'Red light' met Halina Reijn en Carice van Houten.
Voor de Boekenbon Literatuurprijs werden dit jaar 528 boeken ingestuurd, zowel fictie als non-fictie, allemaal verschenen tussen 1 juli 2023 en 30 juni 2024.
Op de shortlist stonden ook de Vlaamse schrijver Guido van Heulendonk met 'De kroon met twee pieken', Bregje Hofstede met 'Oersoep', Frank Nellen met 'De onzichtbaren' en Frank Westerman met 'Zeven dieren bijten terug'. Het rapport van de jury is hier na te lezen.
De winnaar van de Boekenbon Literatuurprijs van vorig jaar was 'Mauk' van Jan Vantoortelboom, een Vlaamse schrijver die in Zeeland woont.
