Na een verbeten stembusgang heeft de pro-westerse, zittende president Maia Sandu zich verzekerd van een tweede ambtstermijn in Moldavië. In de tweede kiesronde haalde ze het met ruim 54 procent van de stemmen. Sandu zal nu haar pro-EU-koers voortzetten in het verdeelde Moldavië.
President Maia Sandu wint presidentsverkiezingen in Moldavië: "Zal nu toch met vertrouwen pro-EU-koers voortzetten"
Sara Van Poucke
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
De tweede ronde van de presidentsverkiezingen in Moldavië draaide nog uit op een spannende strijd tussen Maia Sandu en haar rivaal Alexandr Stoianoglo, de pro-Russische kandidaat.
"Het is nog een stuk spannender geweest dan een aantal weken geleden de verwachting was", zegt NOS-correspondent Christiaan Pauwe. "Ten eerste weten we dat er sprake is geweest van ongekende inmenging vanuit het buitenland, zoals de regering het noemt. En ten tweede schaarden de andere kandidaten en hun achterban zich pas in de tweede ronde achter Maia Sandu."
De opkomst voor de verkiezingen van zondag lag met ruim 54 procent hoger dan bij de eerste ronde op 20 oktober. Net als toen waren er ook nu weer berichten over mogelijke buitenlandse inmenging, onder andere door Rusland.
"In de aanloop werd daar al voor gewaarschuwd", zegt Pauwe. "Afgelopen weekend werden dan mails gestuurd met het zogenoemde mailadres van het Moldavische parlement met oproepen om op een bepaalde manier te stemmen. Er waren niet alleen dergelijke pogingen om het vertrouwen te ondermijnen, maar ook verstoringen van de stembusgang zelf. Zo waren er bommeldingen bij stemlokalen, vooral in West-Europa, waar de vaak meer pro-westerse diaspora ging stemmen."
Wat voorafging:
Twee weken geleden trokken de Moldaviërs naar de stembus voor de eerste ronde van de presidentsverkiezingen. Zittend president Maia Sandu won die met 42 procent van de stemmen. De pro-Russische voormalige openbaar aanklager Alexandr Stoianoglo haalde ongeveer 26 procent en werd haar uitdager in de tweede ronde.
Gelijktijdig met de eerste ronde van de presidentsverkiezingen vond 2 weken geleden ook een referendum plaats over het EU-lidmaatschap. De vraag was of het pad naar het EU-lidmaatschap in de Moldavische grondwet moet worden verankerd.
Het referendum werd met nog meer aandacht gevolgd dan de eerste ronde van de presidentsverkiezingen. Het werd overschaduwd door beschuldigingen van ongeoorloofde buitenlandse inmenging, met name van Rusland.
Slechts een uiterst nipte meerderheid van 50,46 procent stemde uiteindelijk voor de verankering van het EU-lidmaatschap in de Moldavische grondwet.
Maia Sandu, de huidige president van de centrumrechtse partij Actie en Solidariteit (PAS), lag een tijdje achterop in de tweede ronde. Maar zodra de stemmen van Moldaviërs in het buitenland binnenliepen, kantelde de situatie en wipte ze toch weer over haar uitdager.
Sandu behaalde uiteindelijk ruim 54 procent van de stemmen, zo'n 8 procentpunt meer dan Alexandr Stoianoglo, een gewezen procureur-generaal die opkwam voor de Socialistische Partij van de pro-Russische oud-president Igor Dodon.
Pro-Europese presidente Maia Sandu wint presidentsverkiezingen in Moldavië
Verdeeld land
"Moldavië, je hebt gewonnen! Vandaag, beste Moldaviërs, hebben jullie een les in democratie gegeven die de geschiedenisboeken waardig is. Vandaag hebben jullie Moldavië gered", zei Maia Sandu in haar overwinningstoespraak.
In haar tweede ambtstermijn zegt ze werk te willen blijven maken van hervormingen tegen corruptie en om rechtsstaat te herstellen. Ze erkende dat dat de voorbije jaren niet snel genoeg is gebeurd. Sandu gaf ook aan dat ze de democratie wil versterken.
Sandu zei daarnaast dat ze de eenheid in Moldavië wil bewaren, want de voorbije weken is eens te meer gebleken dat ze aan het hoofd staat van een verdeeld land.
"Een belangrijk deel van de bevolking, vooral jongere mensen, is gericht op de EU, maar er zijn ook veel kiezers, vaak ouderen, of met een Russische achtergrond, die gericht zijn op het oosten, op Rusland.", zegt Christiaan Pauwe. "Maar nu zal Sandu toch met vertrouwen de EU-koers van Moldavië voortzetten.
De volgende politieke uitdaging voor Sandu dient zich al vrij snel aan: komende zomer zijn er parlementsverkiezingen in Moldavië.
Zelenski: "Duidelijke keuze voor verenigd Europa"
De Oekraïense president Volodimir Zelenski heeft de overwinning van Maia Sandu aangegrepen om op te roepen tot een "verenigd Europa".
"De Moldaviërs hebben een duidelijke keuze gemaakt: die voor een pad naar economische groei en sociale stabiliteit. Enkel echte veiligheid en een vreedzaam, verenigd Europa kunnen elke persoon en elke familie het vertrouwen geven om de toekomst hoopvol en zeker tegemoet te gaan", zegt Zelenski op X. "Oekraïne staat klaar om samen te werken en ons partnerschap te versterken."
Ook vanuit de Europese Unie en verschillende EU-lidstaten zijn officiële reacties binnengestroomd. Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen was een van de eersten om Sandu te feliciteren met haar overwinning.
"Het vergt een zeldzame kracht om de uitdagingen te overwinnen waarmee u tijdens deze verkiezingen werd geconfronteerd. Ik ben blij dat ik met u kan blijven samenwerken voor een Europese toekomst voor Moldavië en zijn bevolking", schreef ze op X.
Moldavië
Het kleine en arme Moldavië ligt tussen Roemenië en Oekraïne. Het Oost-Europese land met 2,5 miljoen inwoners verklaarde zich in 1991 onafhankelijk van de Sovjet-Unie, maar bleef lange tijd binnen de Russische invloedssfeer. Er wonen nog veel mensen die Russisch spreken.
De oostelijke regio Transnistrië wordt gecontroleerd door pro-Russische separatisten. Er zijn ook Russische troepen gestationeerd.
In juni 2022 werd Moldavië samen met Oekraïne erkend als kandidaat-lidstaat van de Europese Unie, een rechtstreeks gevolg van de Russische invasie in het grote buurland Oekraïne eerder dat jaar.
