Het noodweer in Spanje is het meest recente voorbeeld van de rechtstreekse impact die de klimaatverandering heeft op het weer en bijgevolg op ons dagelijkse leven. Klimaatwetenschappers analyseren deze extreme weersituaties die nu al vaker voorkomen. Als er geen actie ondernomen wordt, wordt de kans op deze klimaatextremen groter. Toch zijn er oplossingen om de opwarming in te perken en het risico op deze dodelijke overstromingen dus te verkleinen.
Klimatoloog Rozemien De Troch na dodelijk noodweer in Spanje: "Klimaatverandering vormt existentiële bedreiging, maar er is een uitweg"
Ellen Maerevoet
Gepubliceerd:
Het noodweer in Spanje was het gevolg van een weerblokkade, een lagedrukgebied op hoge hoogte dat niet weg kan, in combinatie met het uitzonderlijk warme zeewater van de Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee.
Dat wordt bovendien nog eens versterkt door de klimaatverandering. "Enerzijds is er de tragere straalstroom", legt klimatoloog Rozemien De Troch uit in De Ochtend. "Anderzijds zijn er de hogere zeetemperaturen. De straalstroom is een luchtstroom op hoge hoogte die van west naar oost de aarde omcirkelt. De ligging en de sterkte van die straalstroom wordt bepaald door het temperatuurverschil tussen de evenaar en de polen."
"Met de klimaatverandering wordt dit temperatuurverschil kleiner. Daardoor vertoont de straalstroom een meer golvend karakter. Lage- of hogedrukgebieden blijven daardoor langer op dezelfde plaats vastzitten."
"Daarnaast zijn er de hogere zeewatertemperaturen. De Middellandse Zee was de voorbije zomer heel warm, die koelt trager af dan het land en dat leidt tot veel verdamping, veel vochtige en warme lucht die dan botst met de koude lucht van het lagedrukgebied. Dat leidt tot extreem veel neerslag, hagel enzovoort, noodweer dat verschillende dagen op dezelfde locatie blijft."
Vergelijkbaar met cycloon Boris
Het noodweer in Spanje is vergelijkbaar met wat we in september gezien hebben in Centraal-Europa. Ook daar was er toen een lagedrukgebied, waardoor de cycloon Boris maar rondjes bleef draaien.
"Daar waren het ook hogere temperaturen, warm zeewater van de Middellandse Zee opnieuw en van de Zwarte Zee", legt De Troch uit. "Dat leidde tot heel veel verdamping. Warme vochtige lucht die dan botste met de koude lucht van het lagedrukgebied ter hoogte van de Alpen."
"Kans dat je 6 gooit, wordt groter"
Klimaatwetenschappers maken na extreme weersituaties een analyse van de effectieve rol van de klimaatverstoring die door de mens veroorzaakt is en plakken er cijfers op. "Bijvoorbeeld voor storm Boris was de conclusie heel duidelijk", zegt De Troch. "De neerslag tijdens de storm was 7 procent intenser en vooral ook de kans op zo'n storm is verdubbeld door de mens."
De Troch vergelijkt de wereld nu met een dobbelsteen. "Een dobbelsteen die vervalst is, waar meer zessen op zijn getekend, de kans dat je een 6 gooit en klimaatextremen hebt, wordt dus groter. Belangrijk is wel dit: hoeveel vaker we zulke extremen gaan zien, hangt natuurlijk van onszelf af, van de keuzes die we momenteel maken en van hoe snel we de opwarming kunnen inperken."
"Vanuit klimaatwetenschap urgentie meer dan aanwezig"
Want dat kan nog steeds, benadrukt De Troch. "De oorzaak aanpakken, de uitstoot van broeikasgassen zo snel mogelijk naar beneden halen, blijft heel belangrijk."
Toch lijkt de klimaaturgentie bij het brede publiek momenteel soms verder weg dan ooit. "Die schijnbaar lagere urgentie in de samenleving heeft, denk ik, vooral ook te maken heeft met het feit dat het aanpakken van de klimaatverandering effectief onvoldoende aandacht krijgt op politiek niveau."
Klimaatverandering vormt wel echt een existentiële bedreiging voor onze samenleving
Rozemien De Troch, klimatoloog
"Maar vanuit de klimaatwetenschap is die urgentie meer dan aanwezig", gaat De Troch verder. "De klimaatverandering vormt wel echt een existentiële bedreiging voor onze samenleving. Die transitie die nodig is naar een koolstofarme samenleving gaat gepaard met uitdagingen en met kosten."
Toch zijn dat de meest duurzame investeringen, volgens De Troch. "De kosten die we nu zien ten gevolge van klimaatextremen, zoals bijvoorbeeld in Spanje, wegen daar niet tegenop. Er wordt gezegd dat dit de duurste natuurramp is in de geschiedenis van Spanje, met kosten die nu al tot 2,2 miljard euro geschat worden. En dan moeten we ook rekening houden met het grote dodental."
Belangrijk om te blijven benadrukken dat er wel degelijk een uitweg is
Rozemien De Troch, klimatoloog
Toch vindt De Troch het belangrijk om "te blijven benadrukken dat er wel degelijk een uitweg is". "De oplossingen zijn er en de wetenschap speelt een heel belangrijke rol in het aanbieden van objectieve antwoorden, op economisch, technologisch en maatschappelijk vlak, die voldoende genuanceerd zijn."
"Het aanpakken van de klimaatverandering heeft ook veel positieve gevolgen. Het afstappen van fossiele brandstoffen creëert jobs. Het maakt onze steden leefbaarder, gezonder en - heel belangrijk nu - het vermindert ook het risico op die dodelijke overstromingen."
