Europese Commissie biedt Georgië "pad naar hernieuwde betrokkenheid bij EU"

Georgië hield afgelopen weekend felbevochten parlementsverkiezingen. De regerende partij Georgische Droom schurkte de laatste jaren tegen Rusland aan en heeft de overwinning geclaimd. De pro-Europese oppositie, met president Salome Zoerabisjvili op kop, spreekt evenwel van "gestolen verkiezingen" en zegt dat zij de echte winnaar is. Internationale waarnemers hebben hun twijfels geuit over de officiële uitslag, het Georgische parket is een onderzoek gestart naar de "vermoedelijke vervalsing" van de verkiezingen.

De houding van de regering in Tbilisi is niet het enige probleem waar Georgië mee kampt, schrijft de Europese Commissie in haar nieuwe uitbreidingsrapport, waarmee ze de stand van zaken oplijst in elk van de tien (potentiële) kandidaat-lidstaten van de EU. Georgië kreeg die status in december 2023 toegekend, maar enkele maanden later werd het toetredingsproces omwille van het regeringsbeleid de facto stopgezet. In haar rapport lijst de Commissie op hoe Georgië opnieuw aansluiting kan vinden bij Europa. "We bieden een duidelijk pad voor hernieuwde betrokkenheid", verklaarde de hoge vertegenwoordiger voor het Europees buitenlands beleid, Josep Borrell.

Want hoewel Georgische Droom de blik naar Rusland wendt, wil Georgië nog steeds EU-lidstaat worden, zo staat het ook in de grondwet. In het Commissierapport staat verspreid over meer dan dertig hoofdstukken wat Tbilisi kan doen om het toetredingsproces opnieuw op gang te trekken. Het intrekken van de beruchte 'wet over buitenlandse inmenging' die in mei werd aangenomen en de nieuwe 'wet over familiewaarden en de bescherming van minderjarigen', die de rechten van de LGBTQIA+-gemeenschap inperkt, moeten de eerste concrete stap vormen, zei Borrell.

Wat de parlementsverkiezingen betreft, herhaalde hij dat die gekenmerkt werden door "ernstige onregelmatigheden" die op transparante en onafhankelijke wijze moeten worden onderzocht. "Er is een onderzoek vereist dat moet verduidelijken wat er is gebeurd en hoe de resultaten bepaald werden. Het bezoek van de Hongaarse premier en huidig voorzitter van de Raad van de EU Viktor Orban, die de verkiezingen wel "vrij en democratisch" heeft genoemd, past volgens Borrell in de bilaterale relaties tussen Georgië en Hongarije.

In haar rapport stelt de Europese Commissie vast dat de uitbreiding van de EU in 2023 en 2024 "nieuw momentum" gekregen heeft. Met Oekraïne en Moldavië werden de toetredingsgesprekken opgestart, met Albanië werden de meest fundamentele hoofdstukken (democratie, rechtsstaat, markteconomie) aangesneden, ook met Montenegro schieten de onderhandelingen op en met Bosnië en Herzegovina willen de Europese leiders de toetredingsgesprekken opstarten, zo beslisten ze in maart van dit jaar.

Ondanks de crisis in Georgië is Oekraïne de kandidaat-lidstaat waar de meeste politieke aandacht naartoe gaat. De Commissie is van oordeel dat de eerste stap van de toetredingsgesprekken - het screenen van de EU-wetgeving die op termijn door Oekraïne zal moeten worden overgenomen - vlot verloopt. Ze hoopt dan ook dat de echte onderhandelingen over de 35 hoofdstukken van het Europese 'acquis' zo vroeg mogelijk in 2025 van start kunnen gaan. Hetzelfde geldt voor Moldavië, ondanks de aanhoudende Russische inmenging daar.

"De gespannen geopolitieke context maakt het meer dan ooit tevoren noodzakelijk dat we ons continent herenigen onder dezelfde waarden van democratie en de rechtsstaat", zegt Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. "De afgelopen jaren hebben we reeds grote stappen gezet wat betreft de integratie van nieuwe lidstaten. Uitbreiding zal ook voor de nieuwe Commissie een prioriteit blijven."

De Europese Unie telt negen kandidaat-lidstaten. Dat zijn Albanië, Bosnië en Herzegovina, Georgië, Moldavië, Montenegro, Noord-Macedonië, Oekraïne, Servië en Turkije. Ook aan Kosovo werd een deel van het uitbreidingsrapport gewijd. Dat land vroeg in 2022 EU-lidmaatschap aan, maar omdat niet alle EU-landen zijn onafhankelijkheid erkennen, blijft het voorlopig in de wachtkamer zitten.