Eerste hulp bij je eerste hypothecaire lening: "Ga naar de bank voor je huizen bezichtigt"

In de podcast 'Money Time' geven Chris Sugira, financieel expert bij het Radio2-consumentenprogramma 'WinWin', en MNM-dj Charlotte Sieben, antwoorden op alle vragen die je hebt over geld. Deze week gaat het over de hypothecaire lening. 

Een huis kost veel geld. Bijna niemand heeft geld genoeg om een huis volledig zelf te betalen. Daarom kan je geld lenen bij de bank. Dan sluit je een zogenoemde hypothecaire lening af. Maar daar staat wel iets tegenover. Chris Sugira: "Als de bank jou geld leent, willen ze zeker weten dat ze het terugkrijgen. Daarom nemen ze een hypotheek op je huis als waarborg." Dat betekent dat, als je de lening niet kunt afbetalen, de bank jouw huis kan verkopen om zijn geld terug te krijgen. Er komt dus een bepaalde verantwoordelijkheid kijken bij het afsluiten van zo’n lening. 

En om zeker te zijn dat de lening afbetaald wordt als jij komt te overlijden, raden banken een schuldsaldoverzekering aan. Deze verzekering zorgt ervoor dat je nabestaanden niet met de schuld achterblijven. "Stel dat je overlijdt voordat de lening is afbetaald, dan wil de bank zeker weten dat zij hun geld toch terugkrijgen." 

Een belangrijke vuistregel bij het afsluiten van een lening is de 1/3-regel. Dat houdt in dat je niet meer dan een derde van je inkomen aan de lening besteedt, zodat je naast de lening nog genoeg overhoudt voor andere uitgaven. "Je moet naast je lening nog genoeg geld overhouden om van te leven", benadrukt Chris Sugira. Zo voorkom je dat je te krap zit als je eenmaal begint met de maandelijkse aflossingen.

Het is niet alleen een regel die je zelf in het achterhoofd moet houden, ook de banken houden er rekening mee. Ze kijken wel naar al je inkomsten, niet alleen naar je loon. Ze kijken dus ook naar bijverdiensten en kindergeld. Door de 1/3-regel toe te passen, krijg je een realistisch beeld van wat je kunt lenen en wat comfortabel blijft voor jouw situatie.

Bij het kopen van een huis zal de bank je trouwens niet vaak het volledige bedrag willen lenen. Je kan maar een bepaald percentage lenen, dat wordt de 'quotiteit' genoemd. Het bedraagt doorgaans 90 procent van de geschatte waarde van de woning. Dat betekent dat je zelf 10 procent van de aankoopprijs op tafel moet leggen. 

Chris Sugira waarschuwt daarom: "Laat je vooral niet meeslepen in bod en opbod als je een huis koopt, want de bank leent enkel op basis van hun eigen schatting. Dus zelfs als de aankoopprijs hoger uitvalt, kan de bank jou minder lenen als de geschatte waarde lager ligt."

Bij een lening moet je belangrijke keuzes maken over de looptijd, de manier van afbetalen en het type rentevoet. Banken bieden leningen aan van 10 tot 30 jaar. "Hoe korter de looptijd, hoe minder je uiteindelijk aan rente betaalt, maar je maandlasten zijn wel hoger", legt Chris uit. "Een langere looptijd verlaagt je maandlasten, maar je betaalt uiteindelijk meer rente. Zo kan een lening van 10 jaar duizenden euro’s aan rente besparen in vergelijking met een lening van 25 jaar."

Wat betreft de manier van afbetalen zijn er twee populaire opties. "De meeste mensen kiezen voor een vaste maandelijkse betaling, waarbij het bedrag elke maand gelijk blijft. De tweede optie is een vaste kapitaalaflossing, waarbij de rente in de loop van de jaren afneemt, wat voordeliger is in totale kosten, maar hogere betalingen vraagt in de beginperiode." 

Dan is er nog de keuze tussen een vaste of variabele rentevoet. "Een vaste rentevoet betekent dat je dezelfde rente betaalt gedurende de hele looptijd, wat ideaal is als de rente laag staat. Een variabele rentevoet verandert tijdens de looptijd en kan voordelig zijn als de rente daalt, maar brengt ook risico’s met zich mee."

Er zijn veel factoren die je leningkeuze bepalen. Chris Sugira geeft het advies om niet zomaar het eerste aanbod te accepteren, maar om te shoppen. "Banken willen jou als klant en bieden vaak verschillende formules aan. Door meerdere banken tegen elkaar uit te spelen, kun je vaak een beter aanbod krijgen."

"Kijk ook goed naar de aflossingstabellen waarin je ziet wat je elke maand betaalt en wat de totale kosten zijn aan het einde van de looptijd. Denk daarnaast aan mogelijke veranderingen in de toekomst, zoals het krijgen van kinderen of minder werken. Zo zorg je ervoor dat je lening ook op lange termijn betaalbaar blijft."

Een veelgestelde vraag is of je eerst een huis moet zoeken of eerst naar de bank moet gaan. Chris adviseert om eerst langs de bank te gaan: "Ga eerst praten met je bank en krijg een idee van hoeveel je kunt lenen. Zo weet je naar welke huizen je kunt kijken." Dat helpt je om realistisch te blijven en voorkomt dat je in woningen investeert die eigenlijk buiten je budget liggen.