In Japan heeft de regerende coalitie van de Liberaal Democratische Partij en het kleinere Komeito een zware nederlaag geleden bij de parlementsverkiezingen. Premier Ishiba (LDP) had de verkiezingen vervroegd in de hoop een steviger mandaat van de kiezer te krijgen, maar die opzet is in zijn gezicht ontploft. De huidige coalitie is zelfs haar meerderheid kwijt.
Geen sterker mandaat, wel meerderheid kwijt: vervroegde verkiezingen ontploffen in gezicht van Japanse premier Ishiba
Freek Willems
Gepubliceerd:
De huidige coalitie van de Liberaal Democratische Partij en het kleinere Komeito strandt op 215 zetels (ze hadden er 279), waardoor ze samen niet meer aan een meerderheid van 233 zetels raken.
Ishiba is nog maar sinds 1 oktober premier. Hij volgde toen Fumio Kishida op, die eerder had aangekondigd dat hij in 2024 een stap opzij zou zetten, ook al zou zijn ambtstermijn pas volgend jaar aflopen. De LDP is al een tijd verwikkeld in een schandaal rond partijfinanciering.
Kort na zijn aanstelling schreef Ishiba vervroegde verkiezingen uit. Hij wilde zo de positie van zijn partij versterken en hoopte zelf een duidelijk mandaat van de kiezers te krijgen. Maar de Japanse kiezers deden net het omgekeerde: ze straften de LDP af, wegens het financieringsschandaal, maar ook de hoge inflatie werd haar aangerekend.
Thematische akkoorden met oppositie
De grootste winnaar van de verkiezingen was de Japanse Constitutionele Democratische Partij (CDPJ), de belangrijkste oppositiepartij. De CDPJ ging van 98 naar 148 zetels. Maar nog altijd ver van de absolute meerderheid.
Het resultaat is dat geen enkele partij een duidelijk mandaat heeft gekregen om de regeringsvorming in handen te nemen. Een aantal kleinere partijen boekten net als de CDPJ winst, waardoor zij mogelijk een sleutelrol zullen spelen.
De leider van de CDPJ wil nu samen met andere partijen proberen om de regerende coalitie van de macht te verdrijven. Maar de verwachting is dat het initiatief bij de LDP zal blijven. Die moet nu op zoek naar bijkomende partners.
De huidige coalitie uitbreiden met de kleinere partijen ziet Ishiba echter niet zitten. Die kleinere partijen staan zelf ook niet te springen om de huidige coalitie aan een meerderheid te helpen. Ishiba wil veeleer per thema bekijken of er een akkoord met de oppositiepartijen kan worden gesloten. Al belooft ook dat niet gemakkelijk te worden, want sommige standpunten liggen nogal ver uiteen.
Wedergeboorte
De Liberaal Democratische Partij is sinds de Tweede Wereldoorlog bijna onophoudelijk aan de macht geweest. De uitslag van deze verkiezingen is de slechtste voor de LDP sinds de partij in 2009 kort de macht moest afstaan aan een voorloper van de CDPJ.
Als het van Ishiba afhangt, blijft zijn partij ondanks het zware verlies ook nu aan de macht. Ishiba wil naar eigen zeggen een "politiek vacuüm" vermijden. "Ik wil mijn taak blijven vervullen, die eruit bestaat om het leven van de mensen en Japan te beschermen."
Japan is de vierde economie van de wereld. Het land verkeert in moeilijke economische tijden. Na de verkiezingsuitslag zakte de yen, de Japanse munt, naar zijn laagste niveau in 3 maanden. Op geopolitiek vlak zijn er spanningen met China omtrent de strategisch belangrijke Zuid-Chinese Zee en ook Noord-Korea is een heikel dossier in de regio.
Ishiba belooft wel binnen zijn partij "fundamentele hervormingen op het gebied van financiering en beleid" door te voeren. De verkiezingsnederlaag is volgens de premier vooral een gevolg van "het wantrouwen, de argwaan en de woede" bij de kiezers na de schandalen. Hij pleit daarom voor een "wedergeboorte" van zijn partij.
