Oudste boek van Antwerpen uit 1140 voor het eerst getoond aan publiek: "Kan maar 1 dag in de 5 jaar bewonderd worden"

'Het Missaal van Berchem' is het oudste boek dat in Antwerpen gemaakt is en dat goed bewaard is gebleven. Het boek werd geschreven in de 12e eeuw rond het jaar 1140 in de verdwenen Sint-Michielsabdij. Het bestaat uit 208 bladzijden en is volledig in het Latijn geschreven.

"Het boek is volledig handgeschreven in Latijn op perkament door de paters van de abdij", vertelt conservator Steven Van Impe. "De boekdrukkunst was toen nog niet uitgevonden en ook papier was in die tijd zeldzaam. Het is een missaal, dus er staan teksten in die door de priester gebruikt werden tijdens de misvieringen."

"Er staan ook gezangen in, wat toch uitzonderlijk is voor een missaal. We weten nog niet zo goed hoe het precies gebruikt werd en waarom die gezangen daar instaan, daar is meer onderzoek voor nodig."

Het boek is nog maar enkele dagen in de Erfgoedbibliotheek. Daar zal het vanaf nu bewaard worden. "Het is waarschijnlijk rond het jaar 1300 van de Sint-Michielsabdij naar de Sint-Willibrorduskerk in Berchem overgedragen. Daar is het dan honderden jaren bewaard. De Kerkfabriek heeft nu beslist dat ze niet de juiste middelen hebben om het goed te bewaren. Daarom is het nu naar ons gekomen. Het boek is nu thuis, omdat het in Antwerpen gemaakt is. We gaan het nu bewaren in ons magazijn, dat is afgeschermd van licht en stof", legt de conservator uit.

Dat het boek nu getoond wordt, is volgens de conservator uitzonderlijk. "Dat kan ook maar voor een heel beperkte periode, omdat het niet goed tegen licht en stof kan. Zodra de bezoekers weg zijn, gaat het terug naar het magazijn. Slechts 1 dag per 5 jaar mag er een bladzijde openliggen. Het boek werd ook gedigitaliseerd, dus wie interesse heeft, kan het ook daar bekijken, al wordt het moeilijk om de tekst te begrijpen. Maar je kan proberen", zegt Van Impe met een knipoog.

De bezoekers die het boek gezien hebben, reageren verwonderd. Allemaal keken ze met grote ogen naar het eeuwenoude boek. "Ik ben heel blij dat ik het gezien heb, het is heel spijtig voor de mensen die het niet konden zien. Echt uniek om zo'n mooi boek te bekijken", zegt een bezoeker.

"Als je ziet hoe het met de hand geschreven is, dat is echt ongelofelijk", reageert iemand anders."Ik ben onder de indruk dat ik de kans heb gekregen om het boek te zien. Ik ben heel blij dat ik hierheen ben gekomen. Het is ook een prachtige bibliotheek, een hele mooie plek om zo'n bijzonder boek te bewaren", zegt een 3e bezoeker.