Wie (ver)kiest China: Trump of Harris? "Met Trump gaat het risico op een conflict sterk omhoog"

De afgelopen jaren is de relatie tussen China en de VS verwaterd tot een soort 'koude vrede'. 8 jaar geleden beheerste de uitroep "China!" de campagne van Donald Trump: China was voor Trump de boeman die de Amerikaanse welvaart bedreigde. In 2018 voerde Trump hoge invoertarieven in op Chinees staal en aluminium en later ook op zonnepanelen en wasmachines. China antwoordde met invoertarieven op Amerikaanse auto's en varkensvlees. 

Maar ook tijdens de ambtsperiode van president Biden ontdooide de relatie niet echt. Niet alleen behield hij de tarieven van zijn voorganger, hij deed er nog een schepje bovenop: in maart dit jaar voerde Biden 'strategische invoertarieven' in op onder andere Chinese elektrische wagens en halfgeleiders. "We verzetten ons tegen oneerlijke Chinese handelspraktijken" zei hij daarover.  

Dat de aanloop naar de Amerikaanse verkiezingen in China met aandacht gevolgd wordt, merkt ook Kaiser Kuo op, een Chinees-Amerikaanse schrijver en host van de Sinica-podcast . "Hier in Peking zie je overal jonge mensen in koffiebars op hun telefoon de toespraken volgen van Trump en Harris op YouTube, iets waarvoor ze trouwens over de Chinese firewall moeten die Westerse sites censureert. Iedereen vraagt me ook naar mijn mening."  

Op het eerste zicht heeft de modale Chinees op straat en op sociale media meer sympathie voor Donald Trump dan voor Kamala Harris, zegt Kaiser Kuo. "Je hebt Chinezen die zijn autoritaire stijl bewonderen en je hebt mensen die zijn afkeer van 'woke' - lees Westerse - waarden delen. En dan heb je Chinezen die heel cynisch redeneren dat hij slecht is voor de VS en dus goed voor China."

Het afgelopen jaar is de spanning tussen beide grootmachten licht afgenomen, dat bevestigt ook Frans-Paul Vanderputten van het Nederlandse Clingendael instituut. "Eind vorig jaar hebben president Biden en president Xi Jinping elkaar ontmoet tijdens een bijeenkomst in San Francisco. En sindsdien is het wat rustiger in de relatie tussen die twee. En dat komt hen allebei goed uit." 

Volgens Kaiser Kuo is het geen toeval dat Chinezen die beter opgeleid zijn of dichter bij de macht zitten een lichte voorkeur hebben voor Kamala Harris: "Trump heeft nu al aangekondigd dat de invoertarieven voor Chinese producten fors omhoog gaan als hij opnieuw president wordt. Harris zal de economische politiek van Biden wellicht verderzetten, maar ze is niet uit op een nieuwe handelsoorlog."

Maar volgens Frans-Paul Vanderputten zien de Chinezen ook voordelen aan Trump als president. "Hij wordt gezien als iemand die niet heel handig is in het creëren van internationale allianties die de druk op China kunnen vergroten. Dus er zitten voor China zowel voor- als nadelen aan een presidentschap van Trump".

Ondanks zijn harde taal tegenover China kan de Republikeinse presidentskandidaat zijn bewondering voor de Chinese leider Xi nauwelijks verbergen. In een interview met podcasthost Joe Rogan prees Donald Trump de Chinese president Xi Jinping zelfs expliciet. "Hij houdt 1,4 miljard mensen in een ijzeren greep. Of je het nu leuk vindt of niet, hij is gewoon een briljante vent", zei de oud-president.

De democratische kandidaat vice-president Tim Walz heeft dan weer een bijzondere relatie met China: in 1990 werkte hij er een jaar als leraar en ook de jaren nadien keerde hij er vaak terug. Donald Trump heeft het daarom vaak over 'Tiananmen Tim'. "Iemand als Tim Walz zou een bonus kunnen zijn voor onze relatie met China", zegt Kaiser Kuo daarover, "maar de kans dat hij de China-portefeuille krijgt als Harris president wordt is bijzonder klein." 

Nog een heikel punt in de relatie is Taiwan. "Trump heeft al vaker gezegd dat hij Taiwan niet zal verdedigen als China beslist om het eiland aan te vallen", zegt Kaiser Kuo. "Dat lijkt op het eerste zicht positief voor China. Maar toch denk ik dat het risico op een conflict sterk toeneemt als hij opnieuw president wordt. Kamala Harris is daarin veel voorzichtiger." Frans-Paul Vanderputten bevestigt dat. "Dat is een vrees die leeft, en dat komt vooral door de onvoorspelbaarheid van Trump."

Volgens Frans-Paul Vanderputten heeft de stroeve relatie tussen de VS en China ook gevolgen voor ons in Europa. "Naarmate China een moeilijkere relatie met Amerika heeft en ook de economische betrekkingen tussen Amerika en China verder onder druk staan wordt het voor China des te belangrijker om goede economische betrekkingen met Europa te onderhouden. "

Welke kandidaat de machthebbers in Peking uiteindelijk verkiezen, daarover is Kaiser Kuo duidelijk: "Het echte antwoord is: geen van de twee. Maar we kunnen niet in het hoofd van Xi Jinping kijken. Sommige mensen denken dat zijn hoofd in China het enige is dat ertoe doet. Daar ben ik het dan weer niet mee eens."