Crisiscentrum waarschuwt: "Risico op sabotage, cyberaanvallen en fake nieuws neemt toe"

Het risico op sabotage, spionage en cyberaanvallen zit in de lift, volgens het Crisiscentrum. Het is waarschijnlijk dat het zal voorkomen en de impact kan groot zijn. Ook desinformatiecampagnes en fake news worden gevreesd, onder meer omdat ze kunnen zorgen voor verdeling in de maatschappij en radicalisering. Die sabotage kan er dan op gericht zijn om onze maatschappij te ontwrichten.  Het Crisiscentrum ziet een kleine kans op een aanval op bijvoorbeeld een chemische site of een kerncentrale, maar de impact daarvan kan dan wel weer erg groot zijn.

Het risico op een oorlog wordt eerder laag ingeschat, maar niet onmogelijk, “aangezien de geopolitieke en economische spanningen toenemen”. Het Belgische lidmaatschap bij de NAVO houdt in dat ons land snel betrokken kan raken zonder rechtstreeks aangevallen te worden. In dat scenario kan een oorlog veel impact hebben op het personeel van Defensie.

Het Crisiscentrum laat voor de eerste keer de experts waarmee het samenwerkt ver vooruit kijken, naar de periode rond 2050. De risico's daar hebben dan vooral te maken met de klimaatverandering. Door de stijging van de zeespiegel is er een risico op erosie van de kustlijn en een veranderende kustlijn.

Ook 'invasieve soorten', zoals de tijgermug of de Japanse duizendknoop kunnen dan oprukken door het veranderende klimaat. Die nieuwe invasieve soorten kunnen gevaarlijk zijn voor landbouwgewassen, dieren en mensen. Tegen 2050 is ook het risico op dijkbreuken groter, omdat er meer intense regens kunnen zijn, de zeespiegel zal gestegen zijn en de dijken niet altijd goed onderhouden zijn. 

Het Crisiscentrum waarschuwt ook voor ontwrichtende cyberaanvallen. Het kan gaan om het stilleggen van een overheidsadministratie (waardoor er bijvoorbeeld geen pensioenen kunnen worden uitbetaald, of vergunningen worden afgeleverd), maar het kan ook gaan om het lekken of stelen van gevoelige technologische, financiële of medische informatie.

Belangrijk om te weten is dat kritische spelers zoals banken, ziekenhuizen, defensie, justitie verplicht zijn zich te wapenen tegen cyberaanvallen en daarover ook moeten rapporteren.  In het geval van een aanval op vitale infrastructuur is er ook het risico op materiële schade. Bijvoorbeeld aan de gasinfrastructuur of bij bedrijven die afhankelijk zijn van gasbevoorrading. De risicoanalyse van het Crisiscentrum dient als richtlijn voor de verschillende overheden en bedrijfssectoren om preventief noodplannen op te maken. Op die manier kunnen de risico's worden ingeperkt, of in geval van crisis, de impact ervan worden beperkt. 

In de meest recente analyse somt het Crisiscentrum maar liefst 118 risico’s op. Een risico wordt omschreven als het product van waarschijnlijkheid maal de impact. Met andere woorden: hoe waarschijnlijk is de kans op bijvoorbeeld een dijkbreuk (factor waarschijnlijkheid), en als er dan een dijkbreuk is, wat is de impact ervan. Hoe groot is de mogelijke schade? Dat laatste is de factor impact.

De impact kan zich in verschillende domeinen laten voelen. Bij bijvoorbeeld een dijkbreuk kan het gaan om het aantal slachtoffers en gewonden, het aantal ondergelopen vierkante kilometers terrein en opgelopen economische schade (ondergelopen gebouwen, infrastructuur, gewassen, …).

Bij de analyses wordt rekening gehouden met 4 soorten impact: 

• Menselijke impact: aantal doden of gewonden, aantal zieken of geëvacueerden

• Maatschappelijke impact: verstoring vitale en kritische diensten, reputatieschade, …

• Impact op het milieu: getroffen oppervlakte, beschadiging van het ecosysteem

• Financiële impact: mogelijke financiële en economische schade, stijging werkloosheid