Het Belgische onderzoeksschip Belgica -kostprijs 55 miljoen euro- zou geplaagd worden door honderden technische mankementen. De Franse rederij Genavir die de Belgica bemant, probeert de mankementen op te lossen. Maar onze overheid weigert te betalen omdat Genavir de herstellingen te laat zou hebben uitgevoerd. Het leidde tot een bitter juridisch conflict waardoor de Belgica al maanden niet meer kan uitvaren.
"300 mankementen": conflict over technische problemen legt peperdure Belgica al maanden aan de ketting
Luc Pauwels
Gepubliceerd:
Al 4 maanden ligt de Belgica werkloos voor anker, aan de kade in de marinebasis van Zeebrugge. Midden juni zegde Genavir eenzijdig het contract met Belspo, de federale administratie Wetenschapsbeleid, op.
Volgens Genavir zou de Belgica zulke ernstige mankementen vertonen dat de normale werking van het schip in het gedrang komt. De herstelling van die mankementen kost extra geld en vraagt een grotere inzet van de bemanningsleden. Maar Belspo wil daarvoor niet betalen, zo klinkt het bij Genavir.
Lekkende leidingen doen machinekamer onderlopen
De technische problemen waarmee de Belgica kampt zijn blijkbaar niet min. Rémi Balcon, directeur operaties van Genavir, legt uit: "Er zijn er op dit moment nog 300 lopende problemen, sommige zijn echt van belang voor de veiligheid."
"Zo hebben we vastgesteld dat er zwakheden zijn in het koelsysteem dat zeewater binnentrekt. We hadden geperforeerde waterleidingen die lekten, tussen februari en april 2024, waar je toch vragen over kan stellen. De problemen met de lekkende waterleidingen dreigden de machinekamer te doen onderlopen."
Een lekkend koelsysteem, erosieproblemen, de airco waaruit koelgassen ontsnappen, dat stelt problemen voor de veiligheid
Rémy Balcon, directeur operaties Genavir
Maar ook elders zouden er zich problemen voordoen, zegt Balcon. "De hulpmachines die niet werken. Erosieproblemen. Er waren ook problemen met de klimatisatie waar er koelgassen konden ontsnappen."
Bemanning in "noodmodus"
Volgens Rémi Balcon hadden al die technische problemen merkbare gevolgen voor de inzet van zijn bemanning: "We werken in een noodmodus die meer vraagt van onze technische teams."
Wat is Genavir?
Genavir is een dochter van Ifremer , het Oceanische Onderzoeksinstituut van de Franse overheid. Het baat al jaren de Franse Oceanografische onderzoeksvloot uit. Die bestaat uit 10 onderzoeksschepen, meerdere kleine duikboten en technisch-wetenschappelijke apparatuur. Het kwam als beste en goedkoopste uit de Belgische aanbesteding voor de uitbating van de Belgica en levert naar eigen zeggen 13 bemanningsleden (7 Fransen en 6 Letten). Die onderhouden het schip, naast de drie Belgische militairen die het commando over de Belgica hebben.
Cyrille Le Bris, CEO van Genavir, benadrukt dat zijn bemanning heeft gepoogd zoveel mogelijk zaken zelf technisch op te lossen. Maar de mankementen vallen onder de garantieregeling van de bouwer van het schip, de Spaanse scheepswerf Freire Shipyard. Het team van Genavir was naar eigen zeggen taken aan het uitvoeren die niet tot het normale uitbatingscontract behoren.
Zo moesten volgens Le Bris een drietal van zijn mensen permanent aan boord blijven om de mankementen tijdig te kunnen oplossen, zelfs als de Belgica aan de kade lag. "De risico’s op binnendringen van water en dus op lekkages, en het onderlopen van het schip leidden ertoe dat we, toen het schip aan de kade lag, verplicht waren om meer bemanningsleden aan boord te houden dan oorspronkelijk in het contract was voorzien."
Belspo wil niet extra betalen
Volgens de Fransen rijst daar een probleem, want de federale overheidsdienst Belspo weigert voor het extra werk te betalen. Belspo benadrukt dat het wel degelijk heeft betaald voor de normale contractuele inzet van de bemanning.
Het geeft ook toe dat de teams van Genavir effectief extra taken hebben uitgevoerd om een aantal technische mankementen op te lossen. Ook voor het falende koelsysteem, zo stelt David Cox, programmaverantwoordelijke bij Belspo. "Er zijn zeeleidingen, die gebarsten zijn en die op basis van een offerte van Genavir zijn gerepareerd, en die we dus ook hebben betaald". Belspo erkent dat er problemen zijn met het koelsysteem en dat het schip permanent moet bewaakt worden.
"Alle werken die Genavir heeft uitgevoerd voor het verstrijken van de garantieperiode zijn betaald geweest", benadrukt Cox. Want Belspo kon de herstelkosten de eerste 2 jaar verhalen op de Spaanse bouwer van het schip, Freire Shipyard. Maar die garantieperiode liep eind vorig jaar af.
Het schip is momenteel niet zeewaardig
Anonieme scheepvaartexpert
En daar rijst blijkbaar een probleem. Volgens Genavir zijn er nog altijd bijna 300 onopgeloste technische problemen aan de Belgica. Ook de falende koeling eist nog altijd de inzet van extra bemanningsleden. Maar Genavir had die problemen maar sneller moeten oplossen, aldus Cox.
Dat het schip aan de kade ligt en als niet zeewaardig wordt beschouwd, is hun schuld. "Als Genavir oplossingen vindt voor die 300 problemen, dan gaan we die natuurlijk betalen, maar als ze gewoon aan de kade blijven staan en niets van die problemen oplossen, dan gaan we daar natuurlijk niets voor betalen."
Onduidelijk wettelijk arbeidskader
De discussie over de technische problemen, komt bovenop een dispuut over de onduidelijke arbeidssituatie van de bemanningsleden van Genavir. Volgens Belspo is er een klacht gekomen van één van de bemanningsleden, waarna de inspectie overtredingen van de arbeidswetgeving had vastgesteld.
Een goedgeplaatste bron stelt dat er geen sprake was van uitbuiting, maar dat het om administratieve overtredingen ging, die te maken hebben met de onduidelijke status van het schip.
De Belgica is ingeschreven als een hulpvaartuig voor de marine en zou dus onder het militair arbeidsrecht vallen. Het schip heeft ook 3 militairen aan boord: de commandant, eerste officier en eerste stuurman zijn uitgeleend door de Belgische marine. Aan boord heersen dus militaire voorschriften, benadrukt Genavir.
Maar volgens Belspo moet de Franse civiele bemanning op de Belgica behandeld worden als de bemanning van een commercieel schip. Dat houdt onder meer kortere arbeidsshifts in. Dat zou ook zo in de overeenkomst met Genavir staan.
Conflict kan nog maanden aanslepen
Genavir vecht die interpretatie aan en eist ook een vergoeding voor de extra geleverde herstelwerkzaamheden. Daarom heeft het in juni zijn beheerscontract met de Belgische overheid eenzijdig verbroken.
Tot zolang in dit juridisch geschil geen uitweg wordt gevonden, blijft de Belgica aan de kade liggen en worden alle wetenschappelijke missies gestaakt. Bij Belspo hopen ze dat er tegen eind dit jaar een oplossing komt. Maar zeker is dat lang niet.
