Kosten energie-eiland voor Belgische kust swingen de pan uit, grootverbruikers vragen om project stil te leggen

Het 'Prinses Elisabeth-eiland' moest het paradepaardje worden van het federale energiebeleid. 12 hectare nieuw Belgisch grondgebied voor de kust, gebouwd door bekende Belgische baggergiganten Deme en De Nul. De bedoeling is dat het energie-eiland een knooppunt wordt voor de kabels die van de nieuwe windmolenparken voor onze westkust op de Noordzee komen.

Op langere termijn zouden ook andere kabels van andere windmolenparken daarop worden aangesloten. Er werd zelfs gedroomd van een aansluiting tot in Denemarken. Dat zou het voordeel hebben dat windstilte in het ene land gecompenseerd kan worden door windmolenparken elders. Maar al die kabels én de nodige hoogspanningsstations vallen veel duurder uit dan gedacht. Denemarken bergt zijn eigen plannen voor een soortgelijk energie-eiland alvast op wegens te duur. En ook de onderzeese kabel die de Deense windmolenparken met ons energie-eiland zou verbinden komt er voorlopig niet.

Hoogspanningsnetbeheerder Elia bevestigt dat er een "aanzienlijke stijging" van de hoogspanningskosten is. Dat is een gevolg van de Europese versnelling van de Europese klimaatambities en het drijft de prijs op van de kabels en van het materiaal voor de hoogspanningsstations.

Er gaan al langer kritische stemmen op dat het project te ambitieus was. Het energie-eiland werd oorspronkelijk aangekondigd als een kostenbesparend project. De klassieke manier om kabels van offshoreparken via stalen platformen op zee te bundelen en dan aan land te brengen zou veel duurder zijn, klonk het bij minister van Energie Tinne Van der Straeten en hoogspanningsnetbeheerder Elia. 

De oorspronkelijke kostprijs werd geraamd op 2,2 miljard, maar nog voor deze zomer al opgetrokken naar 3,6 miljard en nu zou het dus 7 tot zelfs 8 miljard kunnen worden. Nederland kiest wel voor de klassieke stalen platformen en zal er voor zijn kustlijn 11 bouwen. De projecten zijn al toegekend en blijken omgerekend de helft goedkoper dan het Belgische energie-eiland.

Ook Denemarken raamde de eerste fase van zijn energie-eiland jaren geleden op al meer dan 7 miljard. Bovendien blies de Deense minister van Energie afgelopen zomer het Deense project af, omdat de kosten nog hoger zouden oplopen. Die eerste fase is ongeveer te vergelijken met het Belgische energie-eiland.  

België zou het een pak goedkoper gaan doen, maar dat is dus niet het geval: de aangepaste prijs van het Belgische project komt nu wel heel dicht in de buurt van wat de Denen al jaren geleden hebben ingeschat.

Investeringen in nieuwe hoogspanningsnetten, zoals de nieuwe hoogspanningslijn Ventilus en het energie-eiland, rekent hoogspanningsnetbeheerder door aan bedrijven en aan huishoudens. Die komen op onze stroomfactuur terecht onder de post "transmissie/transport".

Die post zal de komende jaren stijgen, zo kondigde onze energiewaakhond CREG vorig jaar al aan. Die stijging was al vastgelegd en goedgekeurd door de CREG. Vanaf 1 januari komt er al een eerste verhoging. Voor grote bedrijven zoals Nyrstar, BASF, Ineos, Infrabel betekent dat miljoenen euro's extra per jaar. Voor een gemiddeld huishouden komt er per jaar gemiddeld 82 euro bij.

Maar als de investeringskosten voor Elia oplopen, dreigen ook de huishoudens en bedrijven nog meer te moeten betalen. De CREG kijkt dan ook met argusogen naar het dossier. Het blijft de vraag hoever de kosten nog naar beneden kunnen gaan, want het eiland wordt op dit moment al gebouwd én de aanbestedingen voor de elektrische installaties zijn lopende. Febeliec, de federatie van de grote industriële stroomverbruikers, vraagt nu dat die aanbestedingen worden uitgesteld. Die zouden eind dit jaar aflopen. Maar eerst moet duidelijker worden wat de kosten zullen worden, zegt Febeliec.

Maar het ziet ernaar uit dat dat zelfs geen 3,6 miljard meer zal zijn. Want noch de minister, noch Elia ontkennen dat er een nieuwe kostenverhoging zal komen.

4Sea, een samenwerkingsverband van enkele milieuverenigingen zegt wel dat de bouw van het energie-eiland voor de Belgische kust niet overhaast stopgezet mag worden. Dat terwijl verschillende bedrijven die veel energie verbruiken wel oproepen te stoppen.

Maar er valt volgens 4Sea niet te ontkennen dat de off-shore windenergie wel degelijk nodig is. "Een fors uitgebreide elektriciteitsproductie op zee, binnen de draagkracht van de Noordzeenatuur, is essentieel voor onze energiebehoefte tegen 2030", zegt Almut Bonhage van 4Sea.

"4Sea dringt er bij CREG, Elia en de federale regering op aan om constructief samen te werken aan haalbare oplossingen", luidt het verder. De organisatie gelooft ook dat de 7 miljard waar over gesproken wordt maar een raming is en het nog mogelijk is dat de kosten niet zo hoog oplopen.