Het risico op medicatiefouten in woonzorgcentra is opnieuw toegenomen. Dat staat in het jaarlijkse rapport van de Zorginspectie. In 43 procent van de woonzorgcentra gebeurt de registratie van toegediende medicatie niet altijd correct. De medicatie wordt bovendien niet altijd veilig bewaard. De oorzaak? "Het personeelstekort", reageert Johan Staes van VLOZO.
Geen registratie van toediening en onveilige bewaring: risico op medicatiefouten in woonzorgcentra neemt toe
Voor het derde jaar op rij heeft de Zorginspectie het medicatiebeleid van 255 woonzorgcentra streng onder de loep genomen. Daarbij gaan ze procedures en veiligheidsstappen na, zoals het registreren, bewaren en goed labelen van medicatie.
Eerst het goede nieuws: van alle gecontroleerde aspecten bleek 7 op de 10 in orde te zijn. Zo wordt de temperatuur van de koelkasten voor medicatie bijvoorbeeld goed gecontroleerd en wordt medicatie identificeerbaar gehouden tot op het moment van toedienen.
"In de meerderheid van de woonzorgcentra verloopt het heel goed en werkt het medicatiebeleid schitterend", zegt Johan Staes, CEO van VLOZO. Dat is de sectorfederatie van de private zorgondernemers.
Registratie, vervaldata of onveilige bewaring
"Maar de steekproef wijst uit dat er op een aantal plekken nog tekortkomingen zijn", geeft Staes toe. Zo gaat het bijvoorbeeld nog vaak mis bij de registratie van toegediende medicatie.
Zorgpersoneel moet zaken als de dosis en het tijdstip goed noteren, maar dat gebeurt in 43 procent van de woonzorgcentra niet correct. Vooral bij insuline ontbreekt vaak een registratie: in de helft van de zorgdossiers gebeurt dat niet consequent.
Daarnaast ontbreekt in 25 procent van de woonzorgcentra een systeem om de vervaldatum van medicijnen op te volgen en in 33 procent van de rusthuizen wordt de medicatie niet altijd veilig bewaard.
"Medicatieveiligheid is een proces van verschillende stappen dat veel tijd vraagt, er bestaat een grote marge om fouten te maken of zaken te vergeten", reageert Joris Moonens van het Departement Zorg.
"Systematisch registreren, verkleint het risico dat iemand een dosis te veel of te weinig krijgt. Doe je dat niet, dan is er een zeker risico op fouten of zelfs misbruik."
Niet registreren duidt dus niet per se op een fout. "Registratie en toediening zijn 2 verschillende zaken. Het is niet omdat de registratie foutloopt, dat het medicijn niet is toegediend. Maar in een professionele omgeving mogen we toch wel verwachten dat ook die registratie correct gebeurt", zegt Staes van VLOZO.
KIJK: In woonzorgcentrum De Korenbloem in Kortrijk werken ze sinds kort met een nieuw systeem om zo weinig mogelijk fouten te maken.
De oorzaak: het personeelstekort
De oorzaak ligt bij het personeelstekort in de zorgsector, zegt Staes. "Dat zet niet alleen druk op de werknemers die er vandaag zijn. Het tekort wordt ingevuld door het inzetten van tijdelijke werkkrachten. Zij zijn niet altijd vertrouwd met de medicatieprocessen. Dan loopt het al eens fout bij de registratie", zegt Staes.
Ook de uitwisseling van informatie over patiënten en medicijnen moet beter. "Het elektronisch medisch dossier van de arts is bijvoorbeeld niet automatisch toegankelijk voor de woonzorgcentra. Die dossiers moeten we ontsluiten, zodat het personeel altijd beschikt over de meest actuele informatie."
Oplossingen voor personeelstekort nodig
Om het medicatiesysteem op punt te stellen en fouten te vermijden, rekent de sector op het beleid. "We vragen aan de Vlaamse overheid om met een plan te komen om het tekort duurzaam en structureel aan te pakken."
"Men kan ook meervoudig werkgeverschap invoeren in de Vlaamse ouderenzorg als alternatief voor die dure, tijdelijke krachten", zegt Staes. Daarbij kunnen zorgmedewerkers uitgewisseld worden tussen zorginstellingen.
Het Departement Zorg blijft in elk geval controleren. Daarnaast werkt het met de KU Leuven een gedetailleerd kwaliteitshandboek uit dat woonzorgcentra in hun werking kunnen gebruiken. "We proberen op verschillende manieren de woonzorgcentra te ondersteunen en stimuleren", besluit Moonens.
