Rundvee- en schapenhouders moeten in 2025 vaccineren tegen blauwtong, maar krijgen niets terugbetaald

Hoewel het blauwtongvirus stagneert, wordt er nu al nagedacht over volgend jaar. Afgelopen zomer kreeg ons land te maken met een epidemie van het blauwtongvirus met honderden uitbraken, vooral bij schapen. 

In oktober waren er nog 1.868 besmettingen in Vlaanderen. Dat blijkt uit de meest recente cijfers van het FAVV. In Limburg werden er in oktober nog 254 besmettingen genoteerd, waarvan 132 schapen, 114 runderen, 6 geiten en 2 alpaca's.

Intussen worden de cijfers niet meer bijgehouden, maar de gevolgen van het virus zijn nog altijd merkbaar. "Ik ben een vijfde van mijn kudde kwijtgeraakt", vertelt boer Pieter Coopmans uit Herkenrode. "Ik heb dieren die nog altijd mank zijn en dieren waarvan de conditie er sterk op achteruit is gegaan. Het is voor ons tasten in het duister, want we weten niet hoe gezond onze dieren nog zijn. Er zijn bijvoorbeeld ook bezorgdheden over de vruchtbaarheid." 

Dit jaar konden boeren hun vee al vrijwillig laten vaccineren, maar volgens ontslagnemend minister van Landbouw David Clarinval (MR) was dat niet voldoende om de epidemie in te perken. Hij voert daarom voor 2025 een verplichting in van de vaccinatie tegen serotypes 3 en 8 van het blauwtongvirus voor rundvee- en schapenhouders. Runderen moeten daarnaast ook een spuitje krijgen tegen epizoötische hemorragische ziekte (EHD). 

“Vaccinatie is onze eerste verdedigingslijn tegen epidemieën. Zij is niet alleen een essentiële bescherming voor onze veestapel, maar ook een garantie voor de economische toekomst van de hele landbouwsector. Door in te zetten op een strikte preventie, en die te koppelen aan faciliteiten voor de veehouders, verzekeren wij de veerkracht van onze houderijen en de gezondheidsveiligheid van ons land.”

Volgens het FAVV en de Boerenbond heeft een verplichting verschillende voordelen. "Wij hebben vaccineren altijd gepromoot en we zullen dat ook blijven doen", zegt Hélène Bonte van het FAVV. "Als we kijken naar Nederland, waar massaal en vroegtijdig gevaccineerd is, zien we dat het virus daar minder huis heeft gehouden dan hier in België."

"Het zorgt ervoor dat runderen en schapen minder ziek worden en het gaat ook de verspreiding van het virus tegen", klinkt het bij de Boerenbond.

De Commissie Natuur- en Landschapsbeheer daarentegen is geen voorstander van de verplichting. "Wij en ook andere schapenhouders hebben afgelopen zomer gevaccineerd, maar het effect van het blauwtongvirus was bij ons hetzelfde als bij boeren die geen vaccinaties hebben uitgevoerd", zegt Renée Hoebeke van de CNLB en zelf schapenhouder. "We hebben allemaal zware verliezen geleden, met of zonder vaccin. We stellen ons de vraag of dat vaccin wel voldoende werkt om het virus tegen te houden. Er moet eerst meer onderzoek gebeuren naar die vaccins."

Daarnaast zullen de landbouwers zelf moeten betalen voor de vaccinatie. Wel is er afgesproken dat bij vaccinatie houders van schapen, geiten en hertachtigen volgend jaar geen bijdragen moeten storten in het sanitair fonds. Dat sanitair fonds vergoedt landbouwers voor de verliezen in geval van een epidemie. Dat er geen terugbetaling is voor de vaccinatie is een zware klap voor de sector, vindt Hoebeke.

"Het vaccineren zelf heeft ons 6.000 euro gekost, maar daar komen nog andere kosten bij, zoals het laten toedienen van de vaccins en het vangen van de schapen. Dat kost allemaal geld en dan komen we makkelijk aan 10.000 euro. Als je berekent hoeveel de vaccins voor de 2 types van het virus kosten, is dat 8 euro per schaap. Daar komen dan de andere kosten ook nog eens bij. Als je weet dat een bedrijf van een duizendtal ooien een jaarlijkse bijdrage van 200 euro betaalt aan het sanitair fonds, is dat echt waanzinnig. Die 200 euro weegt niet op tegen die 10.000 euro die we moeten betalen. Je zou er bijna mee lachen."

Ook Pieter Coolmans heeft zijn schapen al laten vaccineren, maar ook voor hem was dat een dure rekening. "Ik moest voor mijn 100 schapen zo'n 700 euro betalen, en dat alleen al voor het vaccin. Aan het sanitair fonds betaal ik zo'n 100 euro per jaar."

Ook de Boerenbond vindt het jammer dat de overheid niet tussenkomt. "Ondanks de verplichte vaccinatie vinden we het jammer dat er vanuit de federale overheid niet is ingegaan op onze vraag voor een groepsaankoop van de vaccins om de kosten te drukken. Bovendien is er geen federale tussenkomst voor de vaccinatiekosten. Maar het feit dat veehouders zelf mogen vaccineren, zal ook resulteren in lagere kosten voor de veehouders", klinkt het.

In de periode 2006 - 2008 was er ook al eens een uitbraak van het blauwtongvirus. "Toen werden de vaccins door Europa betaald, dus ik snap niet waarom dat nu niet kan. Vorige week heeft het Waalse gewest nog beslist dat er 17 miljoen euro voorzien wordt voor de landbouwers die getroffen zijn. Dat is misschien wat extreem, maar in Vlaanderen zien we het andere uiterste. Nu worden we echt in de steek gelaten. Ook in onze buurlanden wordt het vaccin gratis aangeboden door de overheid", zegt Hoebeke nog.

Ook de Boerenbond pleit voor Europese steun. "Op Europees niveau blijven wij pleiten voor de activering van de Europese crisisreserve om geleden schade te compenseren. Minister Clarinval steunt ons in deze oproep en heeft een dossier ingediend."