Minister van Onderwijs Zuhal Demir na Pano: "Meer ondersteuning op basis van onderwijsbehoefte dan op basis van label" 

Er is al jaren een sterke toename van autisme- en ADHD-diagnoses bij kinderen en jongeren. Zo'n diagnose is voor veel kinderen nog vaak een toegangsticket voor extra ondersteuning op school, maar niet alle onderzoeken gebeuren op een goede manier. Dat blijkt uit de reportage van Pano. 

Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) stelt zich vragen bij die stijging, en laat ook onderzoeken of er geen overdiagnose is. "We zien dat het aantal leerlingen in het buitengewoon onderwijs enorm aan het stijgen is". Dat is zeker het geval bij buitengewoon onderwijs type 9, specifiek voor kinderen met autisme. Demir stelt dat we dubbel zoveel autisme-diagnoses zien bij leerlingen als bij de gemiddelde bevolking. "Dus er is wel iets aan de hand."

Experts in de reportage pleiten ervoor om een diagnose als toegangspoort tot hulp los te laten. "Ouders zoeken een label omdat ze daarmee de deur naar hulpverlening kunnen openen, en dat is een systeemfout", zegt Stefan Grielens, algemeen directeur van het Vrij CLB Netwerk. 

Demir volgt de mening van Grielens. "We moeten kijken hoe we aan de onderwijsbehoefte van een kind kunnen voldoen door méér ondersteuning te bieden op basis van die behoefe dan op basis van een label." 

Ook de Vlaamse Vereniging voor Autisme sluit zich aan bij de oproep van Grielens: "Scholen moeten sneller en flexibeler ondersteuning kunnen bieden, zonder dat dit gekoppeld is aan formele attesten."

"Hulp is vandaag nog te vaak afhankelijk van het kunnen voorleggen van een officieel attest. Dit creëert een situatie waarin gezinnen die geen privé-diagnose kunnen betalen, achterblijven zonder de nodige hulp", aldus de vereniging. 

In het gewoon onderwijs kunnen leerlingen ook zonder externe diagnose extra hulp krijgen. CLB's kunnen bijvoorbeeld zelf beslissen of er leersteun nodig is. Alleen zijn die regels te weinig gekend volgens Grielens.

"Er is inderdaad al heel wat ondersteuning, kijk ook naar de leersteuncentra die we hebben. We zien ook dat heel wat scholen individuele maatregelen nemen, bijvoorbeeld door extra zorg te bieden dankzij een zorgcoördinator", reageert Demir. "Maar we moeten dat inderdaad wel samen met het CLB wel veel beter communiceren." 

"We hebben in het regeerakkoord afgesproken dat we een overleg organiseren met het hele onderwijsveld om te kijken hoe we dat gaan doen." 

Maar zijn die inspanningen en hulpmiddelen wel voldoende? Zo vertellen de ouders van Nanou (9), een meisje met autisme dat in het gewoon onderwijs lesvolgt, dat ze voor hun dochter tóch een externe diagnose nodig hadden om een leerondersteuner te krijgen in de klas, door een gebrek aan mensen en middelen

De komende legislatuur is er volgens Demir extra financiering voor de leersteuncentra. "Ik zal ook kijken, samen met de onderwijswereld en de CLB's, hoe we die extra financiering zeer gericht kunnen gebruiken." Daarnaast komt er volgens de minister een capaciteitsuitbreiding, met een budget van 370 miljoen euro, waarbij prioritair ingezet wordt op het buitengewoon onderwijs. 

"Maar", zo benadrukt de minister Demir nogmaals, "alles begint bij de juiste diagnose. Ouders zijn op zoek naar de juiste hulp voor hun kind, maar diagnoses moeten verlopen via de regels van de kunst", zegt Demir.

Ook de Vlaamse Vereniging voor Autisme hecht veel belang aan een juiste en tijdige diagnose. "Ouders en kinderen hebben het recht om te weten wat er aan de hand is, zodat zij erkenning krijgen voor hun ervaringen en gericht ondersteund kunnen worden. Een diagnose biedt niet alleen toegang tot hulp, maar ook duidelijkheid en rust voor het gezin."

"Elk kind moet de juiste zorg krijgen wanneer het die nodig heeft, aan een betaalbare prijs", begint de nieuwe minister van Welzijn Caroline Gennez (Vooruit) haar betoog. "Het kan niet dat sommige ouders honderden euro’s moeten betalen voor een diagnose voor hun kind. In deze legislatuur zullen we 70 miljoen euro extra investeren in de geestelijke gezondheidszorg in Vlaanderen, zodat we de wachttijden kunnen terugdringen."

Gennez vindt ook dat de Pano-reportage andere belangrijke vragen oproept. "Wordt er niet te snel een etiket geplakt op kinderen? En kan er niet meer brede ondersteuning komen op de klasvloer? Ik ben dan ook tevreden dat collega-minister Demir zal bekijken hoe de zorg op school voor kinderen met een bepaald leer- of gedragsprobleem versterkt kan worden."