Donald Trump neemt afstand van 'Project 2025', Democraten maken er gretig gebruik van in campagne

"Wat jullie vanavond gaan horen, is een gedetailleerd en gevaarlijk plan. Project 2025 is het plan dat Trump wil implementeren als hij terug verkozen wordt." Democratisch presidentskandidate Kamala Harris opende tijdens het presidentiële debat van 10 september meteen het vuur op haar tegenkandidaat. 

"Ik weet niets over Project 2025", antwoordde Trump. 

Trump blijft ontkennen, de Democraten blijven in de aanval gaan. Op Harris' website staat telkens naast haar beleidsvisie, wat 'Trumps project 2025 Agenda' over dat onderwerp zegt. Ook tijdens de Democratische Conventie is Project 2025 dé strategie om de radicale ideeën van de conservatieve leiders bloot te leggen.

Project 2025 is een draaiboek voor de volgende Republikeinse president. Het stippelt stap voor stap uit hoe de president grondige veranderingen kan doorvoeren in het Witte Huis. Het document van welgeteld 922 pagina's weidt uit over het belang van christelijke waarden in de Amerikaanse samenleving "die nu door woke overheerst wordt". Het voorgestelde beleid gaat van het verbieden van pornografie tot het opzetten van een streng anti-abortusbeleid en het terugschroeven van klimaatmaatregelen.

The Heritage Foundation is de conservatieve denktank die achter het project zit. Ze verzamelden maar liefst 22 miljoen dollar om de doelen van het draaiboek te kunnen uitvoeren. Daarbovenop krijgen ze de steun van een honderdtal rechtse organisaties.

De Amerikaanse nieuwszender CNN stelt vast dat zeker 140 mensen die voor Trump werkten, betrokken zijn bij Project 2025. 6 van Trumps voormalige kabinetssecretarissen schreven actief mee aan het draaiboek.

Onder hen, John McEntee, senior advisor van Project 2025. McEntee is de voormalige personeelsdirecteur van Donald Trump én romantisch matchmaker van dienst. Dankzij zijn app The Right Stuff kunnen singles die rechts stemmen de liefde vinden. Via zijn veelbekeken TikTok-kanaal geeft hij je alvast een voorproefje van hoe een date night met hem zou verlopen. 

Trumps pogingen om afstand te nemen van het project lijken tevergeefs sinds het opduiken van een foto waarop hij poseert met Kevin Roberts in een privéjet.

Roberts is sinds juli de spilfiguur achter Project 2025. Zijn voorganger, Paul Dans, stapte toen na aanhoudende kritiek op. Kevin Roberts is ook de voorzitter van The Heritage Foundation.

Roberts zegt zelf dat de overlap tussen Project 2025 en Trumps beleidsvisie "enorm" is. Het is hun doel om "Trumpisme te verankeren in de Amerikaanse staat". Er wordt in het draaiboek dan ook zeker 312 keer verwezen naar Donald Trump.  

De Heritage Foundation-leider laat intussen weten dat hij begrijpt waarom Trump volhoudt dat hij niets te maken heeft met Project 2025. "Trump toont dat hij een groot leider is die begrijpt dat hij in een bepaalde nieuwscyclus zit waarin Project 2025 fout geportretteerd wordt. Hij maakt hier een tactische keuze. Maar een keer dat hij verkozen is, kunnen we opnieuw samenzitten."

De discussie rond Project 2025 is duidelijk nog niet afgelopen. En zo lang de campagne loopt, bezorgt dat Trump politieke kopzorgen. Onder meer omdat analisten erop wijzen dat het draaiboek zwart-op-wit plannen uitlijnt om de democratie te ondermijnen en meer macht naar de president toe te trekken.

"Wilt u in aanmerking komen voor functies bij het presidentieel bestuur? Stuur dan vandaag je CV nog door", pronkt bovenaan op de Project 2025-website. Human Resources klinkt misschien niet als iets dat veel controverse oplevert. Maar toch zeggen analisten dat het 'personeel-hoofdstuk' van Project 2025 de grootste, ondemocratische verandering is die het project wil doorvoeren.

The Heritage Foundation is al even bezig met het verzamelen van conservatieve werkkrachten in een database. Kandidaten worden ook gescreend op hun politieke overtuiging.

Het idee is dat Trump dan de macht heeft om duizenden ervaren ambtenaren te ontslaan én te vervangen door loyale medewerkers uit die database. Die nieuwelingen kunnen dan bijvoorbeeld terechtkomen bij de US Food and Drug Administration (FDA). Als zij het beleid van Project 2025 over abortus volgen, zullen ze abortuspillen als gevaarlijk labelen. Op die manier kan de president de wetgeving rond abortus verstrengen zonder langs het Congres te passeren.

Dit alles kan in werking gesteld worden door Schedule F. Dat is een maatregel die Trump op het einde van zijn ambtstermijn invoerde, waarbij beleidsfuncties binnen de overheid hun civiele bescherming zouden verliezen. De ambtenaren die daaronder vallen kunnen dan makkelijker ontslagen worden. De officiële uitleg? "Flexibiliteit en verantwoording aan de president verbeteren." Volgens critici zou het net zorgen voor de ondergang van de neutrale expertise in overheidsinstellingen.

President Joe Biden trok Schedule F snel weer in en voerde regels in die het zouden bemoeilijken in de toekomst. Maar zowel Trump als Project 2025 maken duidelijk in hun beleidsvisies dat ze Schedule F terug tot leven willen roepen als de Republikeinen winnen.

Volgens analisten wil Project 2025 niet enkel de macht van de president uitbreiden, maar tegelijk de vrijheid van de burgers inperken. Ze willen "de administratieve staat ontmantelen". De gevolgen kunnen vergaand zijn. We duiken even in het draaiboek.

Project 2025 streeft naar een traditionele maatschappij waarin de rechten van verschillende groepen (vrouwen, LGBTQ-personen, migranten) teruggedraaid worden. Het draaiboek staat vol met verwijzingen naar 'woke' (wordt 35 keer vernoemd), 'communisme' (144 keer), gender (111 keer) en abortus (199  keer). 

Op vlak van abortus stelt The Heritage Foundation een hele resem aan beperkingen op abortus voor. De denktank wil de werkgroep voor reproductieve gezondheidszorg vervangen door een anti-abortus-werkgroep. Daarnaast willen ze financiële bijstand schrappen voor mensen die moeten reizen om een abortus te krijgen. De organisatie voor familieplanning Planned Parenthood zou geen budget meer krijgen. 

Project 2025 stelt zich ook radicaal op tegen genderdiversiteit en homoseksualiteit. Het wijst op "het gevaar van operaties voor transpersonen" en op het belang van 'de biologische familie'. Het document stelt het zo: "Mannen en vrouwen zijn een biologische realiteit. Een getrouwde man en vrouw zijn de ideale, natuurlijke familiestructuur omdat alle kinderen het recht hebben om opgevoed te worden door de man en vrouw die ze verwekt hebben."

Ook pornografie is volgens de denktank in strijd met de vrijheid van de Amerikaanse burger. Met pornografie doelt Project 2025 onder meer op 'woke'-educatie in scholen, zoals LGBTQ-thema's in het lesaanbod of les over 'critical race theory' en 'gender ideology'. "Iedereen die het maakt en verspreidt, zou een gevangenisstraf moeten krijgen."

Om de werking van de staat efficiënter te laten verlopen, stelt Project 2025 voor om heel wat onafhankelijke overheidsinstellingen, zoals het departement van justitie, onder directe controle van de president te plaatsen. Een duidelijke stap in het verbreken van de scheiding der machten. Critici vrezen dat de president zo tegenstanders buitenspel kan zetten en onderzoek naar zichzelf kan tegenhouden.

Ook het Amerikaanse federaal onderzoeksbureau FBI - "een organisatie met vreselijk en rot leiderschap", volgens Kevin Roberts - moet een transformatie ondergaan en direct aan de president rapporteren. 

Verder mag het Witte Huis zich niet bemoeien met onderwijs. Het draaiboek wil het departement van onderwijs ontmantelen en naar de staten doorverwijzen, iets waar Trump zelf ook een speerpunt van maakt in zijn programma.

Het project wil de maatregelen om de klimaatcrisis te bestrijden, de kop indrukken en ervoor zorgen dat er een overvloed is aan energie voor de Amerikaanse families. "Stop de oorlog op olie en aardgas", luidt het. 

De denktank wil bijvoorbeeld ook de NOAA ontmantelen. Dat is de National Oceanic and Atmospheric Administration, waar ook de dienst voor weers- en orkaanvoorspellingen onderdeel van is.

Tot slot is migratie een van de meest omstreden hoofdstukken van Project 2025. Veel punten komen overeen met Trumps beleid. Zo willen de auteurs meer budget voor het bouwen van de muur op de grens met Mexico. En beloven ze "het grootste deportatieprogramma in de Amerikaanse geschiedenis".

Het is in de Verenigde Staten niet ongewoon dat een denktank voorstellen doet voor een mogelijke president. The Heritage Foundation is al actief sinds 1973.

Onder meer voormalig president Ronald Reagan haalde inspiratie uit de documenten van de denktank. Hij gebruikte twee derde van de voorstellen om aan zijn neoliberale droom te bouwen.

Het blijft gissen of Trump Project 2025 zal uitvoeren als hij president wordt in 2025. Hij blijft in elk geval moeite doen om afstand te nemen van het project. Zijn transitieteam laat weten dat ze niemand van Project 2025 zullen rekruteren. "Al kan die belofte veranderen na zijn toetreding", zegt voormalig leider van het transitieteam Myron Ebell. "Ik zie dit als een politieke tactiek, niet als een permanente ban."