Forse toename spoedopnames door onder meer huisartsentekort en wachtlijsten

Door het groeiende huisartsentekort hebben steeds meer patiënten geen vaste huisarts meer. Bij een acuut medisch probleem kunnen zij alleen op spoedgevallen terecht. In bepaalde medische specialismen zijn er lange wachtlijsten. Door zich op spoedgevallen aan te melden, kan een patiënt die proberen te omzeilen.

Daarbij speelt ook een mentaliteitswijziging: patiënten verwachten vandaag meteen een antwoord op hun zorgvraag, ook al is die vanuit medisch perspectief niet dringend. Geld speelt ook een rol. Minder gegoede patiënten blijken vaker gebruik te maken van spoed.

De cijfers komen uit een rapport van de Cel Doelmatige Zorg van het RIZIV, en zijn gebaseerd op de aangerekende honoraria voor de dringende opvang van een patiënt op de spoedgevallendienst. Het gaat alleen om patiënten die de dag zelf het ziekenhuis konden verlaten. Uit de cijfers blijkt dat het aantal spoedopnames in ons land de afgelopen 2 jaargestegen is met zo'n 8 procent. 

In 2023 werden 3.127.472 dergelijke prestaties aangerekend in Belgische ziekenhuizen. Omdat soms meerdere prestaties voor dezelfde patiënt worden aangerekend, ligt het werkelijke aantal patiënten lager. De Cel schat dit op 2.187.852 voor het jaar 2023, of 18.991 per 100.000 Belgen. Dat aantal is sinds 2021 fors gestegen - niet alleen in Wallonië en Brussel waar traditioneel vaker gebruikgemaakt wordt van spoed, maar ook in Vlaanderen.

In 2023 kostten de honoraria voor opnames op spoed 99 miljoen euro aan de ziekteverzekering, met een gemiddelde kostprijs per patiënt van 45,39 euro. Sommige patiënten met niet-dringende klachten zouden goedkoper geholpen kunnen worden in de eerste lijn. De vraag is of België het gebruik van de spoedgevallendienst in niet-levensbedreigende situaties niet moet afremmen, bijvoorbeeld door een verplichte voorafgaande triage, aldus Artsenkrant.

In Limburg is het aantal opnames de laatste 2 jaar gestegen met zo'n 10 procent, de grootste stijging in Vlaanderen. Ook in het Vesaliusziekenhuis in Tongeren merken ze een stijging. Daarom lanceert het ziekenhuis samen met de huisartsenwachtpost een sensibiliseringscampagne.

"Vooral het aantal gevallen waarbij de patiënt het ziekenhuis de dag zelf nog mag verlaten stijgt bij ons", vertelt Sarina Simenon van AZ Vesalius. "Mensen wenden zich tot de spoeddienst omdat ze niet snel genoeg bij de huisarts terecht kunnen. Maar dat is niet altijd de beste oplossing. Daarom starten we met een campagne waarin we uitleggen waar mensen naartoe kunnen als ze medische hulp nodig hebben."

"Mensen maken zich zorgen als ze medische klachten hebben en de 1e reflex is dan om naar de huisarts te gaan. Maar door het tekort zijn die huisartsen niet altijd even snel bereikbaar. Dan weten de mensen niet waar ze naartoe moeten en gaan ze naar de spoed. Maar daar moeten ze soms urenlang wachten omdat er ergere gevallen tussenkomen. Door de mensen via flyers en onze sociale mediakanalen te informeren over wat ze kunnen ondernemen, hopen we dat we die stijging kunnen tegengaan."

Na de herfstvakantie worden de flyers verspreid.