In de slaapkamers van meer dan 100 onderzochte huizen in Vlaanderen en Nederland zijn pesticiden gevonden. Het gaat om een onderzoek van Velt, de Vereniging voor Ecologisch Leven en Tuinieren, voornamelijk bij gezinnen die in de buurt van een akker of boomgaard wonen. Volgens professor Pieter Spanoghe (UGent) is er weinig reden tot ongerustheid.
Pesticiden gevonden in de slaapkamers van 100 huizen op het platteland in Vlaanderen en Nederland
Wim De Maeseneer
Gepubliceerd:
Sluipen schadelijke pesticiden onze huizen binnen en in welke hoeveelheden? Dat wilde Velt te weten komen met het burgeronderzoek SOS Slaapkamer. 112 Vlaamse en Nederlandse huishoudens, die voornamelijk in de buurt van akkers of boomgaarden wonen, lieten daarvoor het stof uit hun slaapkamer analyseren op de aanwezigheid van pesticiden.
Wat blijkt? In alle stofstalen werden pesticiden teruggevonden en meer dan verwacht. Gemiddeld werden er 21 verschillende pesticiden teruggevonden, gaande van 6 in de slaapkamer met het laagste aantal, tot 52 in die met het hoogste aantal pesticiden. In totaal zijn er 137 verschillende pesticiden aangetroffen.
Hoe werden deelnemers geselecteerd?
Bijna 3.000 Vlaamse en Nederlandse deelnemers gaven zich op voor het onderzoek. Deelnemers die zelf pesticiden in de tuin en bestrijdingsmiddelen tegen ongedierte binnenshuis gebruiken werden uitgesloten. Ook wie aangekochte kamerplanten in de slaapkamer heeft staan, mocht niet meedoen.
Uiteindelijk werden willekeurig 112 deelnemers gekozen voor een stofstaal. 102 wonen op minder dan 250 meter van minstens een landbouwakker en/of boomgaard. Een groep van 10 mensen uit een verstedelijkte omgeving werd als controlegroep gebruikt.
Veel teruggevonden pesticiden zijn bestrijdingsmiddelen die in de landbouw worden gebruikt. Maar als je naar de meest voorkomende pesticiden kijkt, en de grootste concentraties, dan vallen vooral bestrijdingsmiddelen tegen insecten op. Zo werd bijvoorbeeld in 96 van de 112 slaapkamers de insectenwerende stof DEET gevonden, die vaak gebruikt wordt in muggensprays.
Ook pesticiden die dienen voor de behandeling van huisdieren (zoals pipetjes en halsbandjes tegen vlooien en teken) komen vaak terug. Er werden gemiddeld meer pesticiden gevonden in de slaapkamers van huizen dicht bij een akker en/of boomgaard, én waar minstens een hond of kat woont.
Hoe gevaarlijk is het voor de gezondheid?
Van pesticiden is bekend dat ze schadelijk voor de gezondheid kunnen zijn als je eraan wordt blootgesteld. Velt maakt zich daarom zorgen over de resultaten. "Van de 21 pesticiden die we gemiddeld per slaapkamer terugvinden, zijn er gemiddeld 7 stoffen die hormoonverstorend kunnen zijn", zegt Geert Gommers van Velt.
"4 à 5 stoffen hebben een aantoonbare, negatieve impact op de vruchtbaarheid en nog eens 4 zijn giftig voor het zenuwstelsel. In 43 van de 112 slaapkamers was er ook minstens 1 pesticide die mogelijk kankerverwekkend is. Dat baart ons toch wel zorgen. Zeker in een slaapkamer hadden we zulke resultaten niet verwacht."
Toch is er weinig reden tot ongerustheid, zegt professor gewasbescherming Pieter Spanoghe (UGent). "We weten uit vorig onderzoek dat we als mens ongeveer 10 microgram stof per dag inademen. Dat betekent dat je de gemeten concentraties pesticiden uit dit onderzoek moet delen door 100 miljoen. Wat overblijft, zijn heel lage concentraties. De risico's zijn dan ook bijzonder laag."
Opvallend: ook het insecticide DDT werd teruggevonden in 38 stalen. "DDT is al 50 jaar verboden in de landbouw in België. Ook als verdelgingsmiddel tegen ongedierte is het al tientallen jaren verboden. Toch vinden we in 1 op de 3 slaapkamers DDT terug in het stof", zegt Gommers.
"Blijkbaar is dat een stof die heel moeilijk afbreekt. Elk jaar worden er pesticiden verboden, maar het is dus de vraag hoelang we die resten nog blijven terugvinden." Ook uit eerder onderzoek bleek al dat DDT en andere pesticiden werden teruggevonden in de nesten van dode kool- en pimpelmezen in Vlaanderen.
Voor professor Spanoghe is de meest opvallende conclusie dat niet alleen land- en tuinbouwers een verantwoordelijkheid hebben, maar ook wij als bewoners. "Meestal is de landbouwsector kop-van-jut. Maar als je kijkt naar welke stoffen het vaakst teruggevonden worden in de slaapkamers, dan zijn dat vooral stoffen uit muggensprays, houtbeschermingsproducten, en producten voor de behandeling van honden en katten."
Alle resultaten zijn terug te vinden op de website SOS Slaapkamer .
Regionaal nieuws uit Limburg
Gepubliceerd:
