Meer dan 600 meldingen in eerste jaar van Vlaams meldpunt grensoverschrijdend gedrag

Sinds een jaar kunnen mensen die grensoverschrijdend gedrag binnen sectoren van de Vlaamse overheid willen melden, terecht bij het extern Vlaams meldpunt. Dat kan gaan van meldingen over pestgedrag binnen de sportclub tot meldingen van ongepast seksueel gedrag in een cultuurhuis of in het onderwijs.

"We dienen vooral als een stok achter de deur wanneer een melding intern niet goed verloopt of mensen geen vertrouwen hebben in het interne meldpunt van hun organisatie", vertelt coördinator Annick Deblauwe. 

"Zo helpen we melders om met begeleiding het probleem toch aan te kaarten bij de betrokken organisatie. Daarnaast bieden we ook herstelgesprekken aan met plegers of kunnen we doorverwijzen naar andere hulpverleners of politie." 

Het meldpunt kreeg het afgelopen jaar 645 meldingen over grensoverschrijdend gedrag binnen. Vooral vrouwen komen aankloppen, al komt 1 op de 3 meldingen van een man. 60 procent van de melders zijn zelf het slachtoffer van grensoverschrijdend gedrag. Over psychisch geweld en ongewenst seksueel gedrag kwamen de meeste meldingen binnen. 

"Meer dan 600 meldingen, daar zijn wij best wel tevreden mee. Zeker als je weet dat er bij de opstart erg veel argwaan was vanuit bestaande hulporganisaties en meldpunten. Ze zagen ons als concurrentie. Voor ons is dit het bewijs dat het meldpunt wel degelijk noodzakelijk is. Ondertussen krijgen we zo’n 20 meldingen per week binnen." 

Ook de hulplijn 1712, één van de organisaties die zich aanvankelijk kritisch uitliet, gaat daarmee akkoord. "We vinden het vooral belangrijk dat mensen verschillende opties hebben om hulp te zoeken die aansluit bij hun noden", vertelt coördinator Kasia Uzieblo. "Verder wachten we vooral af hoe de samenwerking met het meldpunt vorm zal krijgen."

1 op de 5 meldingen ging over grensoverschrijdend gedrag binnen het onderwijs en dan vooral in lagere en middelbare scholen. Dat hoeft niet te verwonderen, want het onderwijs is één van de grootste sectoren binnen de Vlaamse overheid.

"De meldingen zijn erg divers", zegt Deblauwe. "Zo hebben we ouders die melding maken over grensoverschrijdend gedrag ten aanzien van hun eigen kind. Daarnaast komen ook leerkrachten aankloppen over pesterijen of slecht leiderschap van collega’s. Of ze melden ongerustheden naar leerlingen toe."

"We krijgen ook meldingen van leerkrachten die zichzelf identificeren als de pleger. Ze komen naar ons omdat de procedures op school niet goed lopen. Zo krijgen ze bijvoorbeeld een tijdelijke schorsing, maar worden ze niet geholpen wanneer ze opnieuw voor de klas moeten staan. Terwijl er intussen wel heel wat roddels bij de leerlingen zijn rondgegaan." 

Het meldpunt waarschuwt voor het ontstaan van een heksenjacht of angstcultuur. "We willen organisaties echt oproepen om zoveel mogelijk openlijk te praten over grensoverschrijdend gedrag. We zien vaak situaties waarbij er enkel geruchten zijn over een bepaalde persoon. Organisaties weren die vermeende pleger dikwijls in plaats van eerst in gesprek te gaan. Bovendien is dat ook niet altijd wat het slachtoffer wenst." 

De vraag naar een extern Vlaams meldpunt kwam aanvankelijk mee vanuit het hoger onderwijs, na een Pano-reportage 2 jaar geleden. Tientallen doctoraatsstudenten getuigden daarin over machtsmisbruik en pesterijen aan hun universiteiten, maar meldingen daarover bij interne meldpunten leverden weinig op. 

36 mensen uit het hoger onderwijs deden intussen beroep op het Vlaams meldpunt. 17 meldingen kwamen binnen over hogescholen, 15 over universiteiten en 4 meldingen gingen specifiek over doctoraatsstudenten. 

"Het is moeilijk om dat cijfer in te schatten, omdat we geen zicht hebben op het totale aantal meldingen binnen het hoger onderwijs. Maar we merken dat er nog niet veel studenten op de hoogte zijn van het Vlaams meldpunt", vertelt Nele Van Hoyweghen van de Vlaamse Vereniging van Studenten. 

Nochtans vermelden verschillende universiteiten en hogescholen het meldpunt wel op hun website. "Er bestaan al langer externe mogelijkheden voor studenten en personeel van de KU Leuven om een melding te doen. Bijvoorbeeld via de externe preventiedienst Idewe", zegt woordvoerder Emmanuel Rottey.

"Maar een minderheid van de meldingen komt daar terecht en dat aandeel daalt ook. Het Vlaams meldpunt komt daar dus nog eens bovenop als mogelijkheid. Bovendien zijn er natuurlijk ook verschillende interne onafhankelijke meldingsopties die vaak worden gebruikt."

Hoewel het meldpunt daar eigenlijk niet voor bedoeld is, gingen 4 op de 10 meldingen die binnenkwamen over grensoverschrijdend gedrag in de privésector. "We moeten die meldingen vandaag onontvankelijk verklaren en kunnen de melders enkel warm doorverwijzen naar andere hulplijnen", vertelt Deblauwe. "Dat is jammer, want de cijfers tonen aan dat er ook vanuit die sector een grote nood is aan een centraal meldpunt."

"Het afgelopen jaar hebben we heel wat expertise opgebouwd rond de preventie en procedures van grensoverschrijdend gedrag binnen organisaties. We zijn daarom zelf vragende partij om ook ondersteunende gesprekken aan te bieden aan melders uit de privésector."

Maar daarvoor moet het Vlaams meldpunt natuurlijk wel eerst wettelijk bestaan. Want het decreet dat voor de officiële oprichting van het meldpunt moest zorgen, is nog altijd niet goedgekeurd door de Vlaamse regering. "Daardoor merken we bij sommige sectoren nog wat terughoudendheid om ons bekend te maken."