Een uiterst nipte meerderheid van de Moldaviërs kiest ervoor om het pad naar lidmaatschap van de Europese Unie in de grondwet te verankeren. Dat blijkt uit de bijna volledige resultaten van het referendum dat gisteren werd gehouden. Zowel de pro-Europese president Sandu als Rusland stelt zich vragen bij de zeer nipte uitslag.
Flinterdunne meerderheid van Moldaviërs kiest in referendum voor Europees lidmaatschap
In het referendum mocht de bevolking zich uitspreken over de vraag of het doel om lid te worden van de Europese Unie in de grondwet moet worden vastgelegd, ook al zijn de toetredingsgesprekken eigenlijk al begonnen. Moldavië werd in juni 2022 samen met Oekraïne erkend als kandidaat-lidstaat, een rechtstreeks gevolg van de Russische invasie in Oekraïne eerder dat jaar.
De bedoeling van het referendum is om de huidige pro-Europese koers te verankeren in de grondwet. De pro-Europese president Maia Sandu startte de toetredingsgesprekken op en "wil niet halverwege stoppen".
Een heel kleine meerderheid van de Moldaviërs gaat daarmee akkoord. Met meer dan 99 procent van de stemmen geteld, is het ja-kamp met 50,4 procent zeer nipt aan de winnende hand.
Eerder vandaag leken de neen-stemmers het te gaan halen. Met 90 procent van de stemmen geteld, waren ze goed voor 53 procent van de stemmen. Maar de stemmen van heel wat Moldaviërs in het buitenland, die vooral voorstander van de Europese koers lijken te zijn, hebben de uitslag doen kantelen.
Dat de uitslag zo nipt is, had niet iedereen verwacht. President Sandu sprak eerder vandaag over fraude. "Criminele groeperingen, die samenwerken met buitenlandse machten die vijandig staan tegen onze nationale belangen, hebben ons land met tientallen miljoenen euro's, leugens en propaganda aangevallen om ons land in onzekerheid en instabiliteit te storten."
Volgens Sandu zouden zo'n 300.000 kiezers omgekocht zijn. Zo'n 1,4 miljoen mensen kwamen naar de stembus. Bijna 750.000 kiezers stemden voor, ruim 736.000 kiezers stemden tegen.
Nadat duidelijk was geworden dat het ja-kamp het zou halen, zei Sandu dat het Moldavische volk "eerlijk gewonnen heeft in een onrechtvaardige strijd", verwijzend naar Russische inmenging. "Dankzij jullie, beste Moldaviërs, hebben we de eerste slag gewonnen in een moeilijke strijd die de toekomst van ons land zal bepalen."
Rusland: "Geen vrije verkiezingen"
De Moldavische veiligheidsdiensten hadden al voor de stembusgang gewaarschuwd voor omkoping en pro-Russische desinformatie.
Rusland spreekt die inmenging tegen en eist daarvoor bewijzen. Het Kremlin, het kantoor van de Russische president, draait de rollen zelfs om en merkt op dat de kanteling van de uitslag van neen naar een nipte ja "veel vragen oproept". Volgens het Kremlin zijn de verkiezingen niet vrij verlopen en is de kanteling van de uitslag "moeilijk om uit te leggen".
De Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE), die waarnemers naar de verkiezingen stuurde, zegt dat de verkiezingen "goed georganiseerd" zijn, maar de campagne ontsierd werd door buitenlandse inmenging en actieve pogingen tot desinformatie.
Moldavië "wil Europese toekomst"
Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen verwelkomt de uitslag van het referendum, ook al is die heel nipt. "Geconfronteerd met de hybride strategieën van Rusland laat Moldavië zien dat het onafhankelijk is, dat het sterk is en dat het een Europese toekomst wil", schrijft Von der Leyen op het sociale netwerk X.
Presidentsverkiezingen
De nipte uitslag van het referendum overschaduwt de andere verkiezingen die gisteren werden gehouden. De Moldaviërs moesten namelijk ook een nieuwe president kiezen. Zittend president Sandu won die met 42 procent van de stemmen. Zij zal het in de tweede ronde, op 3 november, moeten opnemen tegen de pro-Russische voormalige openbaar aanklager Alexandr Stoianoglo, die ongeveer 26 procent haalde.
