De klimaatverandering draagt wereldwijd bij tot een toename van natuurbranden. Dat blijkt uit een nieuw internationaal onderzoek waaraan de VUB deelnam. Dat klinkt logisch, maar dat is het niet per se, omdat door menselijke activiteiten heel wat bosgebied versnipperd raakt, waardoor natuurbranden zich minder makkelijk verspreiden. De Afrikaanse savanne is zo'n gebied met een dubbele impact.
Steeds meer natuur brandt af door klimaatverandering, ondanks menselijk ingrijpen
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
Onderzoekers uit onder meer Zwitserland, Canada, Colombia, China, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en dus ook België hebben geavanceerde klimaatmodellen en natuurbrandmodellen gebruikt om de impact van de klimaatverstoring te simuleren.
Daarbij werd een vergelijking gemaakt tussen een wereld met en zonder klimaatopwarming, door de computermodellen te vergelijken met historische satellietdata. "We stellen vast dat er in veel regio's meer oppervlakte verbrand wordt door de klimaatverandering", zegt Seppe Lampe, klimaatwetenschapper aan de VUB en 1 van de 2 hoofdauteurs van de studie.
Tegenstelling in de cijfers
De conclusie lijkt misschien voor de hand te liggen, maar dat is ze niet, want meer menselijke activiteiten veroorzaken meestal een afname van het verbrande oppervlak. "Landschapsveranderingen en een bevolkingsaangroei zorgen er over het algemeen voor dat er minder oppervlakte verbrand wordt", zegt Lampe.
In de Afrikaanse savanne is er net een daling door menselijke activiteit
Onderzoeker en mede-hoofdauteur Seppe Lampe
In Afrika daalt de verbrande oppervlakte, met name in de savannes. Het landschap raakt er door menselijke activiteit steeds meer versnipperd, waardoor branden moeilijker kunnen uitbreiden.
"In deze gebieden domineren de directe menselijke ingrepen in het landschap voorlopig nog over het effect van de klimaatverandering", zegt Lampe. "Ook daar zien we een stijging door de klimaatverandering, maar die wordt nog overruled door het andere effect."
Bekijk het als een bokswedstrijd tussen twee soorten van impact, de directe menselijke impact in het landschap en de indirecte, door het klimaat
klimaatwetenschapper Wim Thiery (VUB)
Helaas neemt in heel wat andere gebieden het aantal branden sterk toe. Het gaat om bosrijke gebieden in de Verenigde Staten, West-Siberië en delen van Australië met minder direct menselijke impact.
"Bekijk het als een bokswedstrijd. In de ene regio haalt de directe menselijke impact (op het landschap, red.) het, in de andere neemt de klimaatverandering de overhand. Dat laatste zien we bijvoorbeeld heel fel in Californië," zegt VUB-professor Wim Thiery.
"In regio's als Californië, West-Siberië en Australië zien we een sterke toename van het aantal branden. Deze gebieden zijn de voorbije jaren vaker in het nieuws gekomen vanwege extreme branden. Onze modellen bevestigen dat dit een trend is die waarschijnlijk zal aanhouden", zegt Chantelle Burton, expert natuurbranden van het UK Met Office.
Lampe zegt nog dat de simulaties door het ontwikkelde systeem het moeilijk hebben om extremen te voorspellen. Zo waren er in Canada bijzonder grote bosbranden de voorbije tijd, maar extreme branden worden vaak ondergemodelleerd.
Menselijke ingrepen helpen, maar...
De onderzoekers bevestigen nog dat brandbestrijding en landschapsbeheer vaak onvoldoende zijn om het effect van de klimaatverandering tegen te gaan, vooral in jaren met extreem weer. Toch hebben maatregelen wel degelijk een effect.
"Wat opvalt is dat in periodes met weinig tot een gemiddeld aantal branden, rechtstreekse menselijke ingrepen een groot effect hebben. Maar in periodes met veel branden overheerst het effect van klimaatverandering, wat betekent dat we in deze extreme gevallen de controle verliezen," aldus Lampe.
Bij de huidige trend zal het verbrande oppervlak de komende decennia aanzienlijk toenemen
VUB-professor Wim Thiery
Gerichte maatregelen zijn dus goed, maar intussen moeten we blijven proberen de klimaatverandering zoveel mogelijk te temperen om nog ergere effecten te vermijden.
Dat zegt ook VUB-professor en mede-auteur Wim Thiery. "Het tempo waarin de invloed van klimaatverandering op natuurbranden toeneemt, stijgt jaarlijks. De resultaten suggereren dat, als de huidige trend zich voortzet, het verbrande oppervlak door klimaatverandering in de komende decennia aanzienlijk zal toenemen".
"Het onderzoek komt op een cruciaal moment, omdat we wereldwijd steeds destructievere brandseizoenen zien. Het is essentieel dat we niet alleen ons beleid aanpassen om branden beter te beheersen, maar ook de onderliggende oorzaken zoals klimaatverandering aanpakken," concludeert het onderzoeksteam.
